Η βιοποικιλότητα οριοθετεί το αύριο

Με αφορμή την ημέρα της βιοποικιλότητας (27/4/), δημοσιεύουμε κείμενο του περιβαλλοντολόγου Δρ. Θόδωρου Kουσουρή:

Κάθε τι που είναι και πολύχρωμο είναι και ελκυστικότερο. Αλλά και η πολυμορφία δημιουργεί εναλλαγές, με ποικίλες δομές και όψεις, καθώς η αισθητική βασίζεται μεταξύ των άλλων στη σύνθεση, στην αρμονία. Εξάλλου, η πολύ-ποικιλία στην οποιαδήποτε σύνθεση δημιουργεί τη διαφοροποιά δύναμη για συνεργίες με βάση το χθες προς ένα καλύτερο αύριο. Από την άλλη πλευρά, η οικολογία καθώς λέγουν, διαμορφώνει την αναγκαιότητα της σύνθεσης μέσα από την αρμονία των σχέσεων, καθώς η βιοποικιλότητα αποτελεί βασική ιδιότητα της ζωής και αρχέτυπο συστατικό της οικολογίας.

Η βιοποικιλότητα των ειδών φυτών και ζώων εκφράζεται σε απλά λόγια, με τον αριθμό, το πλήθος τους που απαντάτε σε μια συγκεκριμένη περιοχή. Η διατήρηση της βιοποικιλότητας εξασφαλίζει την ανάπτυξη βιώσιμων πληθυσμών και ενεργητικών οικοσυστημάτων. Παρόλα αυτά, ο άνθρωπος δύσκολα αντιλαμβάνεται την αναγκαιότητα διατήρησης της βιοποικιλότητας, καθόσον θεωρεί ότι η επιβίωσή του εξαρτάται καθοριστικά από το άμεσο, αλλά και από το ευρύτερο περιβάλλον του.

Εξάλλου, επικρατεί κακώς η άποψη ότι, ο ρόλος του κάθε είδους και η σχετική του σπουδαιότητα για τη βιωσιμότητα του οικοσυστήματος μέσα στο οποίο ζουν, δεν έχουν ακόμα αποσαφηνιστεί πλήρως. Ωστόσο, προσεγγίζοντας ανθρωποκεντρικά την αναγκαιότητα διατήρησης της βιοποικιλότητας, μπορούμε να αναφερθούμε στα άμεσα οφέλη που προκύπτουν από αυτήν.

Για παράδειγμα, η μεγάλη ποικιλία ειδών, οικοσυστημάτων και τοπίων μας εξασφαλίζει τροφή, ενέργεια, ξυλεία, ίνες, φαρμακευτικές ουσίες και πρώτες ύλες, πλούτο από εμπειρίες, οικονομική ευμάρεια, αφθονία από λειτουργικές πρακτικές και κυρίως γνώση. Παράλληλα, το τεράστιο αυτό απόθεμα-αποθήκη μορφών ζωής και οικοσυστημάτων γενικότερα, παρέχει εντελώς δωρεάν, υπηρεσίες φυσικής ανακύκλωσης των στοιχείων της Φύσης, αλλά και διεργασίες για τη φυσική εξυγίανση του περιβάλλοντος όταν αυτό ‘’βάλλεται’’ από τις ανθρωπογενείς δραστηριότητες.

Πολλοί επιστήμονες δέχονται ως έκφραση της βιοποικιλότητας τον αριθμό των λειτουργιών που ασκούν τα είδη σε ένα συγκεκριμένο οικοσύστημα και τούτο επειδή συνεκτιμώνται διάφοροι παράμετροι, όπως είναι ο πληθυσμός των ειδών, το μέγεθος των ατόμων, η βιομάζα τους και η κυριαρχία ορισμένων ειδών. Πέρα από αυτά, συχνά γίνεται λόγος και για τη βιοποικιλότητα του τοπίου. Αυτή περιλαμβάνει τα φυσικά οικοσυστήματα, της γεωργικές καλλιέργειες, αλλά και της τύπους των οικισμών. Μάλιστα, θεωρείται μία από τις θεμελιώδεις συνθήκες για την επιβίωση των φυσικών οικοσυστηµάτων, αφού παρέχει την ποικιλοµορφία που απαιτείται, ώστε να αντιμετωπίζονται με επιτυχία οι κάθε είδους μεταβολές και πιέσεις που επιφυλάσσει η Φύση και οι ανθρώπινες δραστηριότητες.

Η βιολογική ποικιλότητα εμφανίζεται σε όλα τα επίπεδα βιολογικής οργάνωσης από τα γονίδια, τα όντα της πανίδας και της χλωρίδας, μέχρι τα οικοσυστήµατα και τα τοπία. Ειδικότερα, η γενετική βιοποικιλότητα εκφράζει το πόσο πλατιές είναι οι κληρονομικές καταβολές του συγκεκριμένου είδους. Όσο μεγαλύτερο είναι το αυτό το εύρος, τόσο μεγαλύτερη είναι η ικανότητα επιβίωσης του είδους απέναντι σε εξωτερικές πιέσεις, σε ασθένειες και επιδημίες, σε κλιματικές αντιξοότητες, στη ρύπανση κ.ά.

Όσο περισσότερα είδη μετέχουν στη σύνθεση ενός οικοσυστήματος, τόσο μεγαλύτερη σταθερότητα παρουσιάζει αυτό, τόσο πυκνότερο δίκτυο βιολογικών συστημάτων και τροφικών πλεγμάτων δημιουργείται, τόσο πιο απρόσκοπτες είναι οι ροές βιομάζας και ενέργειας, καθώς και η ανακύκλωση των θρεπτικών στοιχείων και τόσο καλύτερα και αποτελεσματικότερα λειτουργούν οι ζωογόνοι μηχανισμοί που διαθέτει το περιβάλλον.

Είναι γνωστό επίσης, ότι όσα μέλη απαρτίζουν μια φυσική βιοκοινότητα αυτά εξελίσσονται παράλληλα με προσαρμογές και σε αλλαγές του βιοτικού και αβιοτικού τους περιβάλλοντος (μεταβολές στο τοπικό μικροκλίμα, εισαγωγή ή αφαίρεση ανταγωνιστικών μελών κ.ά.) Επίσης, η γενετική ποικιλομορφία που χαρακτηρίζει τους περισσότερους πληθυσμούς των διαφορετικών ειδών προσφέρει συνήθως, επαρκείς δυνατότητες προσαρμογής σε βαθμιαίες αλλαγές των περιβαλλοντικών συνθηκών.

Ωστόσο, όταν οι παραπάνω αλλαγές είναι ριζικές και συμβαίνουν απότομα (ρύπανση, περιορισμός οικοτόπων, ξενικά ανταγωνιστικών ειδών κ.ά.), τα άτομα αδυνατούν να προσαρμοστούν άμεσα και κατά συνέπεια οι πληθυσμοί τους απειλούνται με συρρίκνωση ή και εξαφάνιση. Έτσι, η σημασία της βιοποικιλότητας αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο σε πολύ μεγάλη και πλατιά κλίμακα, ενώ η επιστημονική κοινότητα και ο έγκυρος τύπος επικεντρώνονται στα ζητήματά της που έχουν να κάνουν με την καλύτερη ποιότητα της ζωής, με την προστασία του περιβάλλοντος και της Φύσης.

Διαχρονική οπισθοδρομικότητα

Βασανιστήρια

Το βίντεο που ακολουθεί έφτασε στον τηλεοπτικό σταθμό ABC της Αμερικής και δείχνει πεσμένο στην άμμο της ερήμου έναν εμπορευόμενο -μανάβη, μπακάλη-, τον οποίο ο νεαρός άντρας χαρακτηρίζει "γαϊδούρι, σκύλο"... Θα έλεγε κάποιος ένας συνηθισμένος καυγάς ευέξαπτων Ανατολιτών, μόνο που δράστης είναι ο πρίγκιπας σεΐχης Issa bin Zayed al Nahyan, αδελφός του βασιλικού διαδόχου στα Αραβικά Εμιράτα, 22 ετών (αν και σε μένα φαίνεται στις φωτογραφίες αρκετά μεγαλύτερος).

Ο λαμπρός αυτός πρίγκιπας προσπαθεί να μπουκώσει το στόμα του εμπόρου με άμμο, βοηθούμενος στη δραστηριότητά του από ένα αστυφύλακα με στολή, ουσιαστικά προσπαθεί να τον αναγκάσει να αναπνεύσει άμμο και να πνιγεί. Κάποια στιγμή κτυπάει ο πρίγκιπας το θύμα με μαστίγιο και μετά δίνει εντολή σε αστυφύλακα με πολιτικά (κελεμπία) να πυροβολήσει για εκφοβισμό. Στο τέλος δε, οδηγάει το αυτοκίνητό του και πατάει τα πόδια του θύματος...

Ο υπουργός εσωτερικών των Αραβικών Εμιράτων επιβεβαίωσε ότι πρόκειται για τον πρίγκιπα σεΐχη Issa. Ίσως να είπε επίσης "Βρε τι κάνει το παλιόπαιδο!" Το βίντεο τράβηξε ένας τέως φίλος και συνεργάτης του πρίγκιπα σε επιχειρήσεις, για να δείξει στους άλλου πόσο παλικάρι είναι ο σεΐχης. Όταν τσακώθηκαν οι δυο τους, λόγω οικονομικών διαφορών, ο τέως συνεργάτης που κατοικεί τώρα στο Τέξας, έδωσε το βίντεο στο ABC. Εννοείται ότι τα καρακόλια του σεΐχη ψάχνουν να βρουν τώρα τον προδότη της πατρίδας και του ιερού βασιλικού οίκου για να τον τιμωρήσει ο Αλλάχ.

(Στέλιος Φραγκόπουλος, Stelios Frangopoulos)

Perjalanan 14

Στα χωριά των Toba Batak IV (>>> συνέχεια) Το απόγευμα στην μεγάλη αίθουσα του ξενοδοχείου, έχει μουσικό πρόγραμμα με ένα συγκρότημα Βatak. Εμείς θέλουμε να εκμεταλλευθούμε, δύο περίπου ώρες που μένουν μέχρι την παράσταση. Θυμηθήκαμε ότι περνώντας με το mini bus από την αγορά, είδαμε ενδιαφέρουσες εικόνες τοπικού χρώματος και αποφασίσαμε να πάμε εκεί. Έτσι, αφού πήραμε πληροφορίες πώς θα μεταφερθούμε, ξεκινήσαμε. Είναι πλέον σκοτεινά, όταν βγαίνουμε από το ξενοδοχείο. Περνώντας μέσα από τους κήπους του, ακούγεται ένας οξύτατος ήχος, που προέρχεται από το έδαφος. Στην αρχή νομίσαμε ότι είναι κάποιος συναγερμός. Προσπαθήσαμε να εντοπίσουμε, από πού έρχεται, αλλά ήταν αδύνατο. Θα μας έμενε ίσως ανεξήγητο, το τι συνέβαινε, αν δεν βρίσκαμε στην επιστροφή μας μία ομάδα από ξένους, σε άλλο σημείο του κήπου, να ασχολούνται με το ίδιο πρόβλημα. Αυτοί φαίνεται, είναι περισσότερο περίεργοι και συστηματικοί. Έχουν πάρει για βοήθεια και τα γκαρσόνια του ξενοδοχείου. Από τα γκαρσόνια μάθαμε, ότι πρόκειται για ένα είδος βραδινό τζιτζίκι, το οποίο όμως δεν ζεί στα δένδρα αλλά σε μια βαθιά τρύπα στη γη. Απίστευτο! Ένας τόσο δυνατός και ιδίως αμετάβλητα συνεχόμενος ήχος να προέρχεται από ένα ζωντανό πλάσμα και μάλιστα από έντομο. Με σκαλιστήρι έχουν ανοίξει μια ολόκληρη τρύπα, χωρίς όμως να το βρουν... Στην αγορά του Prapat βρεθήκαμε παίρνοντας πάλι ένα mini bus, που περνούσε από μια στάση γύρω στα πενήντα μέτρα από το ξενοδοχείο. Είναι το τοπικό λεωφορείο, ένα λεωφορείο της παλαιάς εποχής. Το σταματάμε και μας παίρνει. Είναι η πρώτη φορά που μπαίνουμε σε λεωφορείο τοπικής γραμμής. Στο πίσω μέρος είναι ανοικτό και από κει είναι και η μοναδική είσοδος. Στις δύο πλευρές του έχει δύο πάγκους από ξύλο, όπου κάθεται όποιος προλάβει. Είναι η πρώτη φορά που ερχόμαστε σε κατ' ευθείαν επαφή με τον επαρχιακό λαό της Ινδονησίας και φυσικά η όλη συνεννόηση, πρέπει να γίνη στα ινδονησιακά. • Κe mana ? • Ke pasar • lima ratus Στην ερώτηση του εισπράκτορα: "προς τα πού ;" Απάντησα: "στην αγορά". "Πεντακόσιες", είπε και μου έδωσε ένα εισιτήριο. Όλοι μας κοιτάζουν με χαμόγελα, ασφαλώς λόγω του ότι σπανίζει το θέαμα να μπουν λευκοί και μάλιστα τουρίστες στα αστικά τους λεωφορεία και εκτός απ' αυτό να μιλούν και τη γλώσσα τους. Τα λεωφορεία των ταξιδιωτικών γραφείων είναι βεβαίως μοντέρνα, μεγάλα, με κλιματισμό και TV. Το λεωφορείο είναι γεμάτο και μας κάνει εντύπωση ότι στριμώχνονται περισσότερο, προκειμένου να μας κάνουν χώρο, για να έχουμε πιο πολλή άνεση. Δίπλα μου κάθεται μια νεαρή μητέρα με ένα μωρό στην αγκαλιά. Στριμωγμένη και αυτή μαζεύεται, για να κάνη τόπο, μην στριμωχθώ εγώ. Το μωρό μου χαμογελάει. Δεν μπορώ να του χαϊδέψω το κεφαλάκι, όπως θα έκανα στην Ευρώπη, γιατί αυτό στην Ανατολή θεωρείται ανεπίτρεπτη χειρονομία, όπως τουλάχιστον γράφουν οι ταξιδιωτικοί οδηγοί. Λένε ότι το κεφάλι καθενός, είναι ιερό και δεν επιτρέπεται να του το αγγίζης. Έτσι απλώς αρκούμαι να χαμογελάσω και εγώ. Εμπρός μου είναι μια γριά με ένα ανοιχτό τέντζερη με μαγειρεμένες φακές, οι οποίες ταλαντεύονται κάθε τόσο πέρα - δώθε, από το κούνημα του λεωφορείου, στον όχι και τόσο λείο δρόμο. Κάθε τόσο, ξεπερνάει ο χυλός το πάνω χείλος της κατσαρόλας και πέφτει από λίγο στο πάτωμα, πράγμα για το οποίο δεν δίνει κανείς, εκτός από μας, σημασία. Ξέρω ότι αυτό, δεν είναι θέαμα για μερικούς γαλαζοαίματους τουρίστες από τις "χώρες του δύοντος Ηλίου", αλλά εμείς είμαστε τρομερά ευχαριστημένοι, που έχουμε την ευκαιρία να είμαστε σε τόσο στενή επαφή με αυτούς τους ανθρώπους της ινδονησιακής υπαίθρου. Δεν πρέπει να ξεχνούμε, ότι το βιβλίο αυτό γράφεται γι' αυτούς που μπορούν να βρουν σε μια τέτοια σκηνή ομορφιά. Ακόμη και γι' αυτούς που κάτι τέτοιο είναι θαμμένο μέσα τους και μπορεί μ' αυτό το ερέθισμα να βγη στην επιφάνεια και να χαρούν αυτόν τον κρυμμένο θησαυρό. Για μας είναι ακόμη κάτι παραπάνω. Αισθανόμαστε μια άγρια ελευθερία, που μπορούμε πια να κινηθούμε απεριόριστα σ' αυτή τη χώρα, με τα ίδια της τα μέσα, να ενσωματωθούμε στο λαό της και να νοιώθουμε ισότιμα μέλη της κοινωνίας τους. Ακόμη με ενοχλεί, που κάνουν θέση για να καθίσω αναπαυτικότερα, γιατί θέλω και αυτοί να με βλέπουν χωρίς διάκριση. Φαίνεται όμως ότι η κυριαρχική παρουσία των λευκών τόσα χρόνια, έχει σφραγίσει ανεξίτηλα στη συνείδησή τους ένα αίσθημα σεβασμού, το οποίο δεν μπορέσαμε ποτέ να αποδιώξουμε από τους φίλους, που κάναμε εκεί, όσο και αν προσπαθήσαμε. Στην αγορά του Prapat περιπλανηθήκαμε λίγο, χαζεύοντας τα διάφορα είδη λαϊκής τέχνης, για να περάση η ώρα. Σ' ένα περίπτερο ήθελα να αγοράσω σπίρτα και δεν ήξερα πως να το πω. Είπα : "api" (φωτιά) και το κατάλαβε. Λίγο παρακάτω με σταματάει, βλέποντας με να καπνίζω, ένας Άραβας με κελεμπία και μου λέει: "api". Του δίνω φωτιά και πιάνουμε κουβέντα. Από αυτόν μαθαίνω, ότι σπουδάζει σε ισλαμικό πανεπιστήμιο στην Σουμάτρα και αντιλαμβάνομαι τον τρόπο, που αθόρυβα εισάγει ο ισλαμικός κόσμος τον Μωαμεθανισμό στην Ινδονησία. Δημιουργεί δηλαδή δυνατότητες σπουδής και στέλνει και δικό του κόσμο εκεί. Γυρίζοντας πίσω, μας απασχολούσε πώς θα βρίσκαμε πάλι, μέσα στη νύχτα, τη στάση που επιβιβαστήκαμε κοντά στο ξενοδοχείο. Πέρα από αυτό, φαίνεται ότι το λεωφορείο κατά την επιστροφή, ακολουθούσε άλλο δρόμο, γιατί όλα μας φαίνονταν τελείως άγνωστα. Κάποια στιγμή σταματάει και ο εισπράκτορας μας λέει να κατεβούμε. Σαστίσαμε! Με έκπληξη είδαμε ότι το λεωφορείο μας έχει φέρει μέσα στην αυλή του ξενοδοχείου, λες και πήραμε ταξί. Εμείς είχαμε μόνο πει, ότι μένουμε στο Prapat View! Πολλές φορές, το ταξίδι εδώ φαινόταν σαν ένα ταξίδι στο παρελθόν. Άθελά σου, ιδίως όταν έχεις ζήσει σε παλαιότερες εποχές, κάνεις τη σκέψη, πόσο απρόσωπη έχει γίνει η σημερινή μοντέρνα κοινωνία. Θυμάμαι όταν πήγαινα μικρός με τη μάνα μου στο μπακάλη της γειτονιάς, τον κυρ Θοδωρή στον Κολωνό - τότε, μια υποβαθμισμένη συνοικία της Αθήνας - τι διαφορετική ανθρώπινη επαφή υπήρχε . • Καλώς την κυρά Κατίνα. Τι μου κάνεις... Έπιανε συζήτηση η μάνα μου και μάθαινε τα νέα όλης της γειτονιάς. • Θα τόμαθες κυρά Κατίνα για τον μπάρμπα Λάμπη έχει βαριά καρδιοπάθεια. Δεν τον βλέπω καλά..... • Ευτυχώς πρόλαβε και αρραβώνιασε την κόρη του. Της έδωσε τίποτα; και η συζήτηση συνεχίζεται στο άνετο... Κάποια στιγμή λέει • Κυρά Κατίνα, καλά που το θυμήθηκα, κάθεσαι μια στιγμή στο μαγαζί, να πάω απέναντι στο Γρηγόρη να πληρώσω τη δόση για την ηλεκτρική κουζίνα; Σήμερα το μικρό μαγαζάκι, έδωσε τη θέση του στο υπερμοντέρνο Super market. Μπαίνεις μέσα και ψωνίζεις για όλη την εβδομάδα. Ο χρόνος που εξοικονομείς, είναι φοβερός. Και όμως! Βλέπεις κάποιο γνωστό μέσα και επωφελούμενος του συνωστισμού, προσπαθείς να τον αποφύγης, για να μην χασομερήσης. Να αλλάξη η πορεία του λεωφορείου, για να μας διευκολύνη; Αυτό είναι ανέκδοτο!!... Στη μεγάλη σάλα του ξενοδοχείου άρχισε, λίγα λεπτά μετά την άφιξή μας, η παράσταση. Η εμφάνιση του συγκροτήματος ήταν καθ' όλα ευρωπαϊκή. Είχαν άσπρα παντελόνια, χρυσοκέντητα πουκάμισα και βυσσινί σακάκια. Η μουσική έμοιαζε πολύ με νοτιαμερικάνικη. Ο Γιάννης βιντεοσκόπησε όλη την παράσταση, κυρίως για να αποτυπώσουμε τη μουσική, αφού ο φωτισμός ήταν ανεπαρκής για μια αξιόλογη εικόνα. Όμως αυτό απεδείχθη άσκοπο, μια και το συγκρότημα, στο τέλος της παραστάσεως, διέθετε κασέτες από το πρόγραμμά του σε λογική τιμή. (συνεχίζεται >>>)

Καραγκιόζης

...

Σε προηγούμενη ανάρτηση έγινε κουβέντα για τους "Καραγκιόζηδες της 21ης Απριλίου" και μερικοί επισκέπτες διαμαρτυρήθηκαν -ορθώς- για την προσβολή του αξιοπρεπούς οικογενειάρχη κ. Καραγκιόζη. Ο φίλος antonix που επισκέπτεται συχνά και σχολιάζει πότε πότε στο blog, έστειλε φωτογραφίες που πήρε στο "μουσείο Καραγκιόζη" στην Προύσα. Πολλοί δηλώνουν ότι ο Καραγκιόζης είναι "Έλληνας", όπως πολλές άλλες παγκόσμιες διασημότητες (μήπως όλες;), αλλά μια τέτοια τιμητική αφιέρωση δεν έγινε ακόμα εδώ...

(click)

::
(Στέλιος Φραγκόπουλος, Stelios Frangopoulos)

Η αναγκαιότητα της διαχείρισης των σκουπιδιών

και της ανακύκλωσης των υλικών τους

Με αφορμή την αμέσως προηγούμενη ανάρτηση για τα σκουπίδια στη Βουλγαρία και στη Ρουμανία, δημοσιεύουμε ένα κείμενο το φίλου περιβαλλοντολόγου Δρ. Θόδωρου Κουσουρή:

Το πρόβλημα των σκουπιδιών είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα ρύπανσης του περιβάλλοντος στην Ελλάδα. Αρκεί να ρίξει κανείς μια ματιά στη γειτονιά του, στις παραλίες, σε απομονωμένα πάρκα και αλσύλλια, στα περιθώρια των αγροτικών δρόμων, σε εγκαταλειμμένες περιοχές, σε ρέματα και χείμαρρους.

Τα σκουπίδια είναι συνήθως στέρεα υλικά και αντικείμενα που παράγουμε κατά την καθημερινή μας ζωή, ενώ αποτελούν ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα των σύγχρονων κοινωνιών, εφόσον η απόρριψή τους γίνεται ανεξέλεγκτα και οπουδήποτε.

Στις ανεπτυγμένες χώρες το κάθε άτομο κατά τη διάρκεια της ζωής του, δημιουργεί σκουπίδια που είναι περίπου 600 φορές περισσότερα από ότι το βάρος του σώματός του. Στην Ελλάδα παράγουμε περίπου 3 εκατομμύρια τόνοι σκουπιδιών κάθε χρόνο (720 γραμμάρια κάθε μέρα ανά κάτοικο), από τα οποία τα μισά αντιπροσωπεύουν υπολείμματα τροφών, αρκετά μεγάλο ποσοστό ανήκει στο χαρτί (22%) και σε διάφορα υλικά (13%) όπως ξύλα, χώματα, υφάσματα, τα πλαστικά αντιπροσωπεύουν περίπου το 11%, τα μέταλλα 5% και το γυαλί 4% περίπου.

Η διαχείριση των σκουπιδιών είναι ένα σημαντικό κεφάλαιο για την προστασία του περιβάλλοντος. Μέχρι σήμερα η ευκολότερη και πλέον ανέξοδη απόθεση των σκουπιδιών γινόταν σε χωματερές και σε κάθε ανοικτό σκουπιδότοπο. Οι μορφές όμως αυτής της απόθεσης των σκουπιδιών είναι εξαιρετικά επικίνδυνες για την υγεία, τη ρύπανση, την αισθητική και όχι μόνο υποβάθμιση του τοπίου, τη ρύπανση των επιφανειακών και υπόγειων νερών, για πυρκαγιές και εκρήξεις, για παραγωγή τοξικών και δηλητηριωδών αερίων, και γενικά απειλή για την κοινωνικο-οικονομική ανάπτυξη κάθε περιοχής.

Στις κοινωνίες εκείνες που το περιβάλλον και η προστασία του είναι ζητήματα προτεραιότητας, τότε για τα σκουπίδια προωθούνται διαχειριστικές πρακτικές, όπως είναι η ανάκτηση υλικών (ανακύκλωση, παραγωγή λιπάσματος), η υγειονομική ταφή, η καύση ή συνδυασμός των πιο πάνω μεθόδων. Κάθε λύση έχει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Ωστόσο, η υγειονομική ταφή των σκουπιδιών με την οποία διασφαλίζεται τα μέγιστα και η προστασία του περιβάλλοντος και η υγεία του ανθρώπου, θεωρείται σήμερα ως μια μέθοδος διάθεσης και διαχείρισης των σκουπιδιών περισσότερο περιβαλλοντικά αποδεκτή.

Εξάλλου, αξιοποίηση των σκουπιδιών σημαίνει επαναχρησιμοποίηση ορισμένων συστατικών τους, δηλαδή παράγουμε ανακυκλούμενα υλικά. Είναι με άλλα λόγια η ανακύκλωση, η εναλλακτική λύση στο σύνδρομο παραγωγή-κατανάλωση-απόρριψη, η οποία κυριαρχεί στη χρήση των υλικών της σημερινής καταναλωτικής κοινωνίας.

Καθώς τριγύρω μας τα περιβαλλοντικά προβλήματα διαρκώς διογκώνονται και μεταξύ των άλλων τα σκουπίδια υποσκάπτουν το μέλλον μας, οι ευαισθητοποιημένοι πολίτες οφείλουν να απαιτήσουν καλύτερη ποιότητα ζωής, λιγότερα σκουπίδια και δημιουργία Χώρων Υγειονομικής Ταφής των σκουπιδιών. Εξάλλου, οφείλουμε να ενημερώσουμε σωστά τους αυριανούς πολίτες, τα παιδιά για την προβληματική των σκουπιδιών, ώστε με κατάλληλο εφόδιο τη γνώση, να ανατρέψουμε ή τουλάχιστον να σταματήσουμε τον περιβαλλοντικό μας σκουπιδότοπο, ουσιαστικά και μεταφορικά. Παιδιά του σήμερα, με περιβαλλοντική αγωγή και ευαισθησία θα αποτελέσουν την καλύτερη εγγύηση για τις κοινωνίες του αύριο, όταν θα συμμετέχουν ως ενεργοί πολίτες στις κοινωνικές δομές και στην τοπική διαμόρφωση των πολιτικών για το περιβάλλον.

Είδη σκουπιδιών που βρίσκουμε σ’ ένα σκουπιδοτενεκέ στις διάφορες χώρες (ποσοστιαία σύσταση σκουπιδιών)

Υλικό	ΕΛΛΑΔΑ	ΓΑΛΛΙΑ	ΑΓΓΛΙΑ	ΗΠΑ	ΙΝΔΙΑ
Χαρτί	22	30	33	35	7
Υπολ.Τροφών	45	25	20	30	70
Γυαλί	4	12	10	12	<1
Μέταλλο	5	6	8	10	1
Πλαστικό	11	10	7	8	<1
Αλλα	13	17	22	5	21

Πηγή: Α. Σκορδίλης, 2008

Η Σύνθεση (%) των σκουπιδιών σε διάφορες περιοχές στην Ελλάδα

Υλικό	ΕΛΛΑΔΑ	Αθήνα	Θεσσαλονίκη	Ρόδος	Χανιά
Χαρτί	22	20	18	15	19
Υπολ.Τροφών	45	56	52	41	55
Γυαλί	4	3	4	16	4
Μέταλλο	5	3	5	10	4
Πλαστικό	11	7	7	12	8
Αλλα	13	11	14	6	10

Πηγή: Α. Σκορδίλης, 2008

Χρονικό διάστημα καταστροφής των σκουπιδιών μέσα στο έδαφος

Υλικό	Χρονικό διάστημα
Εισιτήριο λεωφορείου	2-4 βδομάδες
Βαμβακερό ύφασμα	1-5 μήνες
Σχοινί βαμβακερό	3-14 μήνες
Μάλλινο ύφασμα	1 έτος
Βαμμένο ξύλο	13 έτη
Κονσέρβα τενεκές	50-100 χρόνια
Αλουμινένιο κουτί	100-200 χρόνια
Πλαστικό μπουκάλι	Περίπου 450 έτη
Πλαστικές σακούλες	10-20 χρόνια
Φλούδες πορτοκαλιού	1 εβδομάδα

Σκέψου Θετικά και Δράσε Πρακτικά

► προτιμώ και αγοράζω προϊόντα με λιγότερα υλικά συσκευασίας, γιατί δημιουργούν και λιγότερα σκουπίδια.

► προτιμώ προϊόντα με υλικά συσκευασίας που είναι περισσότερο ‘’φιλικά’’ προς το περιβάλλον, γιατί έτσι συμβάλλω στην προστασία του περιβάλλοντος.

► αποφεύγω τις πλαστικές συσκευασίες και προτιμώ συσκευασίες που ανακυκλώνονται.

► να προτιμάς εναλλακτικές λύσεις, όταν έχεις να επιλέξεις πλαστικά με χάρτινα.

► όσα σκουπίδια είναι ανακυκλώσιμα τα διαχωρίζω και τα ρίχνω στους κατάλληλους κάδους σκουπιδιών για ανακύκλωση (χαρτί, χαρτόνια, μπουκάλια, πλαστικά, κονσέρβες, κουτιά αλουμινίου).

► ο σκουπιδοφάγος δεν είναι λύση, γιατί επιβαρύνει κατά πολύ την λειτουργία των εργοστασίων επεξεργασίας λυμάτων.

► ελαττώνω τα υπολείμματα των τροφών, γιατί επιβαρύνουν κατά πολύ τον όγκο των σκουπιδιών και είναι εστίες μικροβίων και ρύπανσης.

► Οι κάθε είδους χρησιμοποιημένες μπαταρίες συλλέγονται στα καταστήματα που τις πουλούν. Η απόρριψή τους στα οικιακά σκουπίδια δημιουργεί χρόνια περιβαλλοντικά προβλήματα τοξικότητας στο περιβάλλον.

► Ποτέ δεν ρίχνουμε τα τηγανόλαδα στο νεροχύτη. Τα συλλέγουμε σε μπουκάλια και τα πηγαίνουμε στo super-Market που τα συλλέγει. Μπορούμε να τα κάνουμε και σαπούνι, εύκολα και σχεδόν ανέξοδα.

Για να βελτιωθεί η κατάσταση οφείλουμε, όλοι μας, να περιορίσουμε τα σκουπίδια που παράγουμε, να προσέχουμε που τα ρίχνουμε, να προωθήσουμε την αξιοποίησή τους μέσω της ανακύκλωσης και της ανάκτησης υλικών, αλλά και να διαθέτουμε χώρους ασφαλούς διάθεσης των σκουπιδιών με υγειονομική ταφή ή άλλες προσφορότερες και ακίνδυνες περιβαλλοντικά μεθόδους.

Σκουπίδια παντού

...

Δεν θα έλεγα ότι οι Έλληνες ανήκουν στους "καθαρούς" Ευρωπαίους, δεδομένου ότι η χώρα μας είναι γεμάτη από νόμιμες και παράνομες χωματερές, για τις οποίες εισπράττουμε κάθε τόσο καταδίκες και πρόστιμα. Όμως, η κατάσταση στη γειτονική Βουλγαρία (επάνω) και στην βορειότερη Ρουμανία (κάτω) φαίνεται να έχει περάσει κάθε όριο, αφού σακούλες και μπουκάλια από πλαστικές ύλες, αλλά και κάθε είδους άλλα σκουπίδια έχουν κατακλύσει λίμνες και ποτάμια. Στις φωτογραφίες πρόκειται για μια τεχνητή λίμνη ενός φράγματος για ηλεκτρική παραγωγή στη Βουλγαρία και ένας ποταμός στη Ρουμανία... Βαλκάνειο μεγαλείο!

(click)

(Στέλιος Φραγκόπουλος, Stelios Frangopoulos)

Τα 15 χρόνια της "Λέσχης Φίλων J. Carreras"

...

Η Λέσχη Φίλων Jose Carreras Ελλάδος γιορτάζει τα 15 χρόνια λειτουργίας της στην Ελλάδα και διοργανώνει γι' αυτό το λόγο συναυλία στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, την Τετάρτη, 6 Μαΐου 2009, ώρα 8.30 μ.μ.

Τα έσοδα θα διατεθούν για τους σκοπούς της Ελληνικής Αιματολογικής Εταιρείας και του Συλλόγου Γονέων & Φίλων Αυτιστικών Παιδιών "Αναγέννηση".

Τραγουδούν και παίζουν:

• Elisabeth Whitehouse, σοπράνο
• Έλλη Αναστασοπούλου, σοπράνο
• Μαρίτα Παπαρίζου, μέτζο σοπράνο
• Mario Zeriffi, τενόρος
• Γιάννης Αγρανιώτης, βιολί
• Κώστας Αναστασόπουλος, βιολί

Παίζουν επίσης πιάνο:

Χαράλαμπος Αγγελόπουλος, Νίκος Αθηναίος, Παύλος Γιαλουράκης, Τίτος Γουβέλης, Valery Ismagilov, Σωτήρης Λουίζος, Απόστολος Παληός, Ελένη Ραπτάκη, Βάλια Τσιμπλακάκη, Βασίλειος Ρακιτζής.

Συνοδεύουν το Σύνολο Χάλκινων Πνευστών της ΚΟΑ, το Σύνολο Εγχόρδων Dali και η Παιδική Χορωδια Ωδείου Kodaly.

Καλλιτεχνική επιμέλεια- Παρουσίαση: Κων/νος Καράμπελας Σγούρδας

(Στέλιος Φραγκόπουλος, Stelios Frangopoulos)

Vangelis Moss

...
Στο μετρό, μετά το Σύνταγμα, έχει το στέκι του ο ρεμπέτης Βαγγέλης Μος, καλό παιδί!

(Μια φωτο που μου εστειλε η Α.Π.)

(Στέλιος Φραγκόπουλος, Stelios Frangopoulos)

Κατασκευές με κανόνα και διαβήτη

Από τις διαλέξεις του Ομίλου μαθηματικού προβληματισμού «Θαλής και Φίλοι»

Ο τετραγωνισμός του κύκλου - ως έκφραση - είναι ευρύτατα διαδεδομένος. Τον συναντάμε σε ποιήματα, θεατρικά έργα, ανέκδοτα, ενίοτε τον συναντάμε και στα μαθηματικά. Ο τετραγωνισμός του κύκλου - ως μαθηματικό πρόβλημα - τέθηκε γύρω στο 500 π.Χ. Οι ιστορικές μαρτυρίες αναφέρουν ότι πρώτος ο Αναξαγόρας, όταν ήταν στη φυλακή "τον του κύκλου τετραγωνισμόν έγραφε". Ο τετραγωνισμός του κύκλου μαζί με το διπλασιασμό του κύβου και την τριχοτόμηση της γωνίας αποτέλεσαν την περιώνυμη τριάδα των "άλυτων προβλημάτων της αρχαιότητας".

Στην παρουσίαση αυτή ο Τεύκρος Μιχαηλίδης αφηγείται την ιστορία αυτών των τριών προβλημάτων, τις απόπειρες για τη λύση τους, την πλούσια μαθηματική παραγωγή που προέκυψε από τις απόπειρες αυτές καθώς και το φαινομενικά άδοξο τέλος που δόθηκε το 1882 όταν και τα τρία προβλήματα λύθηκαν αρνητικά: αποδείχθηκε ότι οι κατασκευές δεν είναι δυνατόν να γίνουν με κανόνα και διαβήτη.

Φωτογραφία γραφείου 15

...
Υπολογιστής σε (μάλλον) εργαστηριακό περιβάλλον, με εποπτεύον κατοικίδιο...

(click)

Εκδίωξη του χειμώνα

Στην κωμόπολη Elbingerode τους ομόσπονδου κράτους της Γερμανίας Sachsen-Anhalt, "εκδιώχθηκε" ο χειμώνας με μια τεράστια φωτιά (Biike). Ένα έθιμο από την προχριστιανική εποχή, το οποίο εδώ επαναλαμβάνεται στα μέσα Απριλίου!

"Πίσω στις παραδόσεις!" που έλεγε και ο μακαρίτης Χριστόδουλος, αλλά αυτός εννοούσε οπισθοδρόμηση στις παραδόσεις της τουρκοκρατίας...

(βλέπε επίσης >>>)

Susan Boyle

Κι από φωνή... φωνάρα!

Yahoo! Video

Perjalanan 13

Στα χωριά των Toba Batak III (>>> συνέχεια) Το μεγάφωνο εξηγεί στα αγγλικά τη σημασία της ιεροτελεστίας σε κάθε βήμα. Αρχίζουν, λέει, με το Gondang Lae Lae και ότι αυτό είναι μία χορευτική παράκληση προς το θεό, για να μεσιτεύση, προκειμένου να μην κάνη κάτι το ζώο, που να βεβηλώνη την τελετή π.χ. να ξαπλώση κάτω ή να κοπρίση. Επίσης εξηγεί, ότι κατά τη διάρκεια της ιεροτελεστίας οι Βatak παρακολουθούν με προσοχή το ζώο, από τις κινήσεις και τη συμπεριφορά του οποίου βγάζουν συμπεράσματα για την τύχη των παρευρισκομένων. Ακολουθούν μερικοί χοροί -πάντοτε υπό την διεύθυνση του ιερέα- ο οποίος, όπως λέει το μεγάφωνο, αποστέλλει δεήσεις προς το θεό, για να χαρίση πολλά παιδιά και υγεία στους παρευρισκομένους. Μετά ακολουθεί η κυρίως τελετή, η οποία ονομάζεται Gondang Sahata Mangaliat. Κατά τη διάρκεια αυτής της τελετής, χορεύουν όλοι γύρω από τον δεμένο βούβαλο και μετά, αφού τον σφάζουν, μοιράζουν τα κομμάτια του στους θεατές. Όχι, εμείς δεν είδαμε τέτοιο θέαμα, γιατί όπως είπαμε, η τελετή ήταν αναπαράσταση και η σφαγή ήταν εικονική. Ακολούθησαν και άλλοι χοροί, οι οποίοι δεν είχαν σχέση με τη σφαγή του νεροβούβαλου. Ενας συμβόλιζε, πώς οι ανύπανδρες κοπέλες με κινήσεις επιδεικνύουν τη χάρη τους, για να συγκινήσουν κάποιον άνδρα να τους προτείνη γάμο. Ενας άλλος συμβόλιζε, έναν άνδρα σε ηλικία γάμου να κάνη την επιλογή του μεταξύ πολλών κοριτσιών και να δίνη, ως σύμβολο της προτιμήσεώς του, ένα χρηματικό ποσό στην εκλεκτή του. Κάποια στιγμή έρχεται ο Adi με ένα Ulos, ένα από αυτά τα "πετραχήλια" που φορούσαν οι χορευτές επάνω από τους ώμους τους. Μου λέει ότι ο επόμενος χορός ανήκει σε μερικούς επιλεγμένους επισκέπτες (δεν έμαθα ποτέ με ποιο κριτήριο). Έτσι εγώ και άλλοι τουρίστες, έχοντας το Ulos επάνω στα προτεταμένα χέρια μας, βρεθήκαμε στην πίστα, όπου έπρεπε να μιμηθούμε τους Βatak σε τοπικούς χορούς. Ομολογώ ότι παρ' όλο που μου αρέσει πολύ ο χορός, αισθάνθηκα τρομερά αδέξιος να επαναλάβω αυτές τις αρμονικές κινήσεις που έκαναν οι ιθαγενείς και στις οποίες χρησιμοποιούσαν όλο το σώμα και κυρίως τα χέρια και τα δάκτυλα. Σε όλη τη διάρκεια της ιεροτελεστίας, ακουγόταν μία σχεδόν μονότονη μουσική από ένα πνευστό σαν κλαρίνο και περισσότερα κρουστά όργανα. Τα όργανα αυτά τα έπαιζε η ορχήστρα στη βεράντα, που σχημάτιζε το αέτωμα της στέγης του κεντρικού σπιτιού, το οποίο, φαντάζομαι, να ήταν το παλάτι. Η παράσταση έκλεισε με το χορό Si Gale Gale. Στο χορό αυτό φαίνεται ότι έπαιζε σημαντικό ρόλο ένα ξύλινο ομοίωμα νεαρού ανδρός, ντυμένο με φαρδύ κόκκινο πουκάμισο και στολισμένο και αυτό με το Ulos. Γι' αυτήν την κούκλα η παράδοση λέει, ότι όταν πέθανε απροσδόκητα ο γιός ενός βασιλιά των Βatak, αυτός έπεσε σε βαθειά απελπισία και διέταξε να του φτιάσουν ένα ομοίωμα του παιδιού του από το ξύλο του δένδρου Βanyan. Kάθε φορά που του ερχόταν μελαγχολία, καλούσε τους υπηκόους του να στολίσουν το ομοίωμα και να χορέψουν το Si Gale Gale. Από το Simanindo γυρίζουμε πάλι με το καραβάκι στο Toba Beach Hotel, όπου τρώμε κινέζικο φαγητό και ξεκουραζόμαστε λίγο. Στη συνέχεια κάνουμε μια επίσκεψη στο χωριό Τomok, με κατάληξη ένα λόφο επάνω στον οποίο βρίσκονται μερικοί σαρκοφάγοι της οικογενείας Sidabuta. Kάτω από ένα τεράστιο δένδρο Banyan, καλυμμένη από λειχήνες, βρίσκεται η σαρκοφάγος του βασιλιά. Εκεί που οι ρίζες του Βanyan πλαισιώνουν το μνημείο, επάνω στη σαρκοφάγο, ξεχωρίζει μια γυναικεία μορφή λαξευμένη σε πέτρα, η οποία κρατάει ένα τάσι προσφορών στά χέρια. Το όλο κατασκεύασμα δεν έχει καμμία ιδιαίτερη καλλιτεχνική αξία αλλά κρύβει μία συγκινητική ιστορία. Οπως είχα μάθει, ο Sidabuta - ισχυρός ανιμιστής βασιλιάς των Batak πριν 300 χρόνια - είχε αγαπήσει μια όμορφη κοινή θνητή, την Anteng Melila Senega ή, χαίδευτικά, Antimaleila. Ο έρωτας αυτός ήταν αμφίπλευρος, αλλά ο Sidabuta δεν αποφάσιζε να την παντρευτή. Πέρασαν δέκα χρόνια και φαίνεται ότι η κοπέλα αποφάσισε να αποσυρθή. Μπροστά σ'αυτό το σκληρό δίλημμα ο βασιλιάς επανήλθε και τώρα ήταν αποφασισμένος για όλα. Το κορίτσι όμως είχε απογοητευθή και απέρριψε την πρόταση γάμου. Αυτός ένοιωσε μεγάλη προσβολή και αποφάσισε να τη μαγέψη, γιατί εκτός από βασιλιάς ήταν και μάγος. Οταν το έμαθε η κόρη πιστεύοντας στις μαγικές δυνάμεις του, δραπέτευσε από τον υλικό κόσμο αυτοκτονώντας, στερώντας έτσι από το βασιλιά να χαρή τη δύναμη της εξουσίας του. Αργά πλέον για όλα, βαθιά μετανιωμένος ο βασιλιάς, έδωσε εντολή, όταν πεθάνη να λαξεύσουν επάνω στη σαρκοφάγο του τη μορφή της αγαπημένης του, διακηρύσσοντας πλέον με αυτό τον τρόπο στις επόμενες γενεές, ότι τη θέλει για πάντα μαζί του. Έφυγα από εκεί κατασυγκινημένος σιγοσφυρίζοντας το παλιό τραγουδάκι της ρομαντικής Αθήνας: "Λέει η αγράμπελη μυριανθισμένη στο γέρο πλάτανο που τη θωρεί" κάτι μου θύμιζε ... Όπως ήρθαμε, έτσι και φύγαμε με το καραβάκι από τη Samosir γυρίζοντας στο Prapat. Κατά τη διαδρομή, απομακρυνόμενοι, απολαμβάναμε τις ομορφιές του νησιού, και μια αρμάθα μπανάνες που αγόρασε ο Γιάννης στο Tomok. Τι φθήνια! Δεκατέσσερις μπανάνες (γύρω στα 2 kg) 1000 Rp, δηλ. εκατό δραχμές. Στο καράβι είναι και μια παρέα από χαρούμενες γυναίκες με ασιατικά χαρακτηριστικά. Το πλούσιο ντύσιμό τους, η άνεση που έχουν, και τα αβασάνιστα πρόσωπά τους, δείχνουν να είναι ευκατάστατες και βεβαίως όχι Ινδονήσιες. Εγώ από μακριά και λόγω του θορύβου που έκανε το πλοίο, μη μπορώντας να εντοπίσω τι γλώσσα μιλούσαν, νόμισα προς στιγμήν ότι είναι Αμερικανίδες από τη Χαβάη. Κάποια στιγμή που βρεθήκαμε πιο κοντά, μία από αυτές μας πρόσφερε μπισκότα και εμείς μπανάνες. Βρίσκω αφάνταστα ωραίες αυτές τις γνωριμίες των ταξιδιών. Συναντάς ανθρώπους που δεν έχεις δει ποτέ και το πιο πιθανό, δεν θα τους ξαναδής πια. Ζείτε όλοι σας σε μια κατάσταση ευφορίας. Ο χείμαρρος των νέων εμπειριών, σαν το γλυκό κρασί, δημιουργεί μια μέθη, που σβήνει κάθε αναστολή. Η δίψα για επικοινωνία, για ανταλλαγή εντυπώσεων, για ικανοποίηση της περιέργειας για το πού πας , από πού έρχεσαι είναι διάχυτη σε όλους. Όπως μία σπίθα σ' ένα εκρηκτικό μείγμα, ένα χαμόγελο, μια χειρονομία, μια λέξη και γίνεσαι γνωστός σαν από χρόνια... Έτσι γίναμε παρέα και μάθαμε ότι είναι από τη Μαλαισία και ότι έκαναν τουρισμό. Απόρησαν, πώς κάποιος που δεν έχει δει τη Μαλαισία, είναι δυνατόν να την προσπεράση και να έρθη στην Ινδονησία. Μας είπαν, πως από τη Σιγκαπούρη απλώς περνάς απέναντι, και ότι είναι ένα κράτος με ασύγκριτα μεγαλύτερες δυνατότητες και ανέσεις. Ασφαλώς θα εννοούσαν τον πλούτο, που έχει εισρεύσει στη χώρα - όπως στη Σιγκαπούρη, στην Ταϊβάν και στην Κορέα - από το ζωηρό εμπόριο, το οποίο έχει αναπτυχθή στην ανατολική Ασία λόγω της ιαπωνικής τεχνολογίας αλλά και λόγω των επενδύσεων, που έχουν γίνει εκεί από τον δυτικό κόσμο. Πώς να τους εξηγήσω, ότι εμείς πήγαμε εκεί, για να ζήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο πρωτόγονα; Όχι, δεν ήμασταν δραπέτες του πολιτισμού, κουρασμένοι της καταναλωτικής κοινωνίας αλλά αναζητητές του ωραίου, που υπάρχει σε κάθε τι το πρωταρχικό, ακόμα κι' αν είναι πρωτόγονο. Μπορείτε να φανταστήτε ένα ζωγράφο να ζωγραφίζη μια πολυκατοικία, μια υπερμοντέρνα κρεμαστή γέφυρα, ένα φρεσκοσιδερωμένο κύριο ; Τον φαντάζεστε όμως να κάθεται μπροστά σε μια αχυροκαλύβα, σ' ένα μισογκρεμισμένο γεφυράκι ή σ' ένα καπηλειό της γειτονιάς, να απαθανατίζη εκείνο τον αξύριστο τύπο με την τραγιάσκα, το τσιμπούκι, την πρησμένη μύτη και τα κόκκινα από το ποτό μάγουλα. Από τις σκέψεις αυτές με ξύπνησε ο Adi, ο οποίος μας έδειξε κάτι στον ορίζοντα. • Κοιτάξτε, είπε, τοπική καταιγίδα. Πράγματι δεν είχα ξαναδεί κάτι τέτοιο. Πέρα στο βάθος σ' ένα, κατά τα άλλα, ηλιόλουστο τοπίο, ορθωνόταν από τη λίμνη μια γκρίζα στήλη διαμέτρου περί το ένα χιλιόμετρο προς τον ουρανό και κατέληγε σε μια τούφα από μαύρα σύννεφα. Η όλη εικόνα έμοιαζε με το μανιτάρι ατομικής εκρήξεως. Φθάνοντας στο λιμάνι, μπήκαμε σε ένα mini bus, το οποίο μας περίμενε (στην Ινδονησία το λένε bemo) και οδηγηθήκαμε μέσα από την αγορά του Prapat σ' ένα λόφο, όπου ήταν το ξενοδοχείο Prapat View. Από τη θέση αυτή, μέσα από κορμούς κοκκοφοινίκων, μπανανόδενδρων και πεύκων, έχουμε μια θαυμάσια θέα στη λίμνη, η οποία φαινόταν απέραντη σαν ωκεανός. (συνεχίζεται >>>)

Να ζεσταθεί επί τέλους...

...

Ένας αριστερός στην υπηρεσία της χούντας...

για να «σωθεί» η ελληνική νεολαία!

Μία από τις πρώτες ενέργειες της χούντας του 1967 για την επιβολή της «ηθικής» στην ελληνική κοινωνία, αφορούσε το μήκος της φούστας των γυναικών στην Ελλάδα. Εμπνευστής και εκτελεστής της απόφασης ο υπουργός παιδείας, Θεοφύλακτος Παπακωνσταντίνου, τότε 63 ετών. Οι φούστες μίνι, τα παντελόνια με φουσκωτά μπατζάκια, αλλά και οι μακριές φαβορίτες ήταν απαγορευμένα στοιχεία στην εμφάνιση μαθητών και μαθητριών της «Ελλάδας Ελλήνων Χριστιανών». Μακρυμάλληδες μαθητές απειλούνταν με κούρεμα γουλί!

Αριστερά: Ο Θ. Παπακωνσταντίνου, Δεξιά: Μαθήτριες της εποχής, τώρα κοντά στα 6Ο πλέον.

Ποιος ήταν αυτός ο Παπακων/νου όμως; Κάποιος καραβανάς, κάποιος γραφιάς, κάποιος γλείφτης του δικτατορικού καθεστώτος που προσφέρθηκε να αναμορφώσει την εκπαίδευση και τη νεολαία; Όχι! Ήταν ένας γνωστός αριστερός διανοούμενος, ήταν ένας εξαιρετικός θεωρητικός του μαρξισμού, ο οποίος έγραψε βιβλία σταθμούς στην ανάπτυξη του διαλεκτικού ματεριαλισμού στην Ελλάδα. Ίσως από τα πιο γερά μυαλά της Αριστεράς στην διάρκεια του Μεσοπολέμου, διευθυντής του Λαϊκού Βιβλιοπωλείου και εκδότης του δεκαπενθήμερου περιοδικού «Μαρξιστική Βιβλιοθήκη».

Επειδή εκείνη την εποχή εξελίσσονταν στην Ευρώπη τα γεγονότα του 1968 και τα πανεπιστήμια βρίσκονταν σε διαρκή αναταραχή, με προτάσεις και ιδέες ανανέωσης και εκσυγχρονισμού, ο Παπακων/νου προσέφερε στους Ευρωπαίους ένα μοντέλο που εξασφάλιζε ηρεμία και τάξη: το δικό του. Βέβαια, το μοντέλο του προϋπέθετε την επιβολή με τη δύναμη των τανκς, αλλά αυτό ήταν ένα παιχνιδάκι για τους παρ' ημίν χουντικούς.

Σύμμαχοι του Παπακων/νου σ’ αυτό τον (από χέρι χαμένο γι’ αυτόν) «αγώνα» βρίσκονταν ο Παττακός που διέθετε τα τανκς και η ιερά Σύνοδος που διένειμε τη «Φωνή του Κυρίου». Ο μεν Παττακός δήλωνε στα ξένα ειδησεογραφικά πρακτορεία, ότι «η Ελλάδα ηγείται των ευρωπαϊκών εθνών σε τάξη και ευνομία και αποτελεί για όλους τους λαούς υπόδειγμα προς μίμηση», η δε «Φωνή του Κυρίου» που, μάλλον, εκδίδεται ακόμα και διανέμεται δωρεάν στις εκκλησίες, ανέφερε ότι «Οι λύκοι που απειλούν την κοινωνία μας, είναι γνωστοί: Είναι οι Μάρτυρες του Ιεχωβά, οι Προτεστάντες, είναι οι Ουνίτες, οι Πνευματιστές και οι Κομμουνιστές». Για τους Καθολικούς (που απειλούν διαχρονικά τους ορθόδοξους παπάδες), τους Αρμένιους (που δέρνουν καμιά φορά τους ορθόδοξους παπάδες), τους Μωαμεθανούς και τους Βουδιστές δεν έγραφε τίποτα!

Με τέτοιο εχθρικό μέτωπο από Ιεχωβάδες και Προτεστάντες, μέχρι Ουνίτες και Κομμουνιστές, δεν ήταν και πολύ εύκολο για τους ντόπιους παπάδες να συνεννοηθούν με τον υπουργό παιδείας Παπακων/νου. Στα 25 χρόνια του είχε γραφτεί στο κομμουνιστικό κόμμα και άρχισε να δρα με το ψευδώνυμο Πέτρος, το 1936 επί δικτατορίας Μεταξά συμμετείχε σε αιματηρές συγκρούσεις με την Αστυνομία. Κάποια εποχή όμως, ίσως κατά τη γερμανική κατοχή, άρχισε μια πορεία από την άκρα αριστερά στην άκρα δεξιά.

Μετά τον πόλεμο εμφανίστηκε ως αρθρογράφος της φιλελεύθερης πρωινής εφημερίδας «Ελευθερία» και, στη δεκαετία του 196Ο της συντηρητικής εφημερίδας «Μεσημβρινή» της Ελένης Βλάχου. Όπως έγραψαν παλιοί αριστεροί συνεργάτες και φίλοι του, ο Παπακων/νου προσέφερε τις υπηρεσίες του, με την πρόφαση της «διαταξικότητας», στις καταπιεστικές δεξιές κυβερνήσεις της εποχής του, επειδή δεν έβλεπε προοπτική να προσεγγίσει ποτέ ως αριστερός την εξουσία. Με πιο απλά λόγια, άλλαξε έγκαιρα εργοδότη.

Όταν, αμέσως μετά το πραξικόπημα δεν κατάφερε ο Παπακων/νου νε μεταπείσει τη Βλάχου για επανέκδοση των εφημερίδων και περιοδικών της (τα είχε κλείσει εις ένδειξη διαμαρτυρίας κατά της χούντας), μεταπήδησε ο ίδιος στο υπουργείο παιδείας. Εκεί έβαλε σε ενέργεια το σχέδιό του για ηθικοποίηση των νέων, ξεκινώντας από τα ρούχα και τα μαλλιά τους.

Η «Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών» με στήριξη στα τανκς, αλλιώς πώς να σταθεί;

Από τη θέση του υπουργού άρχισε ο Παπακων/νου να βγάζει τους προπαγανδιστικούς λόγους που είχε μάθει στο ΚΚΕ: «Έλληνες νέοι, για σας κάναμε την επανάσταση!» Βέβαια, αυτός δεν είχε κάνει τίποτα, άλλοι κατέβασαν τα τανκς, αλλά αυτά ήταν λεπτομέρειες μπροστά στο τεράστιο έργο αναμόρφωσης του ήθους της νεολαίας, το οποίο είχε αναλάβει εργολαβικά. Και επειδή δεν έβλεπε ο χουντοϋπουργός να συνετίζονται οι νέοι και να ακολουθούν τις υποδείξεις του, ήταν αναγκασμένος να τους προβάλει ένα σημαντικό κίνδυνο που απειλούσε την ελληνική νεολαία: «Αν δεν ακολουθήσετε την αρετή που εκφράζει η επανάσταση, θα γυρίσετε πίσω στα σπήλαια και θα καταντήσετε πίθηκοι!»

Όπως γνωρίζουμε από την εξέλιξη των γεγονότων, ουδείς από τους νέους ενδιαφέρθηκε, με εξαίρεση τους μισθοδοτούμενους, να στηρίξει το σχέδιο του Παπακων/νου. Διεκινδύνευσαν να ξαναγίνουν πίθηκοι…

(Πληροφορίες από το περιοδικό Der Spiegel, 24/6/1968)

Ελλάς Ελλήνων Χουντικών...

...

Να μην ξεχνάμε τις φιλίες και προτιμήσεις των παπάδων... Μπροστά με το δισκάκι στο χέρι ο Άνθιμος Θεσσαλονίκης (μέεεγας πατριώτης), δεξιά (σεμνή φατσούλα) ο Χριστόδουλος... Αν ζούσε, μπορεί να έκανε σήμερα ευχέλαιο και τρισάγιο για τη σπουδαία επέτειο... Στη μέση ο Ιερώνυμος, κολλητός της Φρειδερίκης από παλιά, άλλαξε συμμορία όταν επεκράτησε η χούντα. Εγκατέλειψε τον Κοκό και τον περίγυρό του και πήγε με τον Παττακό. Και όλος αυτός ο θίασος με την ευλογία του αγίου πνεύματος -του ίδιου που αναδεικνύει και σήμερα μητροπολίτες και αρχιεπισκόπους- αμήν!

(του Γιώργου Δελαστίκ, Έθνος, 21/4/2009)

Θλιβερή επέτειος σήμερα, καθώς κλείνουν 42 χρόνια από την 21η Aπριλίου 1967 - την ημέρα που η χούντα των συνταγματαρχών (με ηγέτες πράκτορες της CIA ή συνδεόμενους με αυτήν) προλάβαινε και άρπαζε αυτήν την εξουσία από τη χούντα των στρατηγών (με ηγεσία επίσης ελεγχόμενη από τη CIA) που ετοίμαζε ο μονάρχης Kωνσταντίνος Γκλίκσμπουργκ.

H Eλλάδα βυθιζόταν έτσι στο εφτάχρονο σκοτάδι της δικτατορίας. Mε τον τρόπο αυτό έφτανε σε δραματική κορύφωση και κατόπιν σε παταγώδη κατάρρευση το ανώμαλο μετεμφυλιακό καθεστώς της ακροδεξιάς «εθνικοφροσύνης» και της αμερικανοδουλείας.

Xρειάστηκε η προδοσία της Kύπρου, με την υλοποίηση εκ μέρους της χούντας των συνταγματαρχών του τμήματος του ενιαίου σχεδίου που είχε καταρτίσει το Στέιτ Nτιπάρτμεντ και το οποίο τελικά περιλάμβανε τόσο το πραξικόπημα κατά του Mακαρίου στην Kύπρο όσο και την τουρκική εισβολή στο νησί, για να καταλυθεί οριστικά και αμετάκλητα το μετεμφυλιακό κράτος της Δεξιάς.

Tο δικτατορικό καθεστώς της 21ης Aπριλίου 1967 επέφερε καθοριστικής πολιτικής σημασίας ρήξεις στις συνειδήσεις εκατομμυρίων Eλλήνων, οι οποίες αποτυπώθηκαν στην ιδεολογία που κυριάρχησε στη χώρα κατά τη μεταπολίτευση, πολλές πτυχές της οποίας επιβιώνουν ακόμη και σήμερα.


Σαράντα χρόνια έχουν περάσει από τότε, αλλά π.χ. το γεγονός ότι μετά από τόσες δεκαετίες η πορεία του Πολυτεχνείου συνεχίζει να πηγαίνει στην αμερικανική πρεσβεία συνιστά γεγονός μοναδικό σε παγκόσμιο επίπεδο - να έχει η Eλλάδα μια «εθνική επέτειο» εναντίον των HΠA!


Oύτε και αποκαταστάθηκε ποτέ η ρήξη μεταξύ λαού και αστυνομίας. O Aνδρέας Παπανδρέου κατέλυσε μεν το δεξιό «κράτος του χωροφύλακα», αλλά στη συνείδηση των Eλλήνων η αστυνομία παραμένει πρωτίστως όργανο της εκάστοτε κυβέρνησης για την καταστολή των λαϊκών αντιδράσεων εναντίον της πολιτικής της παρά μηχανισμός προστασίας των πολιτών από το έγκλημα.


H δυναμική κατάλυσης του μετεμφυλιακού καθεστώτος μετά τη χούντα της 21ης Aπριλίου ήταν πραγματικά εντυπωσιακή. Δεν μπόρεσε να την αναχαιτίσει ούτε το γεγονός ότι κατά τη μεταπολίτευση οι δικτάτορες παρέδωσαν την εξουσία στις πολιτικές δυνάμεις που εκπροσωπούσαν ακριβώς αυτό το ανώμαλο μετεμφυλιακό καθεστώς και που ιδεολογικά και πολιτικά είχαν ελάχιστες διαφορές μαζί τους!


Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τη νέα εποχή της μεταπολίτευσης την εκπροσώπησε κυρίαρχα σε πολιτικό επίπεδο το ΠAΣOK σε όλες της τις φάσεις - από τον ριζοσπαστισμό του Aνδρέα Παπανδρέου έως τη συντηρητική αναδίπλωση του νεοφιλελευθερισμού πριν ηττηθεί από τη NΔ το 2004.


Tο γεγονός, όμως, ότι ο ιδεολογικός πατριάρχης της μεταπολεμικής ελληνικής Δεξιάς, ο Kωνσταντίνος Kαραμανλής, άνθρωπος που κάθε άλλο παρά αντιπαθούσε τις δικτατορικές λύσεις ή τους Aμερικανούς προδικτατορικά, έφτασε στο σημείο μετά τη μεταπολίτευση να βγάζει την Eλλάδα από το στρατιωτικό σκέλος του NATO, να αρνείται να επισκεφθεί τις HΠA, να κατηγορείται από τους βιομηχάνους για... «σοσιαλμανία (!)» στην οικονομική πολιτική του, να νομιμοποιεί το KKE, να επιτρέπει να δικαστούν και να καταδικαστούν ορισμένοι από τους δικτάτορες που του παρέδωσαν την εξουσία κ.λπ., δείχνει πόσο ακατανίκητο ήταν το ρεύμα της μεταπολίτευσης σε ό,τι αφορά το σάρωμα του προδικτατορικού καθεστώτος.

H χούντα της 21ης Aπριλίου 1967 και οι τραυματικές για τη χώρα εμπειρίες από την άσκηση της εξουσίας εκ μέρους της άλλαξαν καθοριστικά τον εξωτερικό προσανατολισμό και της ελληνικής Δεξιάς: τη μετέτρεψαν σε ικανό βαθμό σε αντιαμερικανική πολιτική δύναμη.

Iδίως κατά την τελευταία πενταετία που η NΔ κυβερνά τη χώρα, η αντιαμερικανική στροφή της μεταπολιτευτικής Δεξιάς προσέλαβε εντονότατες διστάσεις σε ό,τι αφορά την καραμανλική πτέρυγα των στελεχών της και το σύνολο σχεδόν της βάσης της - σε βαθμό που πιθανότατα υπερβαίνει πλέον κατά μέσο όρο τις αντίστοιχες διαθέσεις του ηγετικού πυρήνα του σημερινού ΠAΣOK!

H ουσία πάντως είναι ότι η χούντα των συνταγματαρχών, ανεξάρτητα από τις προθέσεις των πρωτεργατών της που ήταν να διατηρήσουν διά της βίας το καθυστερημένο μετεμφυλιακό καθεστώς που έπνεε τα λοίσθια, τελικά απέβη σημείο τομής στην πολιτική ιστορία του τόπου για τον οριστικό ενταφιασμό των προδικτατορικών πολιτικών αντιλήψεων.

Οι καραγκιόζηδες της 21ης Απριλίου

...

Τα καραγκιοζιλίκια των χουντοπατέρων ήταν πάμπολλα, πολλά έμειναν ως ανέκδοτα και μερικά άλλα δεν γίνονται πιστευτά, αν δεν παρουσιαστεί και η αντίστοιχη φωτογραφία.

Ήταν γνωστό ότι ο Παττακός, όπου κι αν βρισκόταν, προσπαθούσε να επιβάλλει την τάξη σε προσωπικό επίπεδο. Πέρα από την παρακολούθηση οδηγών που πετούσαν από το παράθυρο το αποτσίγαρό τους (κάκιστα, βεβαίως!), τους οποίους ανάγκαζε να κατεβούν από το αμάξι και να μαζέψουν τη γόπα, έκανε ο ίδιος εφόδους και στα γήπεδα για να διαπιστώσει, αν όλα βαίνουν καλώς.

Σε μια από αυτές τις εφόδους ζήτησε ο Παττακός να διακοπεί ο αγώνας Παναθηναϊκού - Ολυμπιακού και κάλεσε τον Γιώργο Σιδέρη για να τον παρατηρήσει, επειδή δεν έπαιζε καλά. Σιγά μην είχε αμφιβολίες ο καραβανάς ότι μπορεί να κρίνει αν έπαιζε κάποιος καλά ή όχι.

Στη φωτογραφία αριστερά ο υφυπουργός αθλητισμού Ασλανίδης, ο οποίος προήχθη στη συνέχεια σε υφυπουργό παιδείας, στη μέση ο Παττακός που δίνει οδηγίες στον Σιδέρη και δεξιά ο δήμαρχος Αθηναίων Γ. Πλυτάς που κρύβει το πρόσωπό του για να μην τον απαθανατίσει η κάμερα παρέα με τον Παττακό. Για την ιστορία, ο Ολυμπιακός έχασε σ' εκείνο τον αγώνα με 1-0. Δεν αρκούσαν, φαίνεται, οι οδηγίες που έδωσε ο Παττακός...

Υποψήφιος Έλληνας πολιτικός,

δοξάστε τον!

Ο αετός φροντίζει για το κατσικάκι του

...

Να καταπολεμηθεί η λαθροθηρία

και να απαγορευτεί το κυνήγι γενικότερα

Όπως είναι γνωστό το ανοιξιάτικο κυνήγι έχει απαγορευτεί στη χώρα μας εδώ και περίπου 25 χρόνια (ΚΥΑ 414985/1985, εναρμόνιση με την Κοινοτική Οδηγία 79/409), αφού πέρα από τις αρνητικές επιπτώσεις στους πληθυσμούς των μεταναστευτικών πουλιών που φτάνουν στη χώρα μας από την Αφρική, στο ταξίδι τους προς τις περιοχές αναπαραγωγής, αντιβαίνει και στην Οδηγία 79/409 για την προστασία των άγριων πτηνών της ΕΕ.

Σε ολόκληρη την ΕΕ το ανοιξιάτικο κυνήγι έχει απαγορευτεί εδώ και χρόνια, με τελευταίες χώρες που πρόσφατα συμμορφώθηκαν την Κύπρο και τη Μάλτα, κατά των οποίων η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε ήδη ξεκινήσει διαδικασία προσφυγής στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Παρά την τυπική απαγόρευση, δυστυχώς στη χώρα μας η πρακτική της παράνομης εξόντωσης των εξαντλημένων μεταναστευτικών πουλιών, συνεχίζεται απροκάλυπτα σε περιοχές του Ιονίου, όπου γίνεται συχνά ανεκτή από την τοπική κοινωνία ως μία «παραδοσιακή δραστηριότητα». Πρόκειται για μια πρακτική εξαιρετικά επιζήμια οικολογικά, αφού εξοντώνει ενήλικα πτηνά λίγο πριν αυτά αναπαραχθούν, επομένως συμβάλλει στην παραπέρα μείωση των ήδη πολύ επιβαρυμένων από άλλες ανθρωπογενείς αιτίες πληθυσμών των ειδών αυτών (αποδεδειγμένη μείωση 40% ως 60% σε ολόκληρη την Ευρώπη τα τελευταία 3O χρόνια με βάση στοιχεία του Birdlife International), αλλά κυρίως ΠΑΡΑΝΟΜΗ, ΑΥΘΑΙΡΕΤΗ και ΗΘΙΚΑ ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΗ που μας εκθέτει ως χώρα ανήμπορη να επιβάλλει το σεβασμό στους νόμους. Σε περιοχές τόσο τουριστικές όπως τα νησιά του Ιονίου, η δυσφήμηση για τη χώρα είναι δυσανάλογα μεγάλη και συχνά υπάρχουν σχετικά δημοσιεύματα στον ξένο τύπο.

Προσωπικά, ελάχιστα έως καθόλου με απασχολεί η όποια (νέα) δυσφήμιση της χώρας στους τουρίστες! Με ενδιαφέρει όμως πάρα πολύ να διατηρηθεί η πανίδα και η χλωρίδα, χωρίς να διεκδικεί κάθε προβληματικό άτομο το δικαίωμα να σκοτώνει ζωάκια που γεννήθηκαν και ζουν ελεύθερα στη φύση.

Το κείμενο και η φωτογραφία είναι από τα φυσιολατρικά blogs τα Πουλιά στην Ημαθία και Η πόλη στην αέρα του εκπαιδευτικού Χάρη Κουρουζίδη.

Μεγάλο «έργο», καθόλου έλεγχοι!

...

Απάντηση σε όσους επικρίνουν την εκκλησία, ότι έχει περιορισμένο κοινωνικό έργο, έδωσε ο αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος, το Σάββατο από το Μεσολόγγι, όπου αναγορεύτηκε επίτιμος δημότης της πόλης. Ο αρχιεπίσκοπος είπε συγκεκριμένα ότι «η απάντηση σε όσους αναρωτιούνται τι προσφέρει η εκκλησία δε μετριέται σε αριθμούς, δεν είναι υπουργείο οικονομικών ή υπουργείο πρόνοιας, ζει για αυτό που είναι, όχι για αυτό που έχει».

(Ελ. Τύπος, 13/4/2009)

Σωστός! Συντριπτική η απάντηση του κ. Ιερώνυμου, πού να τολμήσεις να του αντιμιλήσεις τώρα. Μόνο που δεν έχει ενημερώσει ακόμα, τι γίνεται με τα 5,5-6 εκατομμ. ευρώ για τα κοτόπουλα που θα πήγαιναν στα θύματα από το τσουνάμι της Ινδονησίας (αγαθοεργία με λεφτά μας!) αλλά ποτέ δεν ξεκίνησαν, γιατί τα κοτόπουλα χάλασαν και μύρισαν...

Επίσης δεν μας ενημέρωσε ακόμα κανείς, τι απέγινε με τους οικονομικούς ελέγχους που είχε αρχίσει η κ. Γιαννάκου στις μητροπόλεις και τις μονές... Εμ, δεν είναι υπουργείο οικονομικών ή υπουργείο πρόνοιας για να ολοκληρώνονται έγκαιρα οι οικονομικοί και υγειονομικοί έλεγχοι... Πάλι βλέπουμε πόσα προβλήματα αντιμετωπίζει ο εκκλησιαστικός μηχανισμός στο «έργο» του!

