Η εξέλιξη του real estate στην Ελλάδα

H Ελλάδα της μικροιδιοκτησίας, τελειώνει

Του Χρήστου Κώνστα, Το Χρήμα, 29/10/2013

Αυτό που πρόκειται να συμβεί μέσα στους επόμενους 24 μήνες στην αγορά των εμπορικών ακινήτων δεν έχει ιστορικό προηγούμενο.

Η Ελλάδα πρόκειται να βιώσει την μεγαλύτερη στην ιστορία της, σημαντικότερη σιωπηρή μεταφορά ιδιωτικού πλούτου σε θεσμικούς επενδυτές. Η χώρα με το υψηλότερο ποσοστό ιδιοκτησίας ακινήτων στην Ευρώπη (άνω του 80%) σταδιακά μεταφέρει την ιδιοκτησία στους θεσμικούς επενδυτές του χώρου.

Η οδός Ερμού, η λεωφόρος Κηφισίας στην Αθήνα, η Τσιμισκή στη Θεσσαλονίκη, με τα εκατοντάδες καταστήματα και γραφεία που κάποτε αποτελούσαν προικώα, κληροδοτήματα πλουσίων υιών και θυγατέρων, πηγή σταθερών εσόδων για τους εισοδηματίες όλων των κοινωνικών κατηγοριών, σήμερα ξεπουλιόνται όσο-όσο σε μεγάλες Εταιρείες Επενδύσεων Ακίνητης Περιουσίας (ΑΕΕΑΠ), σε funds του εξωτερικού, σε εταιρείες ανάπτυξης επαγγελματικών ακινήτων.

Οι ανώνυμες εταιρείες επενδύσεων σε Ακίνητη Περιουσία αγοράζουν συστηματικά και φθηνά ενώ οι μικροϊδιοκτήτες κατοικιών, γραφείων, καταστημάτων, οικοπέδων πωλούν απελπισμένα. Οι ιδιοκτήτες των επαγγελματικών ακινήτων καθημερινά βρίσκονται αντιμέτωποι με τα άδεια καταστήματα και γραφεία, την αναξιοποίητη περιουσία τους η οποία επιβαρύνεται για πρώτη φορά με βαριά φορολογία.

Αντιθέτως οι επαγγελματίες της αγοράς ακινήτων επωφελούνται από το ιδιαίτερα ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς που διέπει τη λειτουργία τους και περιμένουν να ψηφιστεί η σημαντική μείωση και του φόρου μεταβίβασης ώστε να ολοκληρώσουν το σχέδιό τους που θεωρητικά είναι η «επαγγελματικοποίηση» της άναρχης αγοράς ακινήτων στην Ελλάδα.

Το καλό νέο αυτής της ιστορίας είναι ότι επιτέλους τα κεφάλαια των Ελλήνων θα απελευθερωθούν. Θα πάψουν να «είναι θαμμένα στα τούβλα» και η ρευστότητα που θα αποκτήσουν μπορεί να αξιοποιηθεί για πραγματικά παραγωγικές επενδύσεις.

Στο μεταξύ οι  ανώνυμες εταιρείες επενδύσεων ακινήτων διαπραγματεύονται με τις ελληνικές τράπεζες για να αγοράσουν τα δάνεια που έχουν χορηγηθεί με ενέχυρο μεγάλα επαγγελματικά ακίνητα.

Όλα είναι έτοιμα για τη μεγάλη μεταβίβαση ιδιωτικού πλούτου στα χαρτοφυλάκια επαγγελματιών που διαχειρίζονται τις αξίες ακινήτων με τον τρόπο και τις μεθόδους που εφαρμόζονται στις αγορές του εξωτερικού. Στην υπόλοιπη Ευρώπη όμως το ποσοστό της μικρής ιδιοκτησίας ακινήτων ούτε καν πλησιάζει τα δυσθεώρητα ύψη που ισχύουν στην Ελλάδα.

Το πρόβλημα στη χώρα μας δεν έγκειται στον φόρο κατοχής που επιβάλλεται στα επαγγελματικά ακίνητα, αφού κατά μέσον όρο βρίσκεται στο 1,2% επί της αγοραίας αξίας του ακινήτου, δηλαδή κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Αυτό όμως που καθιστά την ελληνική αγορά σχετικά αναποτελεσματική είναι ότι δεν υπάρχει πρόβλεψη μειωμένου φόρου κατοχής για τα μη μισθωμένα ακίνητα. Με απλά λόγια φορολογείται πλούτος που δεν παράγεται και οι ιδιώτες ιδιοκτήτες επαγγελματικών ακινήτων οδηγούνται υποχρεