Γιατί αποτυγχάνουν τα έθνη

 Βιβλία, βιβλία

του Στέφανου Κασιμάτη, Καθημερινή, 30/6/2013

Από την όποια κοινωνική πείρα απέκτησα αφότου μας έπληξε η κρίση, σχηματίζω την εντύπωση ότι κάθε σοβαρή συζήτηση για το μέλλον της χώρας, εφόσον γίνεται μέσα σε πνεύμα ειλικρινείας και χωρίς να πρυτανεύουν ιδεολογικές σκοπιμότητες, συνήθως καταλήγει στο ερώτημα αν είναι δυνατόν να γλιτώσουμε κάποτε από τον εαυτό μας ή, για να το θέσω διαφορετικά, γιατί ο κακός εαυτός μας έχει πάρει το πάνω χέρι. Δεν αυταπατώμαι, βέβαια· αντιλαμβάνομαι πολύ καλά ότι δεν συμμερίζονται όλοι παρόμοιους προβληματισμούς ―υπάρχουν πολλοί άλλοι, οι οποίοι θεωρούν ότι για την κατάστασή μας ευθύνονται ο διεθνής καπιταλισμός, οι Εβραιοσιωνιστές, οι λυγκοειδείς λαοί, οι Νεφελίμ και δεν ξέρω ποιοι άλλοι. Για όλους αυτούς, εγώ δυστυχώς δεν μπορώ να κάνω πολλά ―μάλλον τίποτα, πολύ φοβάμαι. Για τους άλλους όμως, έχω να συστήσω ένα εξαιρετικά χρήσιμο βιβλίο, το οποίο προσφέρει ένα εξόχως διαφωτιστικό πλαίσιο για την ανάπτυξη προβληματισμών γύρω από το μέλλον της χώρας. Είναι το «Why Nations Fail» (Γιατί Αποτυγχάνουν τα Εθνη), των Νταρόν Ατζέμογλου και Τζέιμς Α. Ρόμπινσον, καθηγητών στο ΜΙΤ και το Χάρβαρντ αντιστοίχως.

Το βιβλίο κυκλοφόρησε στα αγγλικά το 2012 (ακόμη δεν έχει μεταφραστεί στα ελληνικά), είναι όμως το προϊόν δεκαπέντε χρόνων έρευνας των δύο καθηγητών και της μεγάλης ομάδας των συνεργατών τους. Στην πρώιμη μορφή του, παρουσιάστηκε το 2010 από τους δύο συγγραφείς σε συνέδριο επί τούτω, ώστε να ληφθεί υπ’ όψιν και η αντίδραση της επιστημονικής κοινότητας στη θεωρία με την οποία οι Ατζέμογλου και Ρόμπινσον επιχειρούν να εξηγήσουν τα αίτια της ευημερίας ή της αποτυχίας των εθνών. Οι συγγραφείς απορρίπτουν προϋπάρχουσες προσεγγίσεις, που προτάσσουν τη γεωγραφική θέση, το πολιτισμικό υπόβαθρο ή την άγνοια ως παράγοντες για την ανάπτυξη ή την υπανάπτυξη, και προβάλλουν την καθοριστική σημασία του είδους και της ποιότητας των θεσμών, πολιτικών και οικονομικών.

Διακρίνουν τους θεσμούς σε δύο κατηγορίες: τους συμμετοχικούς (όρος ο οποίος νομίζω ότι αποδίδει την έννοια του «inclusive» που χρησιμοποιούν οι συγγραφείς) και τους «extractive» (λέξη για την απόδοση της οποίας στα ελληνικά δεν μπόρεσα να καταλήξω σε δόκιμο όρο). Είτε στην πολιτική είτε στην οικονομική ζωή, ως συμμετοχικούς ορίζουν τους πλουραλιστικούς θεσμούς, δηλαδή εκείνους που ανοίγουν το παιχνίδι σε κατά το δυνατόν μεγαλύτερα στρώματα της κοινωνίας και εξασφαλίζουν ίσους όρους ανταγωνισμού, ενώ ως «extractive» ορίζουν εκείνους που διέπονται από τη λογική της απόσπασης πόρων από ένα τμήμα της κοινωνίας προς όφελος κάποιου άλλου.

Το ερώτημα, βέβαια, είναι πώς και γιατί ένα έθνος διαμορφώνει θεσμούς του ενός είδους και όχι του άλλου. Οι συγγραφείς το προσεγγίζουν, εξετάζοντας εις βάθος δεκάδες συγκεκριμένες περιπτώσεις, σε ένα ιστορικό και γεωγραφικό εύρος το οποίο καθιστά το εγχείρημά τους αξιοθαύμαστο. Εξετάζουν τον ρόλο του απαραίτητου βαθμού συγκεντρωτισμού στην οργάνωση του κράτους, καθώς και τον ρόλο του απρόοπτου ή απρόβλεπτου γεγονότος (contingency) που ορίζει τις κρίσιμες καμπές (critical junctures) και δίνει κατεύθυνση στην εξελικτική πορεία (drift) των θεσμών, δημιουργώντας τον φαύλο ή τον ενάρετο κύκλο της ανάπτυξης.

Η συνολική θεώρηση του ζητήματος της ανάπτυξης από τους Ατζέμογλου και Ρόμπινσον δεν είναι ένας τυφλοσούρτης που προσφέρεται σε όσους βαριούνται τη σκέψη και αναζητούν έτοιμες συνταγές. Οι συγγραφείς προτείνουν μάλλον ένα υπόδειγμα μελέτης της κάθε περίπτωσης, από το οποίο απουσιάζει κάθε ίχνος ντετερμινισμού. Σημειώστε, δε, ότι, ίσως για τον λόγο ότι αισθάνονται πολύ ασφαλείς με το θέμα τους, το βιβλίο είναι γραμμένο σε ύφος ασυνήθιστο ως προς την απλότητα και τη διαύγειά του, για τον χώρο των κοινωνικών επιστημών.

Η δική μας θλιβερή περίπτωση, υπό το πρίσμα των Ατζέμογλου και Ρόμπινσον, θα μπορούσε ίσως να γίνει ακόμη και αντικείμενο ολόκληρου συνεδρίου. Διαβάζοντας το έργο τους, μπορούμε να αντιληφθούμε το μοντέλο οργάνωσης και ανάπτυξης που κατέρρευσε με την κρίση ως τη συσσώρευση πολλών επιμέρους θεσμών του «extractive» τύπου, σε πολιτικό όσο και οικονομικό επίπεδο. Από την οργάνωση του Δημοσίου και τον ρόλο του συνδικαλισμού ώς τη διαπλοκή επιχειρηματικότητας και πολιτικής, η Ελλάδα ήταν το άθροισμα προνομίων παραχωρημένων σε ομάδες μικρών ή μεγάλων συμφερόντων ―τη δε συμμετοχικότητα, χάρη στην οποία απετρέποντο συγκρούσεις και ανατροπές, εξασφάλιζε ο αέναος δανεισμός. Η κατάρρευση του ιδιότυπου μοντέλου μας εξηγεί τον πολιτικό και κοινωνικό κατακερματισμό γύρω μας, όπου ισχύει το «όλοι εναντίον όλων και καθένας για την πάρτη του»...

Παράλογο να πληρώνεις φόρους στην Ελλάδα

Newsroom ΔΟΛ, 24/6/2013

Το ΔΝΤ δημοσιοποίησε διακριτικά μια μελέτη για τη φοροδιαφυγή στην Ελλάδα, στην οποία γίνεται σύγκριση της οικονομικής επιβάρυνσης που έχει κάποιος που πληρώνει κανονικά τους φόρους του με τις οικονομικές και άλλες επιπτώσεις που έχει κάποιος που φοροδιαφεύγει. Το συμπέρασμα είναι ότι οι νόμοι και οι πρακτικές στη χώρα δεν αποτρέπουν τη φοροδιαφυγή, αντίθετα ο συνεπής φορολογούμενος πληρώνει περισσότερα από τον φοροφυγά. Έτσι, το ΔΝΤ εξηγεί με συγκεκριμένα παραδείγματα γιατί είναι παράλογο να πληρώνεις φόρους στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα του capital.gr, στην έκθεση που έχει συνταχθεί από τετραμελή ομάδα εμπειρογνωμόνων του ΔΝΤ επισημαίνεται:

1. Η μη πληρωμή φόρων είναι ένα μέσο για να παραμείνει μια επιχείρηση ή ένας ελεύθερος επαγγελματίας στην αγορά, δηλαδή να μη βάλει λουκέτο. Στην έκθεση γίνεται αντιδιαστολή των επιχειρηματιών που είναι καθ' όλα τυπικοί με τις φορολογικές του υποχρεώσεις και οι οποίοι αντιμετωπίζουν αθέμιτο ανταγωνισμό από εκείνους που φοροδιαφεύγουν.

2. Η πληρωμή των προστίμων για την απασχόληση ανασφάλιστων εργαζόμενων είναι πιο συμφέρουσα σε σχέση με την πληρωμή των εισφορών για τους εργαζομένους, καθώς εάν ο επιχειρηματίας που δεν καταβάλει τις ασφαλιστικές εισφορές εντοπιστεί, καλείται να καταβάλει ένα πρόστιμο περίπου 500 ευρώ.

3. Η μη δήλωση του εισοδήματος επιφέρει μικρότερες κυρώσεις από τη δήλωσή του και τη μη πληρωμή των σχετικών φόρων στη συνέχεια.

4. Η αναμονή για την επόμενη ρύθμιση τμηματικής εξόφλησης οφειλών. Η έκθεση σημειώνει ότι ο φορολογούμενος που δεν είναι συνεπής περιμένει την επόμενη ευεργετική ρύθμιση. Εφόσον και πάλι δεν μπορεί να πληρώσει, τότε σταματά να πληρώνει και περιμένει την επόμενη ευεργετική ρύθμιση τμηματικής εξόφλησης που θα προσφέρει έκπτωση στις προσαυξήσεις.