Εύκολες απαντήσεις

(Καθημερινή, 14/4/2009)

Perjalanan 12

Στα χωριά των Toba Batak II (>>> συνέχεια) Το Huta Luiban Sidauruk, όπως όλα τα χωριά στην Ινδονησία και στην Πολυνησία, περιβαλλόταν από μία τάφρο και από μία συστάδα μπαμπού, αφήνοντας μόνο ένα άνοιγμα για την είσοδο. Η τάφρος και τα μπαμπού χρησίμευαν, για να τους προφυλάσσουν από εχθρικές επιδρομές και από άγρια ζώα που αφθονούσαν επάνω σ' αυτά τα βουνά, όπως τίγρεις και λεοπαρδάλεις και για να τους "προφυλάσσουν" και από τα... κακά πνεύματα. Η μοναδική είσοδος έδινε τη δυνατότητα καλύτερου ελέγχου, για το ποιός έμπαινε και έβγαινε. Το χωριό αποτελούσαν μία σειρά από σπίτια, έχοντας στη μέση το Rumah Bolon δηλ. το παλάτι. Το κάθε χωριό ήταν ένα μικρό βασίλειο. Αυτό δεν συνέβαινε παντού! Π.χ. μου ήταν γνωστό, ότι στην Νέα Γουϊνέα υπήρχαν πολυπλοκώτερες κοινωνικές δομές, παρ'ότι ο λαός ήταν πιο πρωτόγονος. Τα σπίτια είναι, εκ πρώτης όψεως, όμοια με αυτά τα οποία είχαμε δεί στους Karo Batak, πηγαίνοντας από το Μedan στη λίμνη Τoba. Mία διαφορά που παρατηρούμε, είναι ότι το αέτωμα που σχηματίζεται μεταξύ της τεράστιας επικλινούς στέγης και του κυρίου κτίσματος χάσκει, σχηματίζοντας μια σκεπασμένη βεράντα. Αντιθέτως το αέτωμα αυτό στους Karo Batak, ήταν κλεισμένο με ξύλινη επιφάνεια, γεμάτο έγχρωμη ανάγλυφη διακόσμιση. Απέναντι από το παλάτι υπάρχει το Suro, ένα κατασκεύασμα για την αποθήκευση της σοδειάς του ρυζιού όλου του χωριού. Στον ενδιάμεσο επίπεδο χώρο, διαδραματίζεται η τελετουργική ζωή των κατοίκων. Φαίνεται όπου υπάρχει κοινωνία ανθρώπων -ακόμα και στις πλέον πρωτόγονες- είναι αδιανόητη η ζωή χωρίς τελετουργικές εκδηλώσεις. Από εθνολογικές μελέτες που έχουν γίνει για τους λαούς της Ωκεανίας, ήξερα ότι σε όλα τα νησιά του Ειρηνικού δεν υπάρχει μόνο τόπος αλλά και ειδικά κτίσματα τελετουργιών Ειναι κάτι σαν την δική μας εκκλησία, όπου εκτός από τις λειτουργίες διαδραματίζονται και άλλα συμβάντα της κοινωνικής ζωής. Στην Ινδονησία και σε όλη την Ωκεανία υπάρχουν πολλές παραλλαγές τόσο στα κτίσματα τελετουργιών, στην κάθε φυλή, όσο και στις ίδιες τις τελετουργίες. Στις πιο απλές περιπτώσεις υπάρχει μόνο ένας χώρος σαν πλατεία. Σε άλλες πάλι υπάρχει ένα κτίσμα, μικρού σχετικώς μεγέθους, για ειδικές μυστικές τελετουργίες, στις οποίες λάμβαναν μέρος μόνο οι άντρες του χωριού ή και οι νέοι κατά τη γιορτή ενηλικιώσεώς τους. Υπάρχουν όμως και γιγάντια κτίσματα, που προορίζονται για συγκεντρώσεις όλου του χωριού. Ο νέος είχε δικαίωμα να λάβη μέρος μόνο μετά από κάποια ηλικία και μετά από κάποιες δοκιμασίες. Σε πολλά μέρη της Ινδονησίας, ιδίως στη Βorneo και στη Νέα Γουϊνέα, μέσα στις δοκιμασίες ήταν και το να σκοτώση ο υποψήφιος ένα πολεμιστή του διπλανού χωριού, ως ένδειξη ότι είναι πλέον ικανός να υπερασπισθή τη φυλή του. Μετά έπρεπε να του κόψη το κεφάλι και να το φέρη ως τρόπαιο στο χωριό. Αυτό το έθιμο είναι γνωστό σε μας ως κυνήγι κεφαλών. Η ιεροτελεστία που ακολουθούσε, διέφερε από φυλή σε φυλή. Χάρις στoν εθνολόγο Paul Wirz, ο οποίος παρακολούθησε κρυφά και με κίνδυνο της ζωής του μια τέτοια τελετή της φυλής Marind Anim στη Νέα Γουϊνέα, γνωρίζουμε λεπτομέρειες για μια τέτοια γιορτή. Αναφέρονται σε μία έκδοση του λαογραφικού μουσείου Dahlem του Βερολίνου. Η τελετή στηριζόταν σ' ένα μύθο για το νεαρό Uaba και την αγαπημένη του Ualiuab. Στην ιεροτελεστία μπορούσαν να λάβουν μέρος μόνο οι άνδρες της φυλής και οι υποψήφιοι για την ενηλικίωση. Για την τελετή απαραίτητη ήταν η παρουσία μιας παρθένας κοπέλας της φυλής. Μετά από κάποιες συμβολικές πράξεις, ακολουθούσε βιασμός του κοριτσιού, από αυτούς που ήταν ήδη μυημένοι και στη συνέχεια θανάτωση του. Κατόπιν ακολουθούσε ψήσιμο και κατανάλωση του από όλους τους παρευρισκομένους. Τα κόκκαλα έμεναν συνήθως στον τόπο της θυσίας, ενώ στο σπίτι των τελετουργιών υπήρχαν ειδικές κρανιοθήκες, όπου τοποθετούνταν τα κρανία των θυμάτων. Τέτοιες τελετές υπήρχαν σε διάφορες παραλλαγές σε όλο το αρχιπέλαγος. Δέν γνωρίζω αν οι Batak ήταν κυνηγοί κεφαλών ή αν έκαναν ανθρωποθυσίες με την παραπάνω έννοια αλλά όπως όλοι οι πρωτόγονοι λαοί, πλαισίωναν κάθε δραστηριότητα τους με ειδική τελετουργία. Κατάλοιπα τελετουργιών υπάρχουν, ακόμη και σήμερα, και στη δυτική κοινωνία, όπως ο γάμος, η βάπτιση, η κηδεία, ο αγιασμός, η ορκωμοσία κ.λπ. Στην πλατεία του Ηuta Luiban Sidauruk υπάρχει μεταξύ παλατιού και αποθήκης ρυζιού ο δικός τους χώρος λατρείας. Εδώ βρισκόμαστε κατά τύχη μάρτυρες κάποιας αναπαραστάσεως του τελετουργικού σφαξίματος του νεροβούβαλου. Στο μέσο του χώρου υπάρχει ένα δένδρο γύρω στα τρία μέτρα ύψος με ίσο και λείο κορμό. Τα φυλλώματα του είναι πυκνά και σχηματίζουν μια μπάλλα διαμέτρου περίπου δύο μέτρων. Εκεί που τα φυλλώματα συναντούν τον κορμό, κρέμονται πολυάριθμες πολύχρωμες κορδέλλες. Αυτό είναι το Borotan, που σε άλλες περιπτώσεις είναι απλώς ένας πάσσαλος μπηγμένος στο έδαφος και παριστάνει το ιερό δένδρο. Στο Βorotan δένεται ο νεροβούβαλος, που θα σφαχθή κατά την τελετή. Η αναπαράσταση φαίνεται να έχη οργανωθή για κάποιο τουριστικό γκρούπ λευκών. Φθάσαμε εκεί, λίγο πριν αρχίσει η τελετή. Ο νεροβούβαλος είναι ήδη δεμένος στο Βorotan από το λαιμό και αναμασάει νωχελικά την τροφή του, σαν να ξέρη ότι δεν πρόκειται να του συμβή τίποτε. Μου θυμίζει ηθοποιό επαρχιακού θιάσου που έχει παίξει απειράριθμες φορές το ρόλο του και τον έχει βαρεθή. Οκτώ άνδρες και επτά γυναίκες ντυμένοι παραδοσιακά, περιμένουν να αρχίση η παράσταση. Οι τουρίστες κάθονται απέναντι σε κάποιες πρόχειρες κερκίδες εμπρός από το Soro. Οι άνδρες έχουν τυλιγμένο ένα κόκκινο πανί με άσπρες ρίγες στο κεφάλι τους, έτσι ώστε να κρύβη το μέτωπο και να αφήνη το πάνω μέρος του ακάλυπτο. Με το πανί στηρίζουν μικρά κλαριά από κάποιο πλατύφυλλο φυτό, τα οποία φαίνονται σαν να φυτρώνουν μέσα από τα μαλλιά τους. Από τους γοφούς και πάνω είναι γυμνοί, ενώ στο κάτω μέρος του σώματος φορούν ένα μονοκόμματο γκρί ύφασμα, τυλιγμένο έτσι στη μέση, ώστε να σχηματίζη μια μακρυά φούστα. Οι γυναίκες είναι ντυμένες με ένα πλούσιο μεταξωτό κόκκινο πουκάμισο, που σκεπάζει τη σκουρόχρωμη φούστα τους ως το γόνατο. Τα κατάμαυρα πλούσια ίσα μαλλιά, σχηματίζουν χωρίστρα στη μέση του κεφαλιού και είναι μαζεμένα πίσω, δεμένα σε κότσο, στολισμένον με ένα κλαράκι του πλατύφυλλου φυτού. Άνδρες και γυναίκες έχουν επάνω από τον ώμο τους ένα μακρόστενο κεντητό ύφασμα, που φαίνεται να έχη τελετουργική σημασία. Ο τρόπος που το μεταχειρίζονται και το κρατάνε, θυμίζει πολύ το πετραχήλι στις εκκλησίες μας... Αργότερα έμαθα ότι λέγεται Ulos και παραδοσιακά χρησιμοποιείται, για να τυλίγουν μ' αυτό τη νύφη και το γαμπρό κατά την τελετή του γάμου, συμβολίζοντας έτσι την αρμονία, την καρποφορία και την ενότητα. Οι χορευτές, όπως όλοι οι αυτόχθονες κάτοικοι εδώ, είναι μικρόσωμοι και πολύ περισσότερο σκουρόχρωμοι από τους κατοίκους της Σιγκαπούρης, τους Φιλιπινέζους τους Ταϋλανδούς και φυσικά τους Κινέζους και Γιαπωνέζους. Ακόμη και τα χαρακτηριστικά τους, χωρίς να έχουν χάσει το μαλαϊκό χαρακτήρα τους, είναι αδρότερα και μοιάζουν σαν να έχουν νεγρική πρόσμιξη. Εχουν προτεταμένα χείλη και πηγούνι καθώς και μεγάλα εκφραστικά μάτια αντί των μικρών λοξών ματιών των Γιαπωνέζων και των Κινέζων, οι οποίοι δεν αναμίχθηκαν με νοτιώτερες φυλές. Οι παρατηρήσεις αυτές, ισχύουν και για τους άλλους κατοίκους της Ινδονησίας, που γνωρίσαμε μέχρι τώρα. Φαίνεται όμως ότι στα πεδινά μέρη, τα οποία ήταν περισσότερο προσιτά στα καθαρόαιμα μαλαϊκά φύλα και η επιμιξία εντονώτερη, τα νεγρικά στοιχεία έχουν εκτοπισθή ή είναι πιο άτονα. Πιθανώς κάποτε όλα αυτά τα νησιά, μέχρι τα πέρατα του Ειρηνικού, να είχαν κατοικηθή από νέγρικες φυλές, όμοιες μ' αυτές που κατοικούν στις αφρικανικές χώρες. Φαίνεται ότι, για άγνωστους λόγους, στο μακρινό παρελθόν, οι Μαλαίοι εξαπλώθηκαν σαν πυρκαγιά σε όλες τις νότιες θάλασσες, οδηγώντας τα διπλοκάρινα πλοία τους. Αναλόγως του βαθμού εκτοπίσεως των παλαιών φυλών στα διάφορα μέρη, βλέπουμε σήμερα διάφορους βαθμούς κυριαρχίας του μαλαϊκού και του νέγρικου στοιχείου, τόσο στην φυσιογνωμία των ανθρώπων όσο και στις τέχνες, τη μουσική και τις παραδόσεις. Όσο πιό νέγρικο στοιχείο κυριαρχεί, τόσο περισσότερος ρυθμός στη μουσική τόσο εντονότερα ανιμιστικά στοιχεία στη ζωγραφική, στη γλυπτική και τις παραδόσεις τους. Όσα νησιά του Ειρηνικού ανήκουν στην Μελανησία - όπως π.χ. η Νέα Γουϊνέα, οι νήσοι του Σολομώντος, η Νέα Καληδονία, οι Νέες Εβρίδες - κατοικούνται από ανθρώπους, που μοιάζουν στις αφρικανικές φυλές, με έντονα σκούρο δέρμα και πολύ κατσαρό μαλλί. Συνήθως είναι σκυθρωποί. Οι γυναίκες τους είναι άσχημες για τα δικά μας γούστα, με μειωμένη θηλυκότητα. Στην Πολυνησία οι κάτοικοι έχουν λευκότερο δέρμα, ίσια μαλλιά και λιγότερο έντονα χαρακτηριστικά. Οι γυναίκες τους πολύ ωραίες με μαύρα μακρυά ίσια μαλλιά, αμυγδαλωτά μάτια και έντονη θηλυκότητα. Έχουν μια τάση να χαμογελούν, έχουν αυτό που λέμε εξωτική ομορφιά. Οι Βatak φαίνεται ότι είναι κάτι ενδιάμεσο. Μου έκανε εντύπωση πόσο σοβαροί ήταν οι χορευτές και οι χορεύτριες. Ακόμη και όταν άρχισε ο χορός, ακόμη και όταν τους αποχαιρετίσαμε, ήταν αγέλαστοι σχεδόν βλοσυροί. Κανένα ίχνος από αυτό που χάρισε στις χώρες της Ανατολής τον τίτλο "χώρες του μειδιάματος". Ένας από τους άντρες ξεχωρίζει, γιατί είναι τυλιγμένος με ένα μακρύ άσπρο ύφασμα πάνω από τα ρούχα του. Είναι γνωστό, ότι στην Ανατολή το άσπρο χρώμα είναι το χρώμα του πένθους και γενικότερα ιερό χρώμα και γι' αυτό υποθέτω, ότι είναι ο ιερέας της ιεροτελεστίας. Από την εξέλιξη του θεάματος φάνηκε ότι δεν είχα καθόλου άδικο. Όταν άρχισε η τελετή, προχώρησε εμπρός και μας χαιρέτισε με τον πατροπαράδοτο χαιρετισμό, με μια ελαφρά υπόκλιση, ενώνοντας τις παλάμες στο πρόσωπο και φωνάζοντας: "Ηoras"! (προφέρεται: χόρας) Horas φαίνεται θα πη κάτι σαν: Γεια σας! (συνεχίζεται >>>)

Βιβλία, βιβλία

...
Jared Diamond: «Ο τρίτος χιμπαντζής», σελ. 585, εκδόσεις Κάτοπτρο, 2009

Τα ανθρώπινα όντα μοιράζονται περισσότερο από το 98% των γονιδίων τους με τους χιμπαντζήδες. Εντούτοις, οι άνθρωποι αποτελούν το κυρίαρχο είδος στον πλανήτη ― ίδρυσαν πολιτισμούς και θρησκείες, ανέπτυξαν περίπλοκες και ποικίλες μορφές επικοινωνίας, θεμελίωσαν επιστήμες, έχτισαν πόλεις και δημιούργησαν συγκλονιστικά έργα τέχνης. Οι χιμπαντζήδες παραμένουν ζώα ασχολούμενα με τις βασικές ανάγκες της επιβίωσής τους. Τι το ιδιαίτερο έχει η διαφορά τού σχεδόν 2% στο DNA μας, η οποία έχει προκαλέσει τέτοια απόκλιση ανάμεσα σε εξελικτικά ξαδέλφια;

Σε τούτο το συναρπαστικό, προκλητικό, παθιασμένο, ψυχαγωγικό, γεμάτο γνώση και προβληματισμό έργο, ο Jared Diamond, διαπρεπής συγγραφέας (κάτοχος του βραβείου Pulitzer) και επιστήμονας (καθηγητής βιογεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας), διερευνά πώς ο άνθρωπος, το εκπληκτικό αυτό ζώο, εξελίχθηκε και ξεχώρισε από τους χιμπαντζήδες, κατάφερε σε εντυπωσιακά σύντομο χρονικό διάστημα να δεσπόσει στον κόσμο και, τελικά, ανέπτυξε τα μέσα που ενδέχεται να επιφέρουν την αμετάκλητη καταστροφή του.

• «… Ο καθένας θα ευχαριστηθεί την ανάγνωση του έξοχου αυτού βιβλίου. Μας βοηθά να κατανοήσουμε τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος.»
―Paul Ehrlich, καθηγητής πληθυσμιακής βιολογίας, Πανεπιστήμιο Stanford

• «Ο Τρίτος χιμπαντζής είναι ένα εξαιρετικό βιβλίο που θα μείνει στη βιβλιογραφία. [...]»
―Ε.Ο. Wilson, καθηγητής εντομολογίας και εξελικτικής βιολογίας, Πανεπιστήμιο Harvard

• «Πνευματώδες και αξιανάγνωστο [...]. Το προκλητικό στυλ του σε υποχρεώνει να σκεφτείς προσεκτικά το αίνιγμα της εξέλιξης του ανθρώπου.»
―Frans de Waal, καθηγητής συμπεριφοράς των πρωτευόντων, Πανεπιστήμιο Emory

Μην περιφρονείτε τις μεγάλες ηλικίες...

μπορούν να κάνουν θαύματα (μερικές φορές!)

Τρομοκρατία στα μέσα μεταφοράς

...
Πριν από σχεδόν ένα χρόνο δημοσιεύτηκε κείμενο για ένα επεισόδιο στο μετρό του Μονάχου, όπου δύο αλλοδαποί, ένας Τούρκος και ένας Έλληνας, ξυλοκόπησαν άσχημα συνταξιούχο. Στη συνέχεια καταδικάστηκαν σε φυλάκιση 12 και 8,5 ετών έκαστος.

Έκτοτε έγιναν σε διάφορες πόλεις της Γερμανίας αντίστοιχα επεισόδια, αλλά και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Κύριο χαρακτηριστικό τέτοιων επεισοδίων είναι ότι νεαροί ξένοι ξυλοκοπούν ντόπιους. Ίσως αυτά τα επεισόδια να υπερπροβάλλονται στον τύπο, γεγονός είναι όμως ότι οι ανεκπαίδευτοι και αμόρφωτοι ξένοι γινονται πρώτα και εύκολα θύματα της κάθε οικονομικής κρίσης και, λόγω ένδειας και έλλειψης οικονομικών και κοινωνικων στηριγμάτων, εκτρέπονται ευκολότερα σε βαριές παράνομες ενέργειες.

Είχα ετοιμάσει αυτή την ανάρτηση, όταν πληροφορήθηκα από το ραδιόφωνο το σημερινό φοβερό περιστατικό στην Αθήνα με τον ομογενή από τον Καύκασο, ο οποίος προσπάθησε να σκοτώσει 3 ανθρώπους και τελικά αυτοκτόνησε. Το επεισόδιο που ακολουθεί έχει μια άλλη ιδιομορφία:

Σε ένα λεωφορείο κλέβουν 2-3 αλλοδαποί κάτι από την τσέπη ενός νεαρού συνταξιδιώτη, μάλλον το πορτοφόλι του. Το θύμα προσπαθεί να πάρει πίσω αυτό που του έκλεψαν και εκεί εξελίσσεται καυγάς, όπου 3-4 κτυπάνε το θύμα της κλοπής. Όλα τα γεγονότα καταγράφονται από την κάμερα του λεωφορείου και θα έλεγε καθένας, ότι αυτό αποτελεί ένα σημαντικό στοιχείο για τη σύλληψη των δραστών.

Αλλά τελικά τιμωρήθηκε ένας αστυφύλακας, ο οποίος δεν είχε φαίνεται επαρκείς πληροφορίες για να συλλάβει τους δράστες και έδωσε στη δημοσιότητα την ταινία, ίσως για να καταγγείλει τις υποβαθμισμένες συνθήκες ασφαλείας, ίσως για να πάρει βοήθεια από τυχόν γνωστούς των δραστών. Αυτό που ενδιέφερε κυρίως τη γαλλική διοίκηση, ήταν όμως να εξαφανίσει το βίντεο από το Internet και πέτυχε σταδιακά να αφαιρεθεί αυτό από διάφορα δημοφιλή sites. Τελικά, μόνο ανεξάρτητοι bloggers το έχουν αναρτήσει!

Perjalanan 11

Στα χωριά των Toba Batak Samosir, Πέμπτη 26.7.90 (>>> συνέχεια) Μετά το πλούσιο, ως συνήθως, πρόγευμα με τον απαραίτητο παγωμένο φρουτοχυμό που περίμενα κάθε φορά με λαχτάρα, φύγαμε στις 7:45 με το πλοιάριο για να επισκεφθούμε τα χωριά των Τoba Batak. Η πρώτη επίσκεψη είναι στο χωριό Αmbarita. Μετά το άραγμα στο μικρό λιμανάκι, προχωράμε με τα πόδια στον προορισμό μας στα ενδότερα. Στο δρόμο μας συναντάμε μια μεγάλη υπαίθρια αγορά με ταξιδιωτικά ενθύμια, όπου ήταν κυρίως εκτεθειμένα ξυλόγλυπτα λαϊκής τέχνης των ιθαγενών. Πολλά από αυτά γίνονται εκείνη τη στιγμή. Ο καλλιτέχνης κάθεται κατάχαμα επάνω σε μια λεπτή ψάθα, και με ένα αιχμηρό εργαλείο, λαξεύει επάνω στο ξύλο τις μορφές. Από παιδί είχα ευαισθησία σε καλλιτεχνικά ερεθίσματα αλλά μ' αυτό το είδος της τέχνης δεν έτυχε να έλθω μέχρι τώρα σε επαφή. Ίσως γιατί απαιτεί ειδικό χώρο, ίσως γιατί ένα κομμάτι χαρτί και ένα μολύβι, για να ζωγραφίσης, είναι πιο ευκολόβρετο από ένα κομμάτι ξύλο και μιά σειρά από ειδικά εργαλεία. Κάθισα και παρατήρησα πόσο ωραία διαμορφώνει την επιφάνεια του ξύλου ο καλλιτέχνης. Ξεκινάει από ένα χονδροειδές σχέδιο πρόχειρα σκιτσαρισμένο. Με ένα καλέμι και ένα σφυράκι δημιουργεί τα βαθουλώματα. Με ένα σκαρπέλο στρογγυλεύει τις ακμές ή κάνει αυλακώσεις αποσπώντας λεπτές λουρίδες ξύλου, οι οποίες, κάτω από την πίεση του αιχμηρού εργαλείου, τυλίγονται σαν ελατήρια και πέφτουν στο έδαφος. Μετά, με τις άκρες των δακτύλων περνάει την επιφάνεια, χαϊδεύοντας την, σαν να θέλη να αισθανθή την αρμονία των ελιγμών της. Ο,τι δεν συμφωνεί με την αισθητική του, επανέρχεται και το απομακρύνει, μέχρι να χαμογελάση από ικανοποίηση σαν να λέη: • Έτσι σε ήθελα! Τώρα είσαι τέλειο! Και μετά... έρχεται το δούλεμα με το γιαλόχαρτο. Οι επιφάνειες πρέπει να γίνουν ομοιογενείς με χοντρό, μετά να λειανθούν με ένα λεπτότερο και τέλος να γιαλισθούν με το πιο λεπτό γιαλόχαρτο που διατίθεται. Κατόπιν έρχεται η βαφή, αν προβλέπεται, και το λούστρο. Παριστάμενος από την αρχή σε μία τέτοια εργασία, άθελα σου, προσπαθείς να μαντέψης το πού θέλει να καταλήξη. Κάποια στιγμή, εντελώς ξαφνικά, η φαντασία συμπληρώνει τα κενά και βλέπεις από τα βαθουλώματα και τα εξογκώματα, από τις κυρτές και κοίλες επιφάνειες, να στοιχειοθετήται, όπως στο ψηφιδωτό, η εικόνα και να προβάλλη μέσα από την άμορφη μάζα του ξύλου, σαν από θαύμα, το δημιούργημα... Το ερέθισμα υπήρξε πολύ έντονο και μόνο που δεν πήγα να καθίσω κοντά τους να πάρω και γω ένα κομμάτι ξύλου και να αρχίσω να το πελεκάω. Το πρόγραμμα όμως του Αdi ήταν αυστηρό και απαράβατο. Έπρεπε να προλάβουμε, λέει, μία παράσταση. Έτσι "προσγειώθηκα", χωρίς να ξέρω, ότι αργότερα στο Bali θα βρισκόμουνα σε ένα εργαστήριο ξυλογλυπτικής, σχεδόν θεϊκής τέχνης και θα δεχόμουνα τη ... "χαριστική βολή"... Στην αγορά αυτή έβλεπες κάθε είδους μάσκες θεών, πνευμάτων και δαιμόνων, όπως επίσης σπαθιά με ξυλόγλυπτες λαβές σε σκαλιστές θήκες, μαγικά ημερολόγια με ακατάληπτες σημειώσεις χαραγμένες επάνω σε λεπτές λάμες από μπαμπού και άλλα. Είχα δει πολλές φορές ξυλόγλυπτα της Απω Ανατολής, τα οποία όμως είχαν προέλευση από την Κίνα, Ιαπωνία, Ταΐλάνδη και Μπαλί. Όλα αυτά τα μέρη είχαν κοινό χαρακτηριστικό, τις κοινές θρησκευτικές ρίζες με την Ινδία, απ' όπου και η τέχνη τους - πάντοτε με τις τοπικές παραλλαγές - ήταν επηρεασμένη. Τα ξυλόγλυπτα αντιθέτως, εδώ στη νήσο Samosir, μου θυμίζουν περισσότερο έργα των λαών της Πολυνησίας, των Ίνκας, του αρχαίου Μεξικού, και του Περού. Δεν θέλω να φύγω προτού πάρω κάποια ενθύμια. Ετσι μετά από μικρό παζάρι, αγοράζω δύο ραβδόμορφα ειδώλια. Ποιός ξέρει, ίσως βοηθήσουν και αυτά στην καλή έκβαση του ταξιδιού, σκέφθηκα, γιατί χρειαζόμαστε την συμπαράσταση όλων των μεταφυσικών δυνάμεων, για να μην πάη κάτι στραβά, με τόσους αστάθμητους παράγοντες που έχουμε να αντιμετωπίσουμε. Είναι λαξευμένα πάνω σε ένα ραβδί με λαβή, όπως των στιλέτων. Οι μορφές απεικονίζοται, η μία καβάλλα επάνω στην άλλη, όπως στα totem της Πολυνησίας ή του Μεξικού. Αν και δεν ξέρω την πραγματική χρήση τους, φαντάζομαι ότι οι ιθαγενείς τα παίρνουν μαζί τους και τα χρησιμοποιούν σαν φυλακτά ή ως τελετουργικά όργανα. Εκεί αγοράζω επίσης και ένα τοπικό ημερολόγιο των Batak, για τη χρήση του οποίου δεν κατορθώνω να μάθω τίποτε παραπάνω. Είναι ένα ξύλινο ισοσκελές τρίγωνο μεγέθους παλάμης, με πάχος γύρω στα δύο εκατοστά. Η κορυφή του είναι προς τα πάνω και έχει και μία τρύπα, από την οποία περνάει ένα σχοινί για να κρεμιέται. Έχει και από τις δύο πλευρές του σκάλισμα. Στη μία πλευρά υπάρχει ανάγλυφη η λέξη: "HORAS", η οποία, όπως μας πληροφορούν, είναι είδος φιλικού χαιρετισμού, ενώ στην άλλη υπάρχει ανάγλυφη η λέξη: "TOMOΚ", που είναι το όνομα ενός χωριού της νήσου Samosir. Και στις δύο πλευρές απεικονίζεται ένα παραδοσιακό σπίτι των Batak. Από τη βάση του τριγώνου κρέμονται 12 λάμες από μπαμπού, στις οποίες είναι σκαλισμένα γριφώδη σύμβολα προφανώς στην αρχαία τοπική γραφή των Batak. Τη σημασία τους δεν μπόρεσα να την πληροφορηθώ μέχρι σήμερα. Υπήρχε και μία ενδιαφέρουσα μάσκα με μυστηριώδη επίδραση επάνω μου. Είχα την εντύπωση, ότι με προκαλούσε να την πάρω μαζί μου. Είχα βεβαίως πολλά ακούσει, για την τελετουργική σημασία που έχουν οι μάσκες σ 'αυτούς τους πολιτισμούς και τις μαγικές δυνάμεις που τους αποδίδουν και ίσως είχα επηρεασθή απ' αυτό. Παραμένει όμως η απορία, γιατί με τραβούσε τόσο αυτή η συγκεκριμένη από τις δεκάδες που υπήρχαν εκεί. Δεν ξέρω τι μ' έπιασε και μπλέχτηκα σ' ένα παζάρι με την πωλήτρια, προτείνοντας μια τιμή, η οποία φαίνεται δεν ήταν καθόλου ρεαλιστική. Είχα πει, ότι δεν είχα περισσότερα χρήματα μαζί μου, για να είναι η τιμή τελεσίδικη. Αν μετά υποχωρούσα, θα αποκαλυπτόταν ότι μπλόφαρα και θα έπαιρνα στο λαιμό μου όλη την λευκή φυλή, για αδύναμη και ψεύτικη συμπεριφορά, στη συνείδηση της ανεπιτήδευτης ιθαγενούς με το φωτεινό χαμόγελο. Ετσι δεν πήρα τη μάσκα εκείνη, και στενοχωρήθηκα ακόμη περισσότερο, γιατί είχα την εντύπωση, ότι φεύγοντας με κοίταγε και η μάσκα και το μελαψό κορίτσι με κάποια απογοήτευση. • Είναι δυνατό να αρέση κάτι σε λευκό και να μην μπορή να το αποκτήση! Φαίνεται να σκεπτόταν... Αργότερα όταν βρισκόμασταν στην Ιάβα, σε μία έκθεση έργων της βορείου Σουμάτρας, αγόρασα μία άλλη μάσκα η οποία ήταν ακριβότερη και όχι τόσο λεπτής τέχνης. Παρ' όλα αυτά στη μνήμη μου έχει αποτυπωθή -χρόνια τώρα- η θλιμμένη έκφραση της κοπέλας όταν απομακρυνόμουν και η αυστηρή ματιά του θεού που παρίστανε η μάσκα, όταν τον περιφρόνησα για λίγα δολάρια. Από την υπαίθρια αυτή αγορά αναμνηστικών, οδηγηθήκαμε σ' ένα πλάτωμα. Ήταν μια μικρή πλατεία με μία σειρά παραδοσιακά κτίσματα. Στη μέση ένα πέτρινο στρογγυλό τραπέζι και καμιά δεκαριά πέτρινα καθίσματα γύρω. Όλα ήταν διαβρωμένα από την πολύχρονη δράση των λειχήνων. Βρισκόμαστε στο περίφημο Tempat Sidang Adat της Ambarita. Adat, στα ινδονησιακά σημαίνει γενικώς κάτι, που έχει σχέση με τις παραδόσεις της φυλής. Sidang, είναι τα μέλη κάποιου συμβουλίου. Τempat, θα πη γενικώς τόπος. Έτσι θα μπορούσαμε να αποδώσουμε την παραπάνω φράση, σαν "τόπος μελών συμβουλίου για θέματα παραδόσεως". Δεν ξέρω τι άλλου είδους "συσκέψεις", μπορούσαν να λαμβάνουν χώρα σ' αυτό το μέρος, αλλά αυτό που ο οδηγός μας διηγήθηκε και λίγο-πολύ γράφουν και τα ταξιδιωτικά φυλλάδια, μας πάγωσε το αίμα. Με λίγα λόγια, αυτό το μέρος ήταν ένα αρχαίο δικαστήριο. Δηλ. όχι και τόσο αρχαίο αν λάβουμε υπ' όψη μας ότι η τελευταία "σύσκεψη" έγινε το 19ΟΟ. Πρόεδρος ήταν ο βασιλιάς, μετά ακολουθούσαν στην ιεραρχία ο θρησκευτικός αρχηγός και οι άλλοι άρχοντες του χωριού. Σε μια πέτρινη μικρή καρέκλα καθόταν ο υπόδικος. Προηγουμένως ήταν φυλακισμένος σε ένα μικρό χώρο, δίπλα στο δικαστήριο, που ήταν μέρος από τα παραδοσιακά κτίσματα. Η "φυλακή" έμοιαζε σαν κοτέτσι με κάγκελα από μπαμπού. Μέσα μπορούσες να διακρίνης ένα σανιδένιο κρεββάτι με ένα χονδρό καδρόνι, που δενόταν εγκάρσια επάνω στις σανίδες, ώστε να ακινητοποιήται ο υπόδικος μεταξύ καδρονιού και σανίδων. Εκεί έμενε δεμένος, ώσπου να γίνη η δίκη. Η δίκη είχε τρεις δυνατές εκβάσεις. Μία κατάληξη ήταν να αθωωθή ο κατάδικος, η άλλη να καταδικασθή να δουλεύη χωρίς να πληρώνεται και να συντηρήται από την ευσπλαχνία των κατοίκων. Σε βαριές περιπτώσεις προσβολής του Αdat, δηλ. της παραδόσεως της κοινωνίας των Batak, το συμβούλιο αποφάσιζε την καταδίκη σε θάνατο. Η ποινή εκτελείτο επί τόπου από παρευρισκόμενο δήμιο. Ο Adi μας έδειξε το σπαθί (ή ομοίωμα αυτού), με το οποίο γινόταν η εκτέλεση. Είναι μια σπάθα γύρω στα πενήντα εκατοστά μήκος και επτά εκατοστά πλάτος σε μία δερμάτινη τριχωτή θήκη διακοσμημένη με δόντια φυτοφάγου ζώου. Επάνω της ήταν προσαρμοσμένη μια άλλη μικρότερη θήκη, όπου έμπαινε ένα δίκοπο μαχαίρι μήκους γύρω στα 15 εκατοστά μαζί με τη λαβή. Όπως μας διηγήθηκαν, ξάπλωναν τον κατάδικο ανάσκελα σε μια πέτρινη μακρόστενη θέση και με το μικρό μαχαίρι του χάραζαν το στήθος. Με τον τρόπο αυτό ζητούσαν τη συγκατάθεση των θεών για την εκτέλεσή του. Αν από το στήθος δεν έβγαινε αίμα, σήμαινε -κατά τους Batak- ότι οι θεοί δεν επιθυμούσαν την θανάτωσή του. Σε αντίθετη περίπτωση τον οδηγούσαν σε ένα χαμηλότερο μακρόστενο πέτρινο κατασκεύασμα, το οποίο στη μέση είχε ένα βαθούλωμα, για να ακουμπάη ο λαιμός. Ο κατάδικος υποχρεωνόταν να γονατίση, έτσι ώστε το κεφάλι να εξέχη. Κάτω από το κεφάλι έμπαινε ένα δοχείο, ώστε να μπορή να συλλεχθή το αίμα. Ο δήμιος έπρεπε με μία και μόνη κίνηση να χωρίση το κεφάλι από το σώμα, αλλιώς τον περίμενε η ίδια τύχη. Μετά τη θανάτωση, το δοχείο με το αίμα έπρεπε να περιφερθή μεταξύ των παρευρισκομένων "δικαστών", προκειμένου να πιούν. Κατόπιν το σώμα του καταδίκου τεμαχιζόταν και μοιραζόταν στους χωριανούς, οι οποίοι το καταβρόχθιζαν ωμό με λεμόνι και αλάτι. Αυτή η τύχη περίμενε και κάθε ξένο που έφθανε στα χωριά. Όπως είπαμε, η τελευταία τέτοια τελετή φαίνεται ότι έγινε το 19ΟΟ, δηλ. καθόλου τόσο στο μακρινό παρελθόν, ώστε να αισθανόμαστε ότι ήταν κάτι μεταξύ θρύλου και ιστορίας. Χωρίς να θέλω μεταφέρθηκα σ' εκείνη την εποχή στη θέση εκείνου του δύστυχου, που με τη μοιρολατρεία που χαρακτηρίζει τον κόσμο σ'αυτά τα μέρη, περίμενε σιωπηλά το πεπρωμένο του. Τον είδα να τον ξαπλώνουν στον πέτρινο βωμό και να τον πλησιάζει ο δήμιος με το μικρό μαχαίρι και αυτός να παρακολουθή ανήμπορος τη γυαλιστερή λεπίδα, με μάτια πεταγμένα έξω από τις κόγχες απο την αγωνία . Μήπως πίστευε ως την τελευταία στιγμή ότι θα γινόταν κάποιο θαύμα, ότι θα τον λυπόνταν οι θεοί και ότι δεν θα έτρεχε αίμα από τις βαθειές χαραγματιές. Η ελπίδα ότι κάτι θα συμβή, την τελευταία έστω στιγμή, που θα σώση την ξεχωριστή του ύπαρξη, ότι το θαύμα της συνειδήσεως που σου δίνει την εντύπωση της προσωπικής σου ζωής, ότι έχεις παρελθόν μέλλον αλλά ιδίως παρόν, δεν θα χαθή για πάντα μην αφήνοντας ίχνος, όπως η καρίνα ενός πλοίου στον ωκεανό, σε συντροφεύει μέχρι τις τελευταίες σου στιγμές. Ότι και να πιστεύης όμως, όταν βρεθής απέναντι στο πεπρωμένο σου, όταν η απειλή γίνεται βεβαιότητα, τότε το ένστικτο για ζωή επαναστατεί. Οι απεγνωσμένες κινήσεις για απαλλαγή και οι γοερές κραυγές -ακόμα κι' αν δεν ωφελούν- δεν λείπουν ποτέ. Δεν βρέθηκε αυτόπτης μάρτυρας για να ξέρουμε, πώς ακριβώς συνέβαινε. Οι δοξασίες για το πέρασμα στην ανυπαρξία είναι πολύ διαφορετικές από τις δικές μας και δεν αποκλείεται στην μακρινή Ανατολή, οι άνθρωποι να πηγαίνουν να συναντήσουν το θάνατο με χαρά. Αν είναι έτσι όμως, γιατί η εκτέλεση θεωρείτο τιμωρία; Εγώ τουλάχιστον έφυγα από εκεί μουδιασμένος, και με ανάμικτα συναισθήματα. Αυτές τις τελετές τις απαγόρεψαν οι Ολλανδοί, όπως οι Αγγλοι απαγόρεψαν το κάψιμο των γυναικών στις Ινδίες, όταν πέθαινε ο σύζυγός τους. Δεν ξέρω, πόσο πιο πολιτισμένες είναι οι εκτελέσεις -ευτυχώς ήταν για τα περισσότερα κράτη- στο δυτικό κόσμο, παρ' ότι δεν πίνουν το αίμα και δεν τρώνε το κρέας του καταδίκου. Σκεπτόμουν μήπως μία τέτοια "γραφική" τελετή, ήταν κατά βάση περισσότερο πολιτισμένη από αντίστοιχες εκτελέσεις ποινών στη Δύση ακόμη και στον εικοστό αιώνα. Η όλη τελετουργία σου δίνει την εντύπωση σεβασμού στην ανθρώπινη ύπαρξη. Όταν ζητούν την συγκατάβαση των θεών τους, θέλουν άραγε συνενόχους σ' ένα έγκλημα ή μήπως επιθυμώντας να αποτρέψουν ένα ανθρώπινο σφάλμα καταδίκης, δίνουν την ευκαιρία στους θεούς να επέμβουν; Η με μία σπαθιά θανάτωση ήταν άραγε δοκιμασία της δεξιοτεχνίας του δημίου ή μήπως προσπάθεια να μην παιδευθή ο κατάδικος, εφ' όσον πλέον και οι θεοί τον έχουν εγκαταλείψει; Πέραν αυτού, οι εκτελέσεις σε περασμένες εποχές π.χ. στο Μεσαίωνα, ξεπερνούσαν κάθε όριο νοσηρής φαντασίας. Μετά από αυτή την "ψυχρολουσία" μπήκαμε στο καραβάκι και πήγαμε σε ένα άλλο χωριό στο βορειότερο μέρος της νήσου Samosir, το Simanindo. Το χωριό αυτό απέχει είκοσι χιλιόμετρα από την Ambarita. Ο λόγος της επισκέψεώς μας είναι να δούμε το μουσείο του. Όταν μας το ανακοίνωσε ο Adi, δεν γνωρίζαμε ότι ως μουσείο εννοούσε ένα ολόκληρο χωριό της παλαιάς εποχής, τα σπίτια του οποίου είχαν αναπαλαιωθή. Βρισκόμαστε τώρα μπροστά στο παραδοσιακό χωριό το Huta Luiban Sidauruk δίπλα στο σύγχρονο χωριό Simanindo. Κάποτε αποτελούσε ζωντανό κύτταρο της κοινωνίας των Toba Batak. Οπως πολλοί λαοί, που κατοικούσαν στα απρόσιτα βουνά της Σουμάτρα, είχαν και αυτοί εκδιωχθή από τα παραλιακά μέρη της, από επιδρομείς που είχαν έλθει από τη θάλασσα. Ετσι είχαν εγκατασταθή στο οροπέδιο αυτό, προϊόν παλαιάς ηφαιστειακής δραστηριότητας. Η εκτόπιση, τους είχε μείνει ανεξίτηλη στη μνήμη τους και είχε περάσει στην παράδοση της φυλής, ώστε να υπάρχη μια πατροπαράδοτη επιφυλακτικότητα σε σχέση με τις άλλες φυλές και ιδίως σε σχέση με τους ξένους. Κατ' αυτόν τον τρόπο έμειναν απομονωμένοι και άγνωστοι, προφυλάσσοντας τους εαυτούς τους και τον πολιτισμό τους από επιδρομείς και πιθανώς εξοντώνοντας κάθε ξένο που θα μετέφερε πληροφορίες για την ύπαρξή τους. Μία τεράστια καλδέρα από παλαιότερη ηφαιστειακή έκρηξη με μια έξαρση στο μέσο, πιθανώς απομεινάρι ενός μεταγενέστερου κρατήρα, αποτέλεσαν τη φυσική βάση για το σχηματισμό της λίμνης Toba και της νήσου Samosir. Τα νερά από τις άφθονες τροπικές βροχές μαζεύονται στην καλδέρα σαν από χωνί και διοχετεύονται στη βάθους 45O μέτρων λίμνη, που τροφοδοτείται και από ποτάμια, τα οποία διασχίζοντας το οροπέδιο και βρίσκοντας μπροστά τους τα χείλη της καλδέρας καταλήγουν σε καταρράχτες. Ετσι είναι δημιουργημένο το σκηνικό διαβιώσεως των Toba Batak. Οταν βρεθή κανείς σ'αυτόν τον τόπο, με τα 8ΟΟ μέτρα υψόμετρο και το ήπιο κλίμα και τον συγκρίνει με τις φοβερά αντίξοες συνθήκες των χαμηλών πεδιάδων κοντά στην θάλασσα και τις γεμάτες έλη, φίδια, κροκοδήλους και κουνούπια εκβολές των αμέτρητων ποταμών στα παραλιακά μέρη, όπου τα μαγρόβια (*) δημιουργούν αδιαπέραστα πλέγματα ριζών, καταλαβαίνει γιατί οι Βatak ήθελαν με κάθε θυσία να αποκρύψουν από ξένα μάτια αυτόν τον παράδεισο. (*) Είδος τροπικού δένδρου το οποίο φύεται μέσα στο νερό σε ελώδεις και παραλιακές εκτάσεις. Ο κορμός του στηρίζεται σε ένα πλέγμα από ρίζες, ώστε όπως είναι φυτρώμένα όλα μαζί, δημιουργούν ένα αδιαπέραστο και εφιαλτικό φράχτη. (συνεχίζεται >>>)

Φωτογραφία γραφείου 14

Θα φτιάξουμε γεφύρια, θα φτιάξουμε και ποτάμια...

(Τριάντης, Ελευθεροτυπία, 7/4/2009)

Η κυρία Δαμανάκη παρουσίασε ένα εξαιρετικό πρόγραμμα για τον Πολιτισμό. Με μια «λεπτομέρεια» που δεν απαντήθηκε: Πού θα βρεθούν τα χρήματα για να υλοποιηθεί το πρόγραμμα αυτό;

Προχθές, ο Γιώργος Παπανδρέου δεσμεύτηκε ότι μόλις πάρει την εξουσία το ΠΑΣΟΚ, θα δοθούν 1 δισ. ευρώ για την Παιδεία, για την οποία θα διατεθεί το 5% του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της τετραετίας. Βαρυσήμαντη εξαγγελία και σημαντική δέσμευση. Με την καταραμένη «λεπτομέρεια» να ζητεί απάντηση: Πού θα βρεθούν τα χρήματα;

Το ίδιο βασανιστικό ερώτημα αφορά και: τους αγρότες που περιμένουν, τους συνταξιούχους που υπομένουν και περιμένουν (εφάπαξ κτλ.), τη Δημόσια Υγεία που έχει ξεμείνει από γάζες, τους κτηνοτρόφους που διαδηλώνουν, τους απολυμένους που ψωμοζούν, τους ανέργους που μαραζώνουν...

Φευ, το ερώτημα παρέμεινε ουσιαστικά αναπάντητο: ο κ. Παπανδρέου επιστράτευσε τα κλασικά επιχειρήματα πίσω από τα οποία είχε οχυρωθεί και ο Καραμανλής όταν κάλπαζε προς την εξουσία: Θα νοικοκυρέψουμε το κράτος. Θα περιστείλουμε τις δαπάνες. Θα αντιμετωπίσουμε δραστικά τη φοροδιαφυγή. Και, φυσικά, «θα ανορθώσουμε την οικονομία κι έτσι θα βρεθούν οι αναγκαίοι πόροι»...

Ενα - ένα: η ανόρθωση της οικονομίας, και ιδιαίτερα της ελληνικής, απαιτεί χρόνο. Δεν είναι παίξε - γέλασε... Η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, ακόμη και αν όλα γίνουν -μαγικώ τω τρόπω- στην εντέλεια, αφ' ενός απαιτεί χρόνο και αφ' ετέρου δεν λύνει το πρόβλημα των μεγάλων οικονομικών εκκρεμοτήτων...

Οσο για το νοικοκύρεμα του κράτους και την περιστολή των δαπανών, άσ' το καλύτερα: μιλάμε για γιγαντιαία προσπάθεια, η οποία δεν είναι απλώς χρονοβόρα, αλλά και αμφιλεγόμενη ως προς το ένα σκέλος (π.χ. περιττές δαπάνες ενδέχεται να θεωρηθούν και εκείνες που αφορούν την κοινωνική πολιτική)... Ομως, υπάρχει κάτι χειρότερο: όλες αυτές οι εξαγγελίες γίνονται στην αρχή -ούτε καν στο μέσον- μιας κρίσης η οποία προβλέπεται να διαρκέσει τρία χρόνια, με οδυνηρές επιπτώσεις για την Ελλάδα και τον κόσμο...

Υπό τις συνθήκες αυτές ούτε η επίκληση της κρίσης θα λειτουργήσει ούτε το κλασικόν περί καμένης γης. Τουτέστιν: ούτε μια μέρα δεν θα υπάρξει ως περίοδος χάριτος. Τη φορά αυτή, το «εδώ και τώρα» θα ξεπεταχτεί σαν ηφαιστειακή λάβα από τα έγκατα της κοινωνίας... Και αλίμονο στους «αμέριμνους» που έταζαν λαγούς με πετραχήλια.

Μαρτυριάρικο βλέμμα...

του εξερευνητή και του πεινασμένου!

(click)

Νερό

...

Από το blog "χάρτινο το φεγγαράκι"