5. Είναι πιο συμφέρον να προσφύγεις στα δικαστήρια, παρά να πληρώσεις τους φόρους που σου βεβαιώνονται μετά τη διενέργεια ενός φορολογικού ελέγχου. Σύμφωνα με την έκθεση, πολλοί προσφεύγουν στη δικαιοσύνη, όπου η συζήτηση της υπόθεσής τους καθυστερεί έως και 10 χρόνια, ενώ δεν αποκλείεται να δικαιωθούν. 

6. Χορηγούνται συνεχείς παρατάσεις στις προθεσμίες εκπλήρωσης των φορολογικών υποθέσεων.

7. Οι φορολογούμενοι νιώθουν ότι οι φόροι τους δεν έχουν κάποια ανταποδοτικότητα. Η έκθεση σημειώνει ότι την ώρα που τα νοικοκυριά καλούνται να πληρώσουν φόρους, πρέπει να ξοδεύουν αδρά για υπηρεσίες όπως η παιδεία (φροντιστήρια), υγεία, μεταφορές ή να πληρώνουν φακελάκια. Σε κάθε περίπτωση, αναφέρεται, οι υπηρεσίες που παρέχει το κράτος χαμηλότερης ποιότητας σε σχέση με τους φόρους που καλούνται να πληρώσουν οι φορολογούμενοι.

Όσα παίρνει... κι όσα φέρνει ο άνεμος

Κίτρινος Τύπος

της Ισμήνης

Βγαίνοντας την περασμένη εβδομάδα από τον φούρνο, συνάντησα  ένα  ζευγάρι που συζητούσε  αρκετά δυνατά  μπροστά στην είσοδο και κοντοστάθηκα να παρακολουθήσω τι λέγανε, γιατι πήρε το αυτί  μου το όνομα του Μάνου Χατζιδάκι.

Αγανακτισμένος ο κύριος  πληροφορούσε την κυρία ότι  διάβασε στην εφημερίδα ότι  η ΔΕΗ έκοψε  το ρεύμα στο σπίτι του Μ Χατζιδάκι. Με  μελανά χρώματα  χαρακτηριζε την αποτρόπαιη πράξη, που πλέον δεν σέβονται τίποτα. Ρωτάω ευγενικά, πού κόψανε το ρεύμα; Από πιο σπίτι του Μ Χατζιδάκι, διότι εκεί που έμενε ο Μ. Χατζιδάκις επί  30 χρόνια  στο Παγκράτι  είναι το πατρικό μου –έχει αναρτηθεί ταμπέλα από το Δήμο Αθηανίων- και δεν έχει κοπεί κανένα ρεύμα, διότι μένει η αδελφή μου.

Ο κύριος επιμένει, ότι το διάβασε πολύ καλά  και η διακοπή έγινε στο σπίτι του που είναι πλέον   μουσείο  και βρίσκεται  στην πλατεία Προσκόπων. Πληροφορώ εκ νέου τον κύριο όσο ευγενικά μπορώ ότι ο Μ. Χατζιδάκις, δεν έμενε ποτέ στην πλατεία προσκόπων, δεν υπάρχει κανένα  μουσείο εκεί  και το τελευταίο σπίτι του ήτανε Ρηγίλλης  17.

Ο κύριος απαξιωτικά με κοιτάει και μου απαντάει ότι ξέρει πολύ καλά τι διάβασε και ακόμα καλύτερα τι μου λέει.

Δεν έχει βέβαια νόημα πλέον κάθε συζήτηση, αποχωρώ  και γυρνώντας σπίτι μου έξω από το περίπτερο εντοπίζω την εφημερίδα Espresso -σοβαρή φυλλάδα- που έχει πρωτοσέλιδο με μεγάλα γράμματα και μια φωτογραφία «ΚΟΨΑΝΕ ΤΟ ΡΕΥΜΑ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ». Μπαίνω στο διαδύκτιο και ανακαλύπτω το εξής κείμενο που κατά τη γνώμη της σοβαρής φυλλάδας ξεσήκωσε θύελλα!

Ειδοποιητήριο διακοπής παροχής ρεύματος ανάρτησαν το πρωί της Παρασκευής συνεργεία της ΔΕΗ στην Ξάνθη έξω ακόμη και από το… σπίτι του Μάνου Χατζιδάκι, παρά το γεγονός πως στο εν λόγω οίκημα βρίσκονται σε εξέλιξη οι εργασίες αναστήλωσής του και μετατροπής του σε Μουσείο. Σύμφωνα με το σχετικό ειδοποιητήριο λόγω εργασιών, η διακοπή ρεύματος αφορά επτά συνολικά οδούς της πόλης, μεταξύ των οποίων και η Βενιζέλου, επί της οποίας βρίσκεται το σπίτι του Μάνου Χατζιδάκι»

Μη τρελλαθούμε!!!!! Άλλα λόγια ν' αγαπιόμαστε!