Perjalanan 10

Προς τη λίμνη Τόμπα II (>>> συνέχεια) Η επόμενη στάση είναι σε μία υπαίθρια αγορά φρούτων. Δεν είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε τέτοια αγορά. Πολλές φορές, περνώντας με το αυτοκίνητο μέσα από χωριά, είχαμε δει από το παράθυρο και από τις δύο πλευρές του δρόμου σωρούς από τα κάθε μεγέθους και χρώματος ποικίλα τροπικά φρούτα. Άλλοτε ήταν αραδιασμένα σε ψάθες επάνω στο δρόμο, άλλοτε σε πρόχειρους ξύλινους πάγκους, άλλοτε μέσα σε ευρύχωρα κοφίνια. Τώρα έχουμε, μπροστά στα μάτια μας, μια ολόκληρη παλέτα γεμάτη χρώματα. Πολλά μας είναι γνωστά από παλιά, όπως οι μπανάνες, τα μάνγκο, οι ανανάδες. Μερικά τα έχουμε ακουστά όπως τα παπάγια, τα γκουάβα, τα ραμπουτάν, τα φρούτα του πάθους. Τα περισσότερα όμως μας είναι άγνωστα. Τι σχήματα! Τι χρώματα! Τι φαντασία! Λες και έπαιζε η φύση με τις ατέλειωτες δυνατότητες. Αρχίζω να ρωτάω τον Adi και αυτός μου τα ονομάζει και μου τα εξηγεί. Σε ένα πανέρι υπάρχουν κάποια φρούτα, που από μακριά μοιάζουν σαν μαύρα σύκα. Ο Adi πρόλαβε την ερώτησή μου. • Salak!, μου λέει. Το πιο εντυπωσιακό σ'αυτά τα φρούτα είναι η φλούδα τους. Δεν νομίζω, ότι θα υπάρξη κάποιος που θα διαφωνήση, ότι μοιάζουν σαν να τα έχης επενδύσει με δέρμα φιδιού. Η φλούδα αυτή έφευγε εύκολα, όπως μου έδειξε ο οδηγός με τα επιδέξια δακτυλά του. Κάτω από το λεπτό φλοιό, κρύβονται δύο λευκόχρωμοι ημισφαιρικοί καρποί σαν κάστανα. Η γεύση τους είναι υπόξινη, ενώ στο εσωτερικό τους φωλιάζει ένα κουκούτσι καφέ χρώματος. Η περιέργεια με έτρωγε να τα γνωρίσω όλα. • Τι λες Γιάννη, αγοράζουμε από δύο φρούτα του κάθε είδους, για να δοκιμάσουμε; Εγινε η απαραίτητη συνενόηση και ο πωλητής διάλεξε, όπως κάποτε ο Νώε, δύο από κάθε είδος. Το Salak ήδη το δοκίμασα, όταν μας ξεφλούδισε ένα ο Adi στην αρχή. Τώρα βαλθήκαμε να τα δοκιμάζουμε ένα-ένα και τότε κάποια στιγμή συνειδητοποιήσαμε ότι συμπεριφερόμαστε λες και ήμασταν στην Ελλάδα. Δηλαδή τα καθαρίζαμε τρίβοντας τα λίγο με το χέρι και μετά τα δαγκώναμε. • Μα τι κάνουμε; Χωρίς να τα πλύνουμε! Αναφώνησα κάποια στιγμή. Ο Γιάννης έμεινε με τη μπουκιά στο στόμα. Πόσες φορές δεν είχαμε πει και το είχαμε και γράψει, ότι σε κάθε κατανάλωση φρούτου θα πλέναμε το φρούτο και το μαχαίρι. Σ' αυτά τα μέρη, οι δυσεντερίες είναι το πιο συχνό αλλά και το πιο αθώο πράγμα που μπορεί να πάθης, αν δεν προσέξης. Ακόμη και αν το πλύνης το φρούτο, πρέπει να το σκουπίσης καλά, ώστε να μην μείνη ούτε νερό επάνω του αν το νερό που χρησιμοποίησες δεν είναι εμφιαλωμένο ή βρασμένο. Για το σκοπό αυτό και γενικότερα για απολύμανση, είχα πάρει με τα εφόδια, σαπούνι φαινικού οξέως και το είχα κόψει σε μικρά κομματάκια, σε μέγεθος αμυγδάλου, τα οποία είχα τυλίξει σε αλουμινόχαρτο για μία χρήση. Πέραν από αυτό είχαμε αγοράσει και "Mikrobend" -υγρά μαντηλάκια εμποτισμένα σε απολυμαντικό- για αποστείρωση τουαλετών, νιπτήρων κλπ. για να αποστειρώνουμε, σε ανάγκη, χέρια και φρούτα, σε περίπτωση που δεν θα είχαμε νερό, όπως στη ζούγκλα. Και τώρα; Πολύ γρήγορα καταλάβαμε ότι είναι πολύ δύσκολο να εφαρμόσης κανόνες ασφαλείας, γιατί όταν φλέγεσαι από ενθουσιασμό για κάτι, πραγματικά ξεχνάς τα πάντα. Μια ολόκληρη σακκούλα από αυτά τα φρούτα, που ήταν πάνω από έξη κιλά, κόστισε μόνο 5ΟΟ ρουπίες δηλ. 5Ο δρχ. Έτσι γνωρίσαμε το Pisan kaki -ένα φρούτο σαν το λωτό αλλά με σπόρους μέσα- , το derung - να βυσσινί φρούτο σαν μια τεράστια ελιά καλαμών σε μέγεθος βερίκοκου- , το rambostan -έναν καρπό σαν κόκκινο αχινό, τον οποίο είχαμε πρωτοσυναντήσει στη Σιγκαπούρη, όταν ανεβήκαμε με το εναέριο βαγονάκι στο λόφο Faber-, το Mango, το Passion fruit, το Star fruit και άλλα. Οι εμπειρίες όμως δεν έχουν τέλος εδώ κάτω και ένα καινούργιο ερέθισμα μας τραβάει την προσοχή. Λίγο παρακάτω υπάρχει μία υπαίθρια κουζίνα και η γαργαλιστική μυρωδιά από τηγανισμένο φοινικόλαδο και άλλα καρυκεύματα, μας οδηγεί προς τα κει. • Να δοκιμάσουμε; • Γιατί όχι; Πάει κι' αυτός ο κανόνας προφυλάξεως! Δεν υπάρχει σχεδόν κανένας ταξιδιωτικός οδηγός, που να μην αναφέρη ότι οι επισκέπτες των τροπικών, πρέπει να αποφεύγουν όλες τις υπαίθριες κουζίνες, γιατί δεν ακολουθούν τις προδιαγραφές καθαριότητος των δυτικών χωρών και μάλιστα σε περιβάλλον πολύ ευαίσθητο σε μολύνσεις. Είχα διαβάσει για τη "μέθη των βυθών", όπου οι δύτες, στα μεγάλα βάθη, συνεπαρμένοι από τη μαγεία του "γαλάζιου κόσμου της σιωπής" και σαν από κάποια ακατανίκητη δύναμη πάνω από τη θέληση τους, οδηγούνται όλο και βαθύτερα μέχρι τον όλεθρό τους. Δεν είναι και αυτό ένα είδος μέθης που μας έχει πιάσει να γνωρίσουμε τα πάντα χωρίς όρια, χωρίς δισταγμό, χωρίς σκέψη για τις συνέπειες. Ο πειρασμός αυτή τη φορά είναι μπανάνες και φέτες από ανανά τηγανισμένα σε λάδι ελαιοφοίνικα, αφού προηγουμένως είχαν βουτηχθή σε ένα είδος ζύμης αμύλου -πιθανώς ταπιόκας- όπως περίπου εμείς τηγανίζουμε τα κολοκυθάκια ή τις μελιτζάνες... Συνεχώς δοκιμάζοντας και μη παθαίνοντας τίποτα, ξεθαρρεύαμε όλο και περισσότερο και ήμαστε έτοιμοι όλο και για μεγαλύτερες "παραβάσεις". Εκ των υστέρων σκέπτομαι ότι ίσως είχαμε και αρκετή τύχη μαζί μας... Περνώντας από τα χωριά των Batak Kabanjahe και Merek, πλησιάζουμε πλέον το βόρειο άκρο της λίμνης Τόμπα. Μπαίνοντας σ' ένα πλάτωμα με πυκνό γρασίδι, πλαισιωμένο με πανύψηλα άγνωστα δένδρα και θεόρατα μπαμπού, ο Adi κάνει νόημα ότι θα σταματούσαμε. Εδώ είναι το παλάτι του τελευταίου βασιλέα της περιοχής, μας λέει, του Raja Purba. Ο λαός του τον εκτέλεσε το 1947, όταν κατέκτησαν την περιοχή οι Γιαπωνέζοι, γιατί τον θεώρησαν ότι είχε συνεργασθή με τους Oλλανδούς. Το παλάτι και τα παρακείμενα κτίσματα έχουν τώρα ανακαινισθή και χρησιμοποιούνται ως μουσείο. Από όλα τα οικήματα, το παλάτι ήταν το πλέον εντυπωσιακό και το μόνο που, εκείνη τη μέρα τουλάχιστον, μπορούσες να επισκεφθής. Όλα τα κτίσματα χρονολογούνται από το 1624. Ανέβηκα την ξύλινη σκάλα και πάτησα με δέος στο σκοτεινό εσωτερικό του, προσπαθώντας να μεταφερθώ νοερώς στην εποχή, που μόνο ο βασιλιάς και το στενό οικογενειακό περιβάλλον του μπορούσαν να πατήσουν εκεί μέσα. Ήταν μια εποχή, απ' ότι ξέρω, που ο βασιλιάς ίσχυε ως ο ανώτατος άρχοντας και εξουσιαστής γης και ανθρώπων και του αποδίδονταν θεϊκές ιδιότητες. Ήξερα επίσης, ότι υπήρχε παράδοση στη νοτιοανατολική Ασία, η οποία είχε μεταφερθή από τους Μαλαίους και στα νησιά της Πολυνησίας, κατά την οποία το άγγιγμα του βασιλιά ή ακόμη και το να τον δης στα μάτια, ισοδυναμούσε με καταδίκη σε θάνατο. Πρόσεξα ότι στο κέντρο του μεγάλου, χωρίς χωρίσματα, χώρου, υπήρχε ένα ξύλινο δοκάρι με γύρω στα δέκα ζεύγη κέρατα από νεροβούβαλο περασμένα το ένα επάνω στο άλλο. Ο οδηγός μας εξήγησε, ότι ισοδυναμούν με τον αριθμό των γεναιών που πέρασαν από το παλάτι τούτο. Συνεχίζοντας το δρόμο μας, ο καιρός γίνεται πάλι βροχερός και οι συνθήκες οδηγήσεως στον δύσβατο δρόμο χειροτερεύουν. Ο οδηγός μας λέει, ότι μας έφερε επίτηδες από τον παλιόδρομο, γιατί ήταν η τοποθεσία γραφικότερη. Από τον μεγάλο δρόμο θα ερχόμασταν στην επιστροφή. Το τοπίο έχει πράγματι απαράμιλλη ομορφιά. Είναι αυτό που εγώ, από τις περιγραφές, έχω φαντασθή ως Σουμάτρα. Ένα ορεινό τοπίο, κυριολεκτικά σκεπασμένο με πυκνά δάση. Ο δρόμος είναι, στο μεγαλύτερο μέρος του, πλαισιωμένος από πανύψηλα δένδρα, τα οποία στις κορυφές τους ενώνονται σχηματίζοντας σκοτεινές στοές. Στις άκρες του δρόμου υπάρχει πυκνή βλάστηση, η οποία κυρίως αποτελείται από διάφορες μικρές και μεγάλες φτέρες. Κάποια στιγμή αρχίζει να ακούγεται ένας περίεργος θόρυβος στον πίσω δεξιό τροχό του αυτοκινήτου και όλοι καταλαβαίνουμε, ότι έχουμε "μείνει" από λάστιχο. Ο Adi κάτι μουρμουρίζει στον οδηγό, και μετά στρέφεται σε μας και ζητάει συγνώμη για το ... ατύχημα. Συγχρόνως μας διαβεβαιώνει ότι έχουμε ρεζέρβα, ότι γρήγορα θα αντικαταστήσουμε το σκασμένο λάστιχο και θα συνεχίσουμε το ταξίδι. Εμείς κάθε άλλο παρά έχουμε στενοχωρηθή, γιατί από ώρα λέγαμε να του προτείνουμε -παρά το ότι είχε αυστηρά προγραμματίσει το χρόνο μας- να σταματήσουμε, έστω και για λίγο, για να αισθανθούμε από κοντά και να αγγίξουμε την απίθανη αυτή φύση. Το πράγμα όμως ήρθε από μόνο του... Βγήκαμε από το αυτοκίνητο επιφυλακτικοί στην αρχή. Κατόπιν αρχίσαμε σιγά-σιγά και με προσοχή να απομακρυνόμαστε, αφήνοντας τον Adi μαζί με το σοφέρ να αποκαταστήσουν τη ρόδα. Στα πρώτα μας βήματα είχαμε πράγματι τα μάτια μας και τ' αυτιά μας σε συναγερμό, μήπως δούμε ή ακούσουμε την παραμικρή ύποπτη κίνηση. Δεν ξεχνούσαμε αυτά που μας δίδαξε η προετοιμασία του ταξιδιού. Δεν έπρεπε να αγνοήσουμε το γεγονός, ότι ένας περίπατος σ' ένα βουνό ή σε ένα δάσος της Ευρώπης, μια εκδρομή σε ένα φαράγγι ή μια πορεία σε μια ρεματιά με πλατάνια στην Ελλάδα, που κάθε ένας μας κάνει χωρίς να το πολυσκεφθή, δεν είναι το ίδιο με έναν περίπατο σ' ένα αντίστοιχο μέρος στην Ινδονησία. Δεν έπρεπε να ξεχνούμε, ότι όσο αθώο και ειρηνικό να φαίνεται ένα τοπίο σ' αυτά τα παρθένα μέρη εδώ κάτω, είναι δυνατόν να κρύβη κάθε λογής κινδύνους. Στα ποτάμια της Σουμάτρα μπορεί να παραμονεύουν κροκόδειλοι, ενώ στα δάση γλιστρούν αθόρυβα λεοπαρδάλεις και τίγρεις. Αν και των τελευταίων ο αριθμός δυστυχώς έχει δραματικά μειωθή, δεν παύουν να αποτελούν μία υπαρκτή απειλή. Θυμάμαι όταν πήγαμε στο ινδονησιακό προξενείο στην Αθήνα, για να μάθουμε διάφορες πληροφορίες σχετικώς με το ταξίδι, βρήκαμε στο γραφείο του προξένου τη γραμματέα του -μια χαριτωμένη Ιαβανέζα με σπασμένη ελληνική προφορά, που έμοιαζε αρκετά με την προφορά των τσιγγάνων- και έγινε ο εξής διάλογος: • Πόσο ακίνδυνο είναι στην Ινδονησία, π.χ. το να πας από ένα χωριό σε ένα άλλο με τα πόδια, για να χαρής το τοπίο, περνώντας από ακατοίκητα μέρη; • Ντεν καταλαμπένω τι τα πει επικίντινο! Απλά πας, είπε και σήκωσε τους ώμους της με μια τσαχπίνικη κίνηση • Μα δεν υπάρχει κίνδυνος από τις τίγρεις, τους πάνθηρες, τις μαλαϊκές αρκούδες; Ρώτησα με απορία. • Μα και σε σας εντώ στην επαρκία ντεν γκυρνάνε παντού γκατιά και σκυλιά; Νύκτα ντύσκολο γκια σας... μέρα ντεν πειράζουν. Κατάλαβα..., είπα μέσα μου, αν οι άνθρωποι εκεί έχουν τόσο εξοικειωθή μ' αυτά τα ζώα, όπως εμείς με τα γατιά και τα σκυλιά, θα πρέπει να αναλάβουμε μόνοι μας την προστασία μας. Πολύ αργότερα, όταν βρέθηκα με μια μετάθεση να ζήσω και να εργασθώ για κάποιο διάστημα στην Καστοριά, έπρεπε να αναθεωρήσω την άποψη, ότι στην Ελλάδα είναι τόσο ακίνδυνο να περιπλανιέσαι στα βουνά. Τα δάση του Βερμίου, του Βιτσίου και της Κλεισούρας είναι π.χ. γεμάτα αρκούδες, λύκους και αγριογούρουνα. Ο ίδιος δεν έτυχε να συναντήσω τίποτα απ' αυτά, παρ' ότι βρέθηκα αρκετές φορές και με χιόνια να περιδιαβαίνω τα όμορφα αυτά μέρη, άκουσα όμως αναρίθμητες ιστορίες από τους συνοδούς μου και από φίλους κυνηγούς. Απομακρυνόμενοι από το αυτοκίνητο, απομακρύνονταν σιγά-σιγά και οι μακάβριες σκέψεις, ότι θα μπορούσαμε να γίνουμε τροφή κάποιου πεινασμένου θηρίου. Εμείς οι ίδιοι, προσπαθούσαμε να διασκεδάσουμε το φόβο μας, λέγοντας ο ένας στον άλλο δικαιολογίες, που "έπειθαν" για την έλλειψη κινδύνου, με σκοπό να μην παρασυρθούμε σε μια υποχώρηση, από την απ'ευθείας επαφή με την ατόφια φύση της Σουμάτρα. • Θύμιο, άμα ήταν επικίνδυνο, θα μας έλεγε κάτι ο Αdi • Ναι έτσι νομίζω κι εγώ. Άλλωστε, τα άγρια θηρία δεν επιτίθενται, έτσι χωρίς λόγο, στον άνθρωπο. Τις περισσότερες φορές τον φοβούνται. Έτσι ξεχαστήκαμε και βαλθήκαμε να παρατηρούμε το κάθε τι. Ο δρόμος ήταν χαραγμένος σε μια κατάφυτη πλαγιά. Στην κατεύθυνση που ταξιδεύαμε, στο αριστερό μέρος του δρόμου, ανέβαινε το έδαφος αρκετά απότομα, ώστε η πλούσια σε είδη χλωρίδα να παρουσιάζεται εμπρός στα μάτια μας σαν σε έκθεση ανθοπωλείου. Ο Γιάννης ανακάλυψε επάνω στα φυλλώματα ενός άγνωστου φυτού μία μικρή αράχνη, που είχε χρυσοπράσινο χρώμα -όμοιο μ' αυτό που έχουν οι δικές μας χρυσόμυγες- και βάλθηκε να τη βιντεοσκοπή. Εγώ κοιτάζοντας τα διάφορα είδη φυτών, ανακάλυψα ένα είδος μιμόζας, η οποία μόλις την άγγιζες, όχι μόνο έκλεινε τα φύλλα αλλά αποτραβούσε ολόκληρα κλαριά μακρυά σου. Το βρήκαμε πολύ διασκεδαστικό και βαλθήκαμε να παίζουμε μ' αυτήν ασταμάτητα, ώστε δεν αντιληφθήκαμε ότι η επισκευή είχε τελειώσει και ο -πάντα γελαστός Αdi- ήρθε να μας το αναγγείλη. Μας είπε και το τοπικό όνομα του φυτού αυτού. Λέγεται: "Putri malu". Προτού φύγουμε, είχα την ιδέα να πάρω μία χούφτα χώμα από το υγρό έδαφος με μια μικρή φτέρη μέσα και να το μεταφέρω στην Αθήνα μέσα σε μία nylon σακκούλα. Η φτέρη δεν επιβίωσε, αλλά το έδαφος περιείχε, φαίνεται, ένα σωρό σπόρους, οι οποίοι φύτρωσαν, όταν έβαλα το χώμα αυτό σε μια γλάστρα. Από αυτά αναπτύχθηκαν μόνο δύο άγνωστα φυτά, τα οποία έχω μέχρι σήμερα. Ο δρόμος αρχίζει να κατηφορίζη και ανάμεσα στους κορμούς των δένδρων, που ορθώνονται στα πλάγια του δρόμου, φαίνεται πλέον η λίμνη Toba με τη νήσο Samosir στο μέσο. Τα ήρεμα νερά της, οι γεμάτες ελιγμούς ακρογιαλιές της, το βροχερό, θλιμμένο και με πολλά πεύκα τοπίο θυμίζουν νορβηγικό φιόρδ. Είναι απόγευμα πλέον, γύρω στις 5.30', όταν φθάνουμε στο πορθμείο. Είχαμε μάλιστα αμφιβολία αν θα προλαβαίναμε το τελευταίο ferry, αλλά στην Ινδονησία, όπως διαπιστώσαμε και αργότερα, δεν υπάρχει ποτέ πρόβλημα. Όλα τα προβλήματα, ακόμη και αυτά που φαίνονται αδύνατα, κάποια στιγμή λύνονται σαν από μόνα τους. Το ferry boat απλώς είναι εκεί και μας περιμένει. O Αdi μας οδηγεί σε ένα υπέρπολυτελές ξενοδοχείο, το οποίο δεν απέχει πολύ, από το μέρος που αποβιβαστήκαμε, το Τoba Beach Hotel. Είναι ένα συγκρότημα σε σχήμα πετάλου με το ανοικτό μέρος προς την ακτή, το οποίο αποτελείται από διόροφα λευκά κτίσματα με μαύρη στέγη. Κάθε όροφος αποτελείται από μια σειρά από μικρές σουίτες, με μια βεράντα εμπρός προς το εσωτερικό του πετάλου, το οποίο είναι στρωμένο με γρασίδι. Υπάρχει και μια υπαίθρια σάλα, σκεπασμένη με ένα στέγαστρο από φύλλα ζαχαροφοίνικα, το οποίο στηρίζεται σε σκαλιστές κολώνες, προφανώς για να προφυλάσση από τις απότομες βροχές και τον μεσημεριανό Ήλιο. Όλη η γύρω περιοχή μοιάζει με περιποιημένο πάρκο... Είναι μια θαυμάσια δροσερή βραδιά, και η έντονη παρουσία του τουριστικού κόσμου, δίνει μια εορταστική ατμόσφαιρα. Πήγαμε στο δωμάτιό μας, φρεσκαριστήκαμε με ένα μπάνιο, φορέσαμε ό,τι καλύτερο είχαμε για να καθίσουμε στις πολυτελείς πολυθρόνες και τα τραπέζια από μπαμπού της υπαίθριας σάλας, με τον εξ' ίσου καλοντυμένο, υψηλού επιπέδου τουριστικό κόσμο, που φιλοξενούσε το ξενοδοχείο. Φαίνεται η περιοχή της λίμνης Τoba θεωρείται ως θέρετρο υψηλού τουρισμού και βρεθήκαμε κι εμείς -παρείσακτοι εκεί- σε κάποιο διάλειμμα της περιπετειώδους πορείας μας. Εκεί μας περίμεναν νέες γευστικές απολαύσεις (η ποικιλία φαγητών είναι πράγματι αστείρευτη σ' αυτές τις χώρες). Απίθανες γλυκόξυνες καυτερές και αρωματικές σάλτσες, συνόδευαν τα καινούργια φαγητά. Αυτή τη φορά ήταν σουβλάκια από κοτόπουλο σε σάλτσα φιστικιού, ψητό ρύζι με διάφορα αρωματικά λαχανικά και άλλα καρυκεύματα, από τα οποία ξεχώριζε η πιπερόριζα (ginger), φρουτοσαλάτες και ποτά. Πάνω απ' όλα όμως, η πληθωρική, - θα έλεγε κανείς - ινδονησιακή περιποίηση. Εδώ κάνουμε για πρώτη φορά και τη γνωριμία μας με τα kucing (προφέρεται: κουτσίνγκ). Στην αρχή νομίσαμε ότι για τελετουργικούς ή άλλους λόγους, τους κόβουν την ουρά. Σε λίγο διαπιστώσαμε ότι δεν συμβαίνει σε όλες αλλά σε ποσοστό περίπου 90%. Αναγκαστήκαμε να ρωτήσουμε, για να μας φύγη η απορία. Έτσι μάθαμε ότι τα kucing, όπως ονομάζονται οι γάτες στην Ινδονησία, δεν έχουν εκ γενετής ουρά ή μάλλον η ουρά τους έχει συνήθως το μέγεθος του δακτύλου ενός ανθρώπου εκτός από λίγες εξαιρέσεις. Ένα γκαρσόνι μας είπε μάλιστα, ότι η δική του γάτα γέννησε προσφάτως δύο γατάκια. Το ένα ήταν με ουρά! Εγώ που έχω ζήσει τις γάτες από πολύ κοντά, διαπίστωσα και μιά μικρή αλλά υπαρκτή διαφορά συμπεριφοράς σ' αυτές, έναντι εκείνων που έχουμε στην Ευρώπη. Έτσι με το Γιάννη αποφασίσαμε να λέμε, ότι στο ζωικό βασίλειο υπάρχουν οι γάτες και τα kucing. (συνεχίζεται >>>)

Στα βήματα του Gauguin III

Άφιξη στην Ταϊτή (συνέχεια >>>) Στην πρωτεύουσα της Ταϊτής φθάσαμε μετά από ένα ήσυχο ταξίδι 8 ωρών. Είχε ήδη νυχτώσει και τα φώτα της πόλεως φαίνονταν κατά μήκος της παραλίας. Πρέπει να σημειώσουμε εδώ ότι λόγω του πολύ πιο βροχερότερου κλίματος στο εσωτερικό των νησιών προτιμούν να κατοικούν στις παραλίες. Έτσι δεν υπάρχουν χωριά στο εσωτερικό. Όταν προχωρήσαμε προς την πύλη που οδηγούσε στην παραλαβή των αποσκευών μας, περίμενε μια ευχάριστη και λίγο πολύ αναμενόμενη υποδοχή. Δύο νεαρές όμορφες καθαρόαιμες Ταϊτινές είχαν από ένα πανέρι με tiare (το εθνικό λουλούδι της Ταϊτής, ένα κάτασπρο πολύ αρωματικό λουλούδι με επτά πέταλα σε ακτινωτή διάταξη) το οποίο προσέφεραν μαζί με ένα χαμόγελο σε κάθε διερχόμενο από την πύλη. Αμέσως μετά υπήρχε ένα μικρό τυπικό μουσικό συγκρότημα το οποίο μας καλωσόριζε με την χαρακτηριστική τοπική μουσική, με ήχους από ukulele. πρόκειται για ένα μικρό έγχορδο σαν μπάντζο, κιθάρες και ένα άλλο όργανο το οποίο αποτελείτο από μόνο μία χορδή η οποία κατέληγε στο κέντρο ενός αντηχείου σαν τύμπανο. Ένα ξύλινο στέλεχος το οποίο στηριζόταν με το ένα του άκρο στην περιφέρεια του τυμπάνου χαλαρά ενώ στο άλλο του άκρο είχε στερεωμένη τη χορδή και την κρατούσε τεντωμένη. Ο οργανοπαίχτης με το ένα χέρι χτυπούσε τη χορδή όπως στην άρπα ενώ με το άλλο ρύθμιζε την τάση της χορδής, αναλόγως κινώντας το ξύλινο στέλεχος στο οποίο ήταν στερεωμένη, και επομένως και το ύψος του ήχου. :: Ήταν πραγματικά μία παράσταση την οποία συχνά έχουμε δει σε κάποια σχετική ταινία, αλλά άλλο είναι να δης κάτι τέτοιο και άλλο να το ζήσης εκ του φυσικού ως επιβράβευση της υπομονής που είχες να κάνης αυτό το τεράστιο ταξίδι. (συνεχίζεται >>>)

Βιβλία, βιβλία

(click)

Ένας πρόεδρος σε προετοιμασία...

...

Το έτος 1988 επισκέφτηκε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρέιγκαν τη Μόσχα. Στην Κόκκινη Πλατεία περπάτησε για λίγο, συνοδευόμενος από τον τότε Γ.Γ. του ΚΚΣΕ Μιχαήλ Γκορμπατσόφ και χαιρέτησε διάφορους περαστικούς, τουρίστες, ένα παιδί κ.ά. Και τι βλέπουμε σήμερα, 21 χρόνια μετά; Ο «τουρίστας» με την φωτογραφική μηχανή στο στήθος φαίνεται να είναι ο πρώην πρόεδρος της Ρωσίας και νυν πρωθυπουργός της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν!

Η φωτογραφία πρωτοδημοσιεύτηκε στο περιοδικό Foreign Affairs κι από εκεί στο ελληνικό Defencenet, όπου διατυπώνεται ο προβληματισμός, αν είναι πράγματι αυτός ο Πούτιν. Έχει, λέει, στη φωτογραφία πολλά μαλλιά, ενώ τώρα είναι ολίγον φαλακρός... Μάλλον κανένας μακρυμάλλης το γράφει, ο οποίος αγνοεί πόσο εύκολα χάνεις τα μαλλιάς σου σε μια δεκαετία.

Πάντως, από πλευράς απασχόλησης (πράκτωρ των μυστικών υπηρεσιών) θα ταίριαζε ο συγκεκριμένος ρόλος στον Πούτιν, να υποδύεται τον αμέριμνο τουρίστα, ενώ στην πραγματικότητα φυλάει, μαζί με όλους τους άλλους παρατρεχάμενους, τον επισκέπτη και τον δικό του αρχηγό. Και ταυτόχρονα να παίρνει μαθήματα προεδρικής συμπεριφοράς - πού ξέρεις τη φέρνει ο χρόνος;

Ο δε πιτσιρικάς που χαιρετάει τον Ρήγκαν, μάλλον γιος κάποιου πράκτορα θα είναι. Αποκλείεται να άφησαν οι ευθυνόφοβοι του σοβιετικού κρατικού μηχανισμού κάποιον άσχετο και άγνωστο να πλησιάσει τον πρόεδρο των ΗΠΑ. Όχι για να μην τον σκοτώσει, που φοβούνται συνήθως, αλλά για να τον γλιτώσει από κανένα ρεζίλεμα - όπως έλεγε κάποτε ο παλιός Καραμανλής.

Η άβολη σχέση θρησκείας και επιστήμης

(του Πασχου Μανδραβελη, Καθημερινή, 15/2/2009)

Στη Βρετανία ο θρησκευτικός πόλεμος πήρε μια νέα μορφή. Στη διαφημιστική καμπάνια των άθεων με το σλόγκαν «Ο Θεός πιθανότατα δεν υπάρχει, γι’ αυτό σταματήστε να στενοχωριέστε και χαρείτε τη ζωή σας», απαντούν μια σειρά θρησκευτικών οργανώσεων με τα αντίθετα συνθήματα. Η Trinitarian Bible Society βάζει αφίσες με σλόγκαν «Ο ανόητος βαθιά μέσα του έχει πειστεί ότι δεν υπάρχει Θεός». Το Χριστιανικό Κόμμα Αγγλίας απαντά με το «Υπάρχει σίγουρα Θεός. Γι’ αυτό, γίνε μέλος του Χριστιανικού Κόμματος και απόλαυσε τη ζωή σου», ενώ μια άλλη ομάδα πολιτών ετοιμάζεται με το σύνθημα «Υπάρχει Θεός. Μη στενοχωριέσαι. Απόλαυσε τη ζωή σου».

Αυτός ο πόλεμος της αφίσας, βέβαια, είναι προτιμότερος από τις σφαγές προτεσταντών και καθολικών που επί αιώνες σημάδεψαν τη Βρετανία, αλλά έχει ένα στοιχείο που πρέπει να προσέξουμε. Τη σιγουριά του δόγματος και την αμφιβολία των άθεων. Οι δεύτεροι λένε ότι «πιθανότατα» ο Θεός δεν υπάρχει. Οι πρώτοι -αν και δεν ξέρουμε τον βαθμό σιγουριάς τους- δεν μπορούν να εκφράσουν αντιρρήσεις. Σε ένα θρησκευτικό δόγμα η πίστη ή θα είναι απόλυτη ή δεν θα υπάρχει.

Το δόγμα είναι μια αυτοαποδεικνυόμενη θεωρία και η δύναμή του είναι αφενός η άρνηση της αμφιβολίας και αφετέρου η κατήχηση του απόλυτου. Δεν είναι τυχαίο ότι τέσσερις από τις δέκα εντολές του Μωυσή δεν αναφέρονται στη συμβίωση των ανθρώπων, αλλά στην ενίσχυση του δόγματος: «1. Εγώ ειμί ο Κύριος ο Θεός σου, όστις εξήγαγόν σε εξ οίκου δουλείας, ουκ έσονταί σοι Θεοί έτεροι πλην εμού. 2. Ου ποιήσεις σεαυτώ είδωλον, ουδέ παντός ομοίωμα όσα εν τω ουρανώ άνω και όσα εν τη γη κάτω και όσα εν τοις ύδασιν υπό κάτω της γης, ου προσκυνήσεις αυτοίς ουδέ μη λατρεύσεις αυτοίς. 3. Ου λήψει το όνομα Κυρίου του Θεού σου επί ματαίω. 4. Μνήσθητι την ημέραν του Σαββάτου αγιάζειν αυτήν, εξ ημέρας εργά και ποιήσεις πάντα τα έργα σου, τη δε εβδόμη Σάββατα Κυρίω τω Θεώ σου».

Εκεί βρίσκεται η διαφορά των επιστημονικών με τις θρησκευτικές θεωρίες. Η επιστήμη είναι αμφιβολία και διαψευσιμότητα. Η θρησκεία είναι πίστη και απόλυτη αλήθεια. Στο θρησκευτικό οικοδόμημα δεν υπάρχει κανένα φαινόμενο που να διαψεύδει τον πυρήνα της θεωρίας. Αν όμως δούμε ένα αντικείμενο να ανεβαίνει αντί να πέφτει, ο Νεύτωνας και η θεωρία της βαρύτητας πάνε στα σκουπίδια της επιστήμης.

Αυτή η θεμελιακή διαφορά έκανε πάντα στη Δύση άβολη τη σχέση θρησκείας και επιστήμης. Ενα διάστημα ήταν και αιματηρή. Η πολιτική ισχύς της Καθολικής Εκκλησίας εμπόδισε επί μακρόν την ανάπτυξη της γνώσης. Ο Γαλιλαίος σύρθηκε στην Ιερά Εξέταση διότι το ηλιοκεντρικό σύστημα έρχεται σε ευθεία αντίθεση με την Παλαιά Διαθήκη σύμφωνα με την οποία ο Ιησούς του Ναυή διέταξε τον ήλιο να σταματήσει και όχι τη γη. Ο Κάρολος Δαρβίνος έκρυψε χρόνια το θεμελιώδες σύγγραμμά του «Η Καταγωγή των Ειδών» ακριβώς επειδή φοβόταν την ισχύ της εκκλησίας. Εκκλησιαστικοί παράγοντες επιχείρησαν ακόμη και να σταματήσουν την αποκρυπτογράφηση των ιερογλυφικών διότι υπήρχε η πιθανότητα να αποκαλυφθεί ότι ο κόσμος είναι παλιότερος από 4.800 χρόνια, όπως προκύπτει από την Αγία Γραφή.

Αυτή η άβολη σχέση διευθετήθηκε με ένα άρρητο ιστορικό συμβιβασμό. Τον διαχωρισμό των ρόλων. Οι μεν δεν θα καίνε τους δε στην πυρά και οι δεύτεροι δεν θα παρενοχλούν πολύ τους πρώτους σε ό,τι αφορά τα βασικά δόγματα. Ο Θεός, έτσι κι αλλιώς, είναι εκτός και των ορίων της επιστήμης, οπότε η ενασχόληση των επιστημόνων με το θεϊκό, εκτός από επικίνδυνη, είναι και άγονη. Από την άλλη όλοι ευεργετούνταν από την πρόοδο της επιστήμης και το τίμημα της ελευθερίας των επιστημόνων ήταν πολύ μικρό σε σχέση με τα οφέλη.

Αυτός ο ιστορικός συμβιβασμός διερράγη στις αρχές του 21ου αιώνα εξαιτίας της 11ης Σεπτεμβρίου (όπου πολλοί είδαν ότι η πίστη σε απόλυτα δόγματα μπορεί να οδηγήσει κάποιους στην απόλυτη φρίκη), αλλά και στην άνοδο της θρησκευτικής δεξιάς στις ΗΠΑ. Ο φράχτης που χώριζε την εκκλησία με το εργαστήριο άρχισε να καταρρέει μόλις η θρησκευτική δεξιά διά του Τζορτζ Μπους και των νεοσυντηρητικών πήρε την εξουσία. Πρώτον απαγορεύτηκε η χρηματοδότηση της έρευνας σε βλαστικά κύτταρα (παρ’ όλο που η πρόοδος εκεί μπορεί να σώσει πολλές ζωές) και δεύτερον επιχειρείται ακόμη με πολιτικά μέσα να βαπτισθεί ο «ευφυής σχεδιασμός» ως αντίπαλη θεωρία της «εξέλιξης» του Δαρβίνου. Ο «ευφυής σχεδιασμός» είναι μια πιο επεξεργασμένη εκδοχή του «δημιουργισμού», αλλά κουβαλά το αμάρτημα όλων των δογμάτων: δεν μπορεί να διαψευσθεί.

Το «κριτήριο της διαψευσιμότητας», που εισήγαγε ο Καρλ Πόπερ, είναι μια ασφαλής μέθοδος για να ξεχωρίσουμε την επιστήμη από την μεταφυσική. Επιστημονικός είναι κάθε ισχυρισμός, για τον οποίο υπάρχει μέθοδος που να τον διαψεύδει. Οταν, για παράδειγμα, ρωτήθηκε ο βιολόγος J.B.S. Haldane τι είδους αποδείξεις χρειάζεται για να πάψει να ισχύει η θεωρία της εξέλιξης αυτός απάντησε αμέσως: «να βρεθούν απολιθώματα κουνελιών στην προκάμβριο περίοδο». Για τον πιστό του «δημιουργισμού» δεν υπάρχει κάτι που να διαψεύσει την θεωρία του. Ολα είναι «θέλημα του δημιουργού» και επομένως ακόμη κι αν «βρεθούν απολιθώματα κουνελιών στην προκάμβριο» δεν διαψεύδεται η θεωρία. Και τα κουνέλια εκείνης της περιόδου «θέλημα του δημιουργού» είναι. Επομένως ο ισχυρισμός κατατάσσεται στη μεταφυσική. Δεν είναι κακός και δεν είναι ψευδής· απλώς δεν είναι επιστημονικός.

Η επιχείρηση των νεοσυντηρητικών να εντάξουν με πολιτικά μέσα ένα μεταφυσικό δόγμα στην καρδιά της επιστημονικής έρευνας ήταν μια ακόμη αφορμή για τη διάρρηξη του ιστορικού συμβιβασμού. Πολλοί πείσθηκαν ότι ένα δόγμα -οποιοδήποτε δόγμα- αν αποκτήσει τα μέσα ή πολιτική ισχύ στην καλύτερη περίπτωση δεν θα σεβαστεί τον χώρο του άλλου, και στη χειρότερη θα στέλνει αεροπλάνα να σκάνε στους πύργους των «άπιστων». Και όχι επειδή οι δογματικοί είναι κακοί άνθρωποι. Οι περισσότεροι πιστοί είναι καλοί καγαθοί. Το πρόβλημα βρίσκεται στο ότι η ανθρώπινη συμβίωση προϋποθέτει αυτό το «πιθανότατα», την αμφιβολία. Αν κάποιος πεισθεί για το ιερό και συνεπώς αναλλοίωτο των ισχυρισμών του, τότε στο μυαλό κάποιων -έστω ελάχιστων- το δόγμα απέχει από τον εξτρεμισμό μόνο μερικές αράδες σαν το «Σκοτώστε εκείνους που συνδέουν άλλους θεούς με τον Θεό, όπου τους βρείτε» (Κοράνι» IX. 5-6) ή το «θέλεις λιθοβολήσει αυτόν με λίθους, ώστε να αποθάνη» (Δευτερονόμιον 13:11).

Φωτογραφία γραφείου 13

...
Φωτογραφία από γραφείο φίλου blogger:

(click)

Στα βήματα του Gauguin II

Βόλτες στο Los Angeles (>>> συνέχεια) Αποχαιρετώντας την Κοσταρίκα κατευθυνόμεθα μέσω Phoenix προς το Los Angeles, όπου θα μείνουμε μια νύχτα, ώσπου να πάρουμε το επόμενο αεροπλάνο για την Tahiti. Στο Los Angeles φθάσαμε απόγευμα. Μετά την τακτοποίησή μας στο ξενοδοχείο, κάναμε μια μεγάλη βόλτα για να πάρουμε μία ιδέα από την πόλη. Φυσικά περιορισθήκαμε στο Down Town αφού το ξενοδοχείο μας βρισκόταν σε αυτό. Το Down Town αποτελείται από μία πλειάδα ουρανοξυστών με πολύ μοντέρνα εμφάνιση. Η πρώτη εντύπωση ήταν πως επρόκειτο για μία περιποιημένη και καθαρή πόλη. Μας έκανε όμως εντύπωση ότι πολύ γρήγορα άρχισαν οι δρόμοι να νεκρώνουν και τα μαγαζιά να κλείνουν το ένα μετά το άλλο. Σκεφθήκαμε ότι πρέπει να φάμε κάτι και μετά βίας βρήκαμε ένα κινέζικο εστιατόριο ανοικτό. Οι άνθρωποί του ήταν εξαιρετικά περιποιητικοί και το φαγητό πραγματικά πλουσιοπάροχο. Γυρίζοντας στο ξενοδοχείο δεν είχαμε το αίσθημα ασφαλείας που νιώσαμε την πρώτη στιγμή. Οι δρόμοι είχαν γεμίσει περίεργες φιγούρες και πόρνες τελευταίας υποστάθμης... Το επόμενο πρωί κάναμε μια μεγαλύτερη βόλτα. Ήταν Κυριακή και τα καταστήματα κλειστά. Αποφασίσαμε να πάρουμε το μετρό και να πάμε στην τύχη δύο στάσεις για να πάρουμε μία εικόνα από αυτό. Στην είσοδο του μετρό υπήρχαν αυτόματα για να βγάλης εισιτήριο. Η συναλλαγή μπορούσε να γίνη με πιστωτική κάρτα αλλά και με χαρτονομίσματα του ενός, των πέντε, των δέκα και των είκοσι δολαρίων. Υπήρχε υποδοχή που έβαζες το χαρτονόμισμα και σου έδινε και τα ρέστα αφού προηγουμένως σε καθοδηγούσε να προσδιορίσης τη διαδρομή. Για τους περπατημένους στην Αμερική αυτά είναι κοινοτοπίες. Για μένα όμως που ερχόμουν για πρώτη φορά εδώ ήταν πρωτόγνωρα. Όταν μήκαμε μέσα στο βαγόνι υπήρξε η κοινή εντύπωση ότι έβλεπες πολύ υποβαθμισμένους ανθρώπους. Φτωχή εμφάνιση, ταλαιπωρημένα πρόσωπα. Κατά τα άλλα πολύ πρόθυμοι να βοηθήσουν και πολύ εξυπηρετικοί. Η πρόχειρη εξήγηση που δώσαμε ήταν ότι οι εύποροι Αμερικανοί έχουν όλοι αυτοκίνητα για να κινούνται από και προς τους προορισμούς τους. :: Κατεβήκαμε όπως είχαμε αποφασίση δύο στάσεις παρακάτω. Διαπιστώσαμε ότι ήμασταν στην λατινόφωνη συνοικία. Παντού ισπανικές επιγραφές για διαφημιζόμενες πραμάτειες, σκουρόχρωμοι να χαζεύουν ή να περπατούν νωχελικά στους δρόμους ενώ από παράθυρα ή μαγαζιά έβγαίνε κυρίως μεξικάνικη μουσική. Δεν σου ενέπνεε και πολύ εμπιστοσύνη να περπατάς σε αυτούς τους δρόμους και οι κάτοικοι τους φαίνεται να μην ένοιωθαν άνετα γιατί τα σπίτια τους και τα μαγαζιά τους ήταν σιδερόφρακτα και επιπροσθέτως φραγμένα με αγκυλωτό συρματόπλεγμα. Προχωρώντας και βγαίνοντας από τη συνοικία αυτή παρατηρήσαμε και άλλα περίεργα πράγματα. Πάρα πολλοί περιθωριακοί άνθρωποι στο δρόμο κυρίως έγχρωμοι αλλά όχι μόνον. Όλοι χαρακτηρίζονταν από το ότι είχαν ένα σακίδιο στην πλάτη ή και ένα σακί στο χέρι όπου προφανώς είχαν μέσα όλα τους τα υπάρχοντα. Πολλοί από αυτούς φαίνονταν προβληματικοί άνθρωποι. Επίσης πολλοί από αυτούς φαίνονταν να είναι ρακοσυλλέκτες κουβαλώντας τεράστιες σακούλες μαζί τους κυρίως με άδεια κουτιά κονσέρβες και άδεια κουτιά από αναψυκτικά, τα οποία έβρισκαν στους σκουπιδοτενεκέδες. Πιθανώς κάπου έβρισκαν και τα πουλούσαν. Παρακάτω σε ένα πάρκο είδαμε πολλούς να έχουν στρώση κάτω ένα πανί και από επάνω μια κουβέρτα και να ετοιμάζονται να κοιμηθούν. Άνθρωποι εγκαταλειμμένοι από την κοινωνία στην τύχη τους; Και όμως σου δινόταν η εντύπωση ότι στην Αμερική, όποιος ήθελε έβρισκε δουλειά. Δηλαδή αυτοί οι εξαθλιωμένοι άνθρωποι δεν ήθελαν να δουλέψουν και να ενταχθούν στο σύστημα; Και γιατί η πολιτεία δεν τους υποχρέωνε να δουλέψουν προσφέροντάς τους υποχρεωτικά δουλειά με έστω μία μειωμένη αμοιβή. Το να τους κάνης να νοιώθουν χρήσιμοι προσφέροντας είναι τόσο για αυτούς καλό όσο και για την κοινωνία. Ίσως όμως αυτό δεν το επιτρέπει η δημοκρατική αντίληψη να υποχρεώνεις κάποιον, έστω για το καλό του. Έτσι προτιμάς να τον εγκαταλείπης στην τύχη του. Αυτές τις σκέψεις κάναμε σεργιανίζοντας στους δρόμους του Los Angeles αυτό το πρωινό του Μαρτίου. Δεν ήξερα άν έπρεπε να τα γράψω αυτά, γιατί δεν ανήκουν στο θέμα της αυτής της περιπλανήσεως που σκοπό έχει περισσότερο την μελέτη της ζούγκλας τα πολυποίκιλα είδη και τους αδυσώπητους νόμους της, τα ηφαίστεια, τους βυθούς και της φύσεως γενικότερα. Όμως είπα ότι η μεγαλούπολη είναι και αυτή μια μορφή ζούγκλας όχι πολύ μακρυά από τον καθένα μας. Αύριο φεύγουμε για το Papeete την πρωτεύουσα της Tahiti - ένα μεγάλο ταξίδι και πρέπει να γυρίσουμε στο ξενοδοχείο για να προετοιμασθούμε. Πρέπει να χωρίσουμε τα πράγματα, τα οποία θα πάρουμε μαζί μας στο αεροπλάνο από αυτά τα οποία δημιουργούν προβλήματα κατά τον έλεγχο στο αεροδρόμιο και επομένως θα τα στείλουμε ως αποσκευές. Έτσι θα επικοινωνήσουμε πάλι από την Ταϊτή. Προς το παρόν σας χαιρετούμε. (συνεχίζεται >>>)

Τέχνη στην καθημερινότητα

...
Χερούλι πόρτας με μεσαιωνικές φιγούρες.

(click)

Κι άλλη μία λαθροχειρία με τα "ιερά κείμενα"...

Περί των νόθων κειμένων

Κύριε διευθυντά,

(Καθημερινή, 19/3/2009)

Στο πολύ καλό άρθρο του, στην «Καθημερινή» της 25/1/2009, υπό τον τίτλο «Μάθε Ισοκράτη, γράμματα...», ο κ. Π. Μπουκάλας αναφέρεται στα «δεκάδες νόθα κείμενα που κληρονομήσαμε από την αρχαιότητα και τις κίβδηλες παραγράφους, τις έντεχνα ενσωματωμένες σε συγγράμματα αυθεντικά κατά τα λοιπά». Ενώ όμως όλα τα παραδείγματα που παραθέτει ο κ. Μπουκάλας αφορούν μόνο ψευδεπίγραφα κείμενα που παρεισέφρησαν για ευνόητους λόγους ακόμη και στις Γραφές, δεν αναφέρεται στην περίπτωση εξοβελισμού, περικοπής κάποιων κειμένων, για ευνόητους και πάλι λόγους, από αυθεντικά συγγράμματα.

Ενα τέτοιο, λόγου χάριν, κείμενο έχει σχέση με το συμβάν εκείνο όταν ο Φίλιππος και ο Ανδρέας είπαν στον Ιησού ότι κάποιοι Ελληνες ήθελαν να Τον δουν και Εκείνος αποκρίθηκε με το περίφημο: «Ελήλυθεν η ώρα ίνα δοξασθή ο υιός του ανθρώπου» και συνέχισε με την άσχετη παραβολή των κόκκων του σίτου. Σύμφωνα, λοιπόν, με αντίγραφο χειρογράφου του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου, που φυλάσσεται στη Βιβλιοθήκη του Βατικανού και που το ανακάλυψε ο Ε. Πρόκος, όπως ισχυρίζεται, το 1974, υπάρχει και συνέχεια του περίφημου εδαφίου, την οποία αναφέρει σε χειρόγραφο ο επίσκοπος Καισαρείας Ευσέβιος.

Η συνέχεια αυτή, που έχει αποσιωπηθεί, λέει σε δική μου απόδοση: «Διότι μόνη η Ελλάδα γεννά αληθινά ανθρώπους, που είναι ουράνιο γένος και θεϊκό βλαστάρι εξακριβωμένο (φυτόν ουράνιον και βλάστημα θείον). Η Ελλάδα γεννά τη λογική σκέψη που μπορεί να κατακτήσει την επιστήμη. Τώρα δοξάστηκε ο γιος του ανθρώπου». Δεν μπορώ να γνωρίζω την ορθότητα του εδαφίου. Στους ειδήμονες επαφίεται η διερεύνησή της.

Εν πάση περιπτώσει, για να επανέλθουμε στα της Παλαιάς Διαθήκης, βασιζόμενος και εγώ στην ίδια εμβριθή εισαγωγή του Alfred Ramlfs, στην οποία άλλωστε βασίστηκε και ο κ. Μπουκάλας για να στηρίξει τις απόψεις του, θέλω πρώτα να τονίσω ότι ξεχνάμε πως «η μετάφραση των Ο' ήταν έργο εβραϊκό –όχι ελληνικό–, έγινε για τους ελληνίζοντες Εβραίους που είχαν παντελώς λησμονήσει τη μητρική τους γλώσσα, είχε επίσημα αναγνωριστεί από την Ιουδαϊκή Κοινότητα της Αλεξάνδρειας, και Εβραίοι συγγραφείς, όπως ο Φίλων ο Αλεξανδρεύς και ο Ιώσηπος, τη χρησιμοποιούσαν κατά προτίμηση, οι δε Εβραίοι απομακρύνθηκαν από αυτή λίγο μετά την αποδοχή της από τη Χριστιανική Εκκλησία», δηλαδή τρεις τουλάχιστον αιώνες αργότερα.

Το αν λοιπόν η απόδοση μιας συγκεκριμένης εβραϊκής λέξης με την ελληνική λέξη «παρθένος» κρίθηκε αργότερα ανεπιτυχής, ανακριβής, οι Χριστιανοί δίκαια επέμεναν πως η απόδοση αυτή προερχόταν από τους παλαιούς εκείνους Εβραίους. Και εγώ δεν καταλαβαίνω γιατί πρέπει αβασάνιστα να υιοθετήσω μόνο την άποψη των μεταγενέστερων Εβραίων και όχι των Χριστιανών, ή τουλάχιστον οφείλω να αναφέρω και τις δύο απόψεις.

Φοίβος Πιομπίνος, Αθήνα

Τί μαθαίνουμε πάλι; Ότι οι καλόγεροι (που "διέσωσαν" την αρχαία ελληνική γραμματεία), έχουν παραχαράξει και τις δικές τους "ιερές γραφές", επειδή μέσα στο ανθελληνικό πνεύμα των "πατέρων" δεν ήταν δυνατόν να έχει πει ο Ιησούς κάτι θετικό για τους Έλληνες...

Πέρα απ' αυτό, δεν φαίνεται πουθενά να εννοεί ο Ιησούς -αν υπήρξε ποτέ και αν το είπε έτσι, σίγουρα όμως έτσι θεώρησαν οι πρώτοι συγγραφείς σωστό να το καταγράψουν-, ότι "Έλληνες" είναι οι ειδωλολάτρες. Για πολίτες εξ Ελλάδος (πιθανόν Εβραίοι στο θρήσκευμα που ήρθαν να γιορτάσουν το Πάσχα) και για την Ελλάδα μιλάει...

Αν πράγματι υπήρχαν αυτά τα "φιλελληνικά" εδάφια, τα αφαίρεσαν κάποια εποχή οι "πατέρες" για να μπορούν να διαλαλήσουν στη συνέχεια με τη θεολογική σοφία που τους χαρακτήριζε, "τέφρα και σκόνη θα δεις στα ενδότερα των Ελλήνων" (Ιωάννης Βρωμόστομος), "Είναι εχθροί οι Έλληνες" (Βασίλειος Καππαδόκης), "Ανάθεμα τρις..." (μέχρι σήμερα όλοι οι παπάδες μαζί)!

Φωτογραφία γραφείου 12

Γραφείο φίλου αρχιτέκτονα, μετά από επιμελές συμμάζεμα (στα γραφεία αρχιτεκτόνων συσσωρεύονται στοίβες βιβλίων, περιοδικών, φυλλαδίων, εφημερίδων, δειγμάτων, φωτογραφιών κ.ά.)

(click)

Perjalanan 9

Προς τη λίμνη Τόμπα I (>>> συνέχεια) Medan, Τετάρτη 25-7-90 Το πρωϊ ξυπνήσαμε νωρίς και ετοιμαστήκαμε για τη νέα περιπλάνηση. Με τον Αdi έχουμε συμφωνήσει να συναντηθούμε στις 9 και μισή έξω από το ξενοδοχείο. Επειδή μένει ακόμη αρκετός χρόνος μέχρι τότε, έχουμε αποφασίσει να πάμε στο εστιατόριο για καφέ. Στον κατάλογο έχει τρία είδη πρωϊνού : • American breakfast • Continental breakfast • Indonesian breakfast Ενώ τα δύο πρώτα μας είναι γνωστά, δημιουργείται απορία τι μπορεί να είναι το τρίτο, δηλαδή το ινδονησιακό πρόγευμα. Η περιέργεια μου υπερνικάει τελικώς την τυχόν αποτυχημένη επιλογή και ξέροντας ότι δεν έχω απολύτως κανένα πρόβλημα να δοκιμάζω τα πιo απίθανα πράγματα, δεν διστάζω να το παραγγείλω. Έτσι μαθαίνω, ότι στην Ινδονησία τρώνε τρεις φορές την ημέρα. Το Ιndonesian breakfast είναι η ... πρώτη δόση. Μου ήρθε πράγματι ένα πιάτο με ψητό ρύζι και κοτόπουλο, ψωμί, δύο αυγά, φέτες με μαρμελάδα, ένας χυμός παπάγια, καφές, γάλα και μια φρουτοσαλάτα με ανανά, παπάγια και μπανάνα. Ήταν τόσα πολλά, που ίδρωσα να τα καταναλώσω. Στην ώρα μας, ξεκινάμε με ταξί, που είχε μισθώσει ο Adi. Αυτή τη φορά κατευθυνόμαστε προς τα άγρια βουνά της Σουμάτρα, με προρισμό τη λίμνη Toba. Κατάφυτες βουνοπλαγιές, χαράδρες και βαθειές ρεματιές, όπου μέσα τους μαζεύουν τα νερά από τις τροπικές μπόρες, που κάθε στιγμή, σχεδόν απροειδοποίητα, ξεσπούν και δημιουργούν ορμητικά ποτάμια, τα οποία, στο συχνά ανισόπεδο έδαφος, καταλήγουν σε καταρράχτες. Πότε-πότε, περνούμε από μικρές κοιλάδες με χωριά, όπου βλέπουμε τους χωρικούς στις καθημερινές ασχολίες τους. Οπως τρέχει το αυτοκίνητο, κλεφτά περνάνε από μπροστά μας αγροτικές εικόνες. Κάπου μια χωρική με πλατύγυρο ψάθινο καπέλλο, τεμαχίζει μερικά βυσινόχρωμα καλάμια, τα οποία αναγνωρίζω ως ζαχαροκάλαμα (gula bambu). Κάπου αλλού, γυναίκες πλέκουν ψάθες από φύλλα πάνδανου. Κάπου παρακάτω, πλήθος από παιδιά με κάτασπρα φρεσκοσιδερωμένα πουκάμισα, αγοράκια με κόκκινα, κοντά παντελόνια και κοριτσάκια με κόκκινες, κοντές φούστες και κόκκινα καπέλλα jockey, φαίνεται μόλις να έχουν σχολάσει από το σχολείο. • Παιδιά του δημοτικού! παρατηρεί ο Adi. Πράγματι αργότερα μάθαμε, ότι στην Ινδονησία όλες οι βαθμίδες εκπαιδεύσεως, χαρακτηρίζονται από το χρώμα της στολής. Σε λίγο πιάνει μια γρήγορη βροχή, σύντομη λιακάδα και πάλι βροχή. Οι μπόρες είναι συχνές, παρ' ότι δεν διανύουμε την περίοδο των βροχών, η οποία για το μεγαλύτερο μέρος της Ινδονησίας τοποθτείται μεταξύ Οκτωβρίου και Απριλίου. Πολλές φορές είναι περιορισμένες σε πολύ μικρή γεωγραφική περιοχή, γι' αυτό ονομάζονται και τοπικές καταιγίδες. Το μέρος όπου έχει βρέξει, ξεχώρίζει από το υπόλοιπο σαν τη σκιά ενός τεράστιου, πυκνόφυλλου, μοναχικού δένδρου, μέσα σ' ένα χωράφι το καταμεσήμερο. Η διάμετρος της βρεγμένης περιοχής μπορεί να είναι μόνο 5OO μέτρα. Όμως και οι λιακάδες είναι διαφορετικές από τις δικές μας. Ο Ήλιος είναι πολλές φορές σαν πίσω από πέπλο, λόγω της διάχυτης υγρασίας. Γι' αυτές τις απότομες βροχές είχαμε πληροφορηθή και είχαμε προμηθευθή από ένα πολύ λεπτό nylon αδιάβροχο, το οποίο χωρούσε στην τσέπη μας. Συνεχώς ανηφορίζοντας θα είχαμε φθάσει ψηλά, γιατί είχε αλλάξει και το είδος της χλωρίδας. Έβλεπες π.χ. πεύκα, τα οποία σου φαίνονταν παρείσακτα σ' αυτά εδώ τα γεωγραφικά πλάτη, μόλις μερικές μοίρες πάνω από τον Ισημερινό. Επίσης ο καιρός ήταν δροσερός και, αν δεν έβλεπα τους ιθαγενείς, τις άφθονες μικρές και μεγάλες φτέρες και τα νεροβούβαλα που έβοσκαν νηφάλια πότε στη μια και πότε στην άλλη πλευρά του δρόμου, θα πίστευα ότι γύρισα απότομα και χωρίς να το καταλάβω στην Ελλάδα. Όμως τέτοιες εικόνες μου ξαναθύμιζαν αδιαμφισβήτητα, πόσες χιλιάδες μίλια μακριά βρισκόμασταν. • Είμαστε στη χώρα των Batak, μας λέει ο οδηγός. Στο νου μου ήρθαν αυτομάτως, όλα όσα είχα μάθει κατά την προετοιμασία. Οι Batak, είναι από τις πλέον ενδιαφέρουσες εθνικές ομάδες, που κατοικούν στην Σουμάτρα. Χωρίζονται στους Karo Batak, οι οποίοι κατοικούν στην περιοχή όπου δεσπόζουν τα Κέντρα Brastagi, Lingga και Κabanjahe, καθώς και στους Toba Batak, οι οποίοι κατοικούν στην περιοχή του Prapat και στη νήσο Samosir, που βρίσκεται μέσα στη λίμνη Τoba. Γνώριζα ότι εδώ και μερικές δεκάδες χρόνια, είναι ακίνδυνη η γνωριμία με αυτόν το λαό. Ο πολιτισμένος κόσμος έμαθε γι' αυτούς το 1783 από τον Μarsden, όταν αυτός ανακοίνωσε ότι ανακάλυψε ένα βασίλειο κανιβάλων στο εσωτερικό της Σουμάτρα. Αποτελούσαν μία κλειστή κοινωνία χωρίς ανεπτυγμένη κουλτούρα και γραφή. Κατά τον Marsden, απέφευγαν συστηματικώς οποιαδήποτε επαφή με τους γύρω λαούς. Είχαν δαλέξει ως φυσικό μέσο απομονώσεως τους, τις απρόσιτες οροσειρές και την αποτρόπαια φήμη τους και είχαν κατορθώσει να προφυλάξουν για πολλά χρόνια το βασίλειο τους από επιρροές και επιδρομές. Τον 19ο αιώνα, ένα μεγάλο μέρος αυτών, κυρίως οι Toba Batak, εκχριστιανίσθηκαν από τους ιεραποστόλους που έφθασαν εκεί. Ένα μέρος των Batak είναι ακόμα σήμερα ανιμιστές (είδος ειδωλολατρείας). Ανεξαρτήτως πάντως, αν οι Batak εκχριστιανίσθηκαν ή εξισλαμίσθηκαν, είναι βουδδιστές ή ινδουιστές, διατηρούν βαθειά μέσα τους στοιχεία και πίστη στις αρχέγονες δοξασίες τους. Στην πραγματικότητα, δεν ξέφυγαν ποτέ τελείως από τον δρόμο των προγόνων τους και αυτό φαίνεται στις πολιτιστικές εκδηλώσεις τους, τα έθιμα και την καθημερινή τους ζωή. Ακόμα και σήμερα, πηγαίνουν πολλοί στη χριστιανική εκκλησία, παίρνοντας και τον, λαξευτό σε ξύλο, ραβδόμορφο θεό τους μαζί, για να τους προστατεύη. Το να έχης δύο θεούς διαφορετικής θρησκείας, αποτελεί πρόσθετη ασφάλεια για να πάνε όλα καλά - έτσι τουλάχιστον φαίνεται να πιστεύουν. Εκείνο που επίσης κάνει εντύπωση, είναι ότι ο ισλαμισμός, παρά τις γνωστές επεκτατικές τάσεις και την αυστηρότητα που τον διακρίνει, εδώ στους Batak, δεν έχει αμιγή μορφή όπως στα αραβικά έθνη. Όμως εφαρμόζεται, τόσο σε θέματα τελετουργίας, όσο και σε θέματα πίστεως, σε μια μικτή μορφή, που περιέχει απόψεις ανιμιστικές ανακατεμένες με χριστιανικές και με ινδουϊστικές. Λίγο παρακάτω, προχωρώντας με το αυτοκίνητο, βλέπουμε στην άκρη του δρόμου ένα σωρό από μεγάλα κιτρινοπράσινα φρούτα με ανώμαλη επιφάνεια. Έχουν το μέγεθος μικρού πεπονιού, και η φλούδα τους μοιάζει, σαν να αποτελήται από μικρές πυραμίδες στο μέγεθος φουντουκιού. Αμέσως αναγνωρίζω τα γνωστά μου, μόνο από φωτογραφίες, durian. Και τι δεν είχα ακούσει γι' αυτό το φρούτο! Είχα διαβάσει, ότι υπάρχουν άνθρωποι, που δεν θέλουν, ούτε να το δουν, ενώ άλλοι το λατρεύουν. Λένε επίσης, ότι οι αεροπορικές εταιρείες αρνούνται να το μεταφέρουν και τα εστιατόρια το αποκλείουν από την κουζίνα τους. Ο λόγος είναι, μια βαριά χαρακτηριστική μυρωδιά που έχει. Είχα επίσης διαβάσει, ότι αλλοίμονο αν η γλοιώδης κρέμα, που περιέχει ο καρπός στο εσωτερικό του, πέση στο ρούχο σου. Η βαριά μυρωδιά δεν φεύγει με τίποτα. Τώρα λοιπόν ήρθε η ώρα, να αποκτήσω προσωπική γνώμη. Το λέω στον Adi και αγοράζουμε ένα. Με μια σκουριασμένη μασέττα και μια επιδέξια κίνηση κόβει η κοπέλα το ώριμο φρούτο στα δύο, αποκαλύπτοντας το κιτρινωπό εσωτερικό του. Χώνουμε τα δάκτυλα μέσα στην κρεμώδη, γλοιώδη μάζα του εσωτερικού του με περιέργεια και δοκιμάζουμε. Η εντύπωση δεν είναι καθόλου τόσο άσχημη. Η γεύση είναι βεβαίως λιγουριαστικά γλυκιά και η μυρωδιά έχει μια μακρινή συγγένεια με χαλασμένα κρεμύδια... Δεν είχαμε μπορέσει να το φάμε όλο και το υπόλοιπο το είχαμε πετάξει σ' ένα χαντάκι, που υπήρχε δίπλα. Μια κότα έτρεξε και άρχισε να το τρώη με βουλιμία. Πολλές μέρες αργότερα παρήγγειλα και έφαγα σ' ένα ζαχαροπλαστείο της Jakarta ένα croissant με γέμιση durian, πράγμα που δείχνει ότι ήμουν αμετανόητος. Μπαίνουμε τώρα σε ένα συνοικισμό Karo Batak, το χωριό Peceren, 10 km πριν από το Brastagi. O Αdi μας προτείνει να κατεβούμε, για να δούμε τον αρχιτεκτονικό ρυθμό μερικών παραδοσιακών σπιτιών. Δεν είναι σχήμα λόγου όταν λέω μερικών, γιατί πολλά σπίτια έχουν φτιαχθή από μοντέρνα υλικά. Όπως η άσφαλτος είχε αντικαταστήσει το χωματόδρομο και τα αυτοκίνητα τις βοϊδάμαξες, έτσι και πολλά παραδοσιακά σπίτια είχαν δώσει τη θέση τους σε άλλα χτισμένα με πέτρες, σοβάδες, λαμαρίνες, ακόμη και τσιμέντο. Η πρόοδος έχει φθάσει και εδώ, σ' αυτό το ξεχασμένο μέρος της Σουμάτρα... Μια σειρά από παμπάλαια παραδοσιακά σπίτια που είδαμε εκεί, ήταν πολύ ενδιαφέροντα και σε άφηναν να φαντασθής, πώς θα ήταν η μορφή και ζωή ενός χωριού πριν μερικές δεκάδες χρόνια. Τα παραδοσιακά σπίτια ήταν ξύλινα, και όπως μας είπαν, δεν είχαν ούτε μία πρόκα. Οι σύνδεσμοι μεταξύ των δοκαριών είχαν πραγματοποιηθή αποκλειστικά με φυτικές ίνες. Οι κατοικίες ήταν -όπως όλες στην νοτιοανατολική Ασία και Ωκεανία- φτιαγμένες επάνω σε πασσάλους ύψους γύρω στο ένα μέτρο. Οι γύρω τοίχοι του σπιτιού είχαν μικρό ύψος, σε σχέση με την πανύψηλη επικλινή στέγη, η οποία θύμιζε σπίτια νορβηγικού χωριού. Παντού υπήρχαν σκαλίσματα, τα οποία εμφάνιζαν αμφίρροπα δικέφαλες σαύρες. Ήταν σαν δύο σαύρες, οι οποίες είχαν ενωθή από τη μέση και πάνω, ώστε να αποτελούν ένα πλάσμα. Η σαύρα, μας εξήγησε ο Adi, συμβολίζει για τους Karo Batak, την ικανότητά τους να επιβιώνουν σε όλες τις συνθήκες. Η μετόπη της στέγης έχει ένα πολύ πλούσιο σκαλιστό διάκοσμο. Επίσης χρησιμοποιούν τρία μόνο συμβολικά χρώματα. Το κόκκινο είναι το χρώμα της ζωής, το μαύρο το χρώμα του θανάτου και το λευκό το χρώμα της αγιοσύνης. Τα σπίτια είναι διόροφες κατασκευές με μικρά ανοίγματα, γι'αυτό μέσα είναι σκοτεινά. Ο χώρος αμέσως μετά πάνω από τους πασσάλους, χρησιμεύει για κατοικία μέχρι και δώδεκα οικογενειών, οι οποίες είναι συγγενείς μεταξύ τους. Ο επάνω όροφος, που περιορίζεται από την επικλινή στέγη, χρησιμεύει ως αποθήκη των ειδών διατροφής. Κάτω από τους πασσάλους τοποθετούν και εδώ τα κατοικίδια ζώα τους. Ο επόμενος σταθμός, μετά από ταξίδι μέσα από καταπράσινα λοφώδη τοπία ήταν το Bukit Gundaling (λόφος Gundaling). O οδηγός μας εξηγεί, ότι το όνομα προέρχεται από παράφραση της αγγλικής φράσεως: Good day darling και μάλλον εννοεί, ότι είναι ένα ρομαντικό μέρος συναντήσεως των ερωτευμένων. Είναι ένας λόφος, από τον οποίο υπάρχει η δυνατότητα να δη κανείς ολόκληρη την πεδιάδα με θέα τα ηφαίστεια Sinabum και Sibayak που καπνίζουν νωχελικά πέρα στον ορίζοντα... Ήταν τα πρώτα ηφαίστεια που έβλεπα στη ζωή μου -έστω και από μακριά- και με συγκλόνιζε το να θωρώ τον καπνό να βγαίνη μέσα από τα έγκατα της γης και να έχη καθίσει στην κορυφή του βουνού σαν φωτοστέφανο, χρυσίζοντας στο φως του Ήλιου. Το πάνω μέρος του λόφου είναι διαμορφωμένο σε πάρκο. Ο Adi μας δείχνει ένα άγνωστο σε μας δέντρο μέ παράξενα άνθη. Τα άνθη αποτελούνται από κόκκινα νημάτια, τα οποία βγαίνουν συμμετρικά με άξονες τα ακραία λεπτά κλαριά και απολήγουν σε κίτρινες κουκκίδες. • Kumis kucing! (μουστάκι γάτας), μας λέει... Τότε δεν ήξερα ότι πολύ αργότερα θα εύρισκα το ίδιο δέντρο στην έκθεση ανθέων στην Κηφισσιά με το όνομα καλιστήμονας και θα το φύτευα στην αυλή μου. Φαίνεται, παρ' ότι είναι φυτό τροπικών χωρών, επειδή φυτρώνει σε υψόμετρο, αντέχει στο κρύο των βορείων προαστίων της Αθήνας. Σ' αυτό το παρκάκι, κάνουμε τη γνωριμία μας με έναν άλλο κάτοικο της περιοχής αν όχι και τόσο ακίνδυνο, όπως μας λέει ο Adi. Είναι ένα είδος χαμαιλέοντος. Δεν μοιάζει, με τα γνωστά βραδυκίνητα και νωχελικά πλάσματα που γνωρίζω. Είναι καταπράσινος με μερικές σκουρόχρωμες ρίγες στην ουρά. Οι κινήσεις του μοιάζουν περισσότερο με σαύρα. Το περπάτημά του το πραγματοποιεί με μικρά νευρικά πηδήματα... Δεν έμαθα ποτέ το επιστημονικό του όνομα, ούτε αν ήταν δηλητηριώδης, όπως μας διαβεβαίωνε ο οδηγός. Πάλι βροχή! Τρέχουμε να βρούμε προστασία, εμείς και οι φωτογραφικές μηχανές μας, κάτω από τα πλατύφυλλα δένδρα. Σ' αυτό το σημείο του λόφου υπάρχει και μια προβλήτα, απ' όπου μπορούμε να θαυμάσουμε ένα μεγαλειώδες φαράγγι. Το φαράγγι αυτό φθάνει μέχρι το βόρειο τμήμα της λίμνης Toba, της οποίας οι παραλίες φαίνονται πλέον. Ακριβώς απέναντι μας, σε ευθεία απόσταση γύρω στο ένα χιλιόμετρο, τα πλούσια νερά ενός ποταμού πέφτουν από ύψος εβδομήντα μέτρων, σχηματίζοντας έναν εντυπωσιακό καταρράχτη, τον Si Pisso-Pisso. Ο Si Pisso-Pisso δεν έχει μεγάλη έκταση όπως άλλοι καταρράχτες. Το νερό προβάλλει, θαρρείς, από ένα μόνο σημείο του θεόρατου γκρεμού, που ορθώνεται αντίκρυ στο λόφο Gundaling και πέφτει στην άβυσσο σαν από το στόμιο ενός γιγαντιαίου κρουνού. Καθώς γκρεμίζονται οι υδάτινες μάζες, αποσπώνται τμήματα απ' αυτές και σκορπίζονται σε θρύψαλα, προσφέροντας ένα ασύλληπτο θέαμα φυσικής ομορφιάς. Κάθισα αρκετά λεπτά και θαύμασα αυτή τη θέα, προσπαθώντας να την φυλακίσω στη μνήμη μου". Όλη η λίμνη Toba, τροφοδοτείται από αφρίζοντες καταρράχτες", γράφει κάποιος ταξιδιωτικός οδηγός. Συνεχίζοντας το δρόμο φθάνουμε στο Brastagi και οδηγούμεθα σ' ένα πολυτελές τουριστικό ξενοδοχείο για φαγητό. Αξίζει να μνημονευθή ότι είναι εξαιρετικής ομορφιάς. Έχει ένα μεγάλο χώρο με γκαζόν, στο κέντρο του οποίου υπάρχει μια ευρύχωρη πισίνα. Γύρω-γύρω είναι χτισμένο το συγκρότημα των κτιρίων. Τα οικήματα αυτά αποτελούνται από τριόροφα κατάλευκα κτίσματα. Κάθε οίκημα έχει 24 μικρά διαμερίσματα, τα οποία βλέπουν προς την πισίνα μέσα από βεράντες με κολονάτα κάγκελα. Για φαΐ καθόμαστε στη βεράντα του εστιατορίου, της οποίας η σκέπη στηρίζεται σε δίχρωμες, πολυσκάλιστες κολόνες με μαύρο σκάλισμα σε λευκό φόντο. Παραγγέλνουμε, ως συνήθως, δύο άγνωστα φαγητά και μας έρχονται σχετικώς γρήγορα δύο δίσκοι με καινούργιες απολαυστικές γεύσεις. Παίρνουμε και μία Bintang (σημαίνει αστέρι και είναι μάρκα μπίρας). Σ' αυτό το γεύμα κάνουμε τη γνωριμία μας και με το Sambal. Γερμανοί φίλοι, που είχαν επισκεφθή την Ινδονησία, είχαν ονομάσει "βάπτισμα του πυρός" την πολύ αρωματική αλλά και πολύ καυτερή αυτή σάλτσα. Με τον Adi αισθανόμαστε πλέον πολύ φίλοι και θέλουμε να φάη μαζί μας. Αυτός όμως σε κάθε τέτοια περίπτωση εξαφανίζεται... Στην αρχή δεν είχαμε προσέξει, ότι ο οδηγός απέφευγε να είναι μαζί μας την ώρα του φαγητού. Γρήγορα καταλάβαμε όμως, ότι αυτό αποτελούσε αρχή για όλους τους οδηγούς και όλους γενικώς όσους μας υπηρετούσαν. Δεν κάθονταν ποτέ μαζί μας. Δεν μπορέσαμε να το ερμηνεύσουμε ικανοποιητικά, αλλά φαινόταν σαν να τους είχε απαγορευθή ή σαν να υπήρχε κάποιος άγραφος νόμος, τον οποίο ακολουθούσαν. Μήπως είχε μείνει αυτό από τότε που οι λευκοί θεωρούνταν κυρίαρχη φυλή; (συνεχίζεται >>>)

Φορολόγηση της εκκλησιαστικής περιουσίας;

Μάλλον κούφια λόγια των πολιτικών

(BHMA, 29/3/2009)

Σύμφωνα με τη νομοθεσία, το Ενιαίο Τέλος Ακίνητης Περιουσίας (ΕΤΑΚ) είναι υποχρεωμένες να καταβάλλουν όλες οι μητροπόλεις της Εκκλησίας της Ελλάδος, οι μητροπόλεις της ημιαυτόνομης Εκκλησίας της Κρήτης και οι μητροπόλεις της Δωδεκανήσου που υπάγονται απευθείας στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Υπόχρεες επίσης είναι όσες μονές και όσοι ναοί διαθέτουν ακίνητα, αλλά από τις ρυθμίσεις επιμένουν πως πρέπει να εξαιρεθούν οι μονές του Αγίου Ορους εξαιτίας του ειδικού καθεστώτος που υπάρχει στην Αθωνική Πολιτεία.

Η κυβέρνηση, ειδικά μετά την αποκάλυψη του σκανδάλου της Μονής Βατοπαιδίου, δεν είναι διατεθειμένη να επιτρέψει καμιά εξαίρεση, χωρίς όμως να μπορεί να λάβει μέτρα εναντίον των μονών ή των μητροπόλεων που δεν θα πειθαρχήσουν. Και οπωσδήποτε διαπιστώνει ότι οι σχέσεις της με την Εκκλησία διαταράσσονται τώρα που είναι υποχρεωμένη να δημοσιοποιήσει τις ενέργειές της.

Προς το παρόν το υπουργείο Οικονομικών δεν μελετά το ενδεχόμενο να επαναφέρει τη ρύθμιση που καταργήθηκε επί πρωθυπουργίας Σημίτη, βάσει της οποίας φορολογούνταν κατά 35% στα αστικά κέντρα και κατά 25% στην επαρχία οι εισπράξεις από την πώληση των κεριών, διαπιστώνοντας πως οι πωλήσεις αυτές δεν μπορούν να ελεγχθούν. Ούτε συζητεί τη γενικότερη φορολόγηση της εκκλησιαστικής περιουσίας, πέραν του ΕΤΑΚ και της φορολόγησης των κερδών που έχει η Εκκλησία από επενδύσεις σε τίτλους, ομόλογα και μετοχές. Αλλά και το ΠαΣοΚ που με τη δήλωση του κ. Γ. Παπανδρέου δεσμεύθηκε για πλήρη φορολόγηση της εκκλησιαστικής περιουσίας, διευκρινίζει τώρα ότι στο πρόγραμμά του δεν θα περιλαμβάνεται κανένας νέος φόρος για την Εκκλησία πλην όσων ισχύουν ήδη.

Για την ακρίβεια, το ΠαΣοΚ αποσαφηνίζει πως όταν αναλάβει την εξουσία θα καταργήσει το ΕΤΑΚ και θα επαναφέρει τον φόρο μεγάλης ακίνητης περιουσίας. Σε αντίθεση με ό,τι ίσχυε στον προηγούμενο νόμο για τη φορολόγηση της μεγάλης ακίνητης περιουσίας, η Εκκλησία αυτή τη φορά δεν θα εξαιρείται. Στελέχη του τομέα Οικονομίας του κόμματος που επεξεργάζεται την πρόταση του ΠαΣοΚ για τη φορολόγηση της εκκλησιαστικής περιουσίας διευκρινίζουν όμως πως θα φορολογούνται μόνο τα ακίνητα που χρησιμοποιούνται για εμπορικούς ή για τουριστικούς σκοπούς, ενώ δεν θα φορολογούνται γενικότερα οι μονές και οι μητροπόλεις για τα περιουσιακά τους στοιχεία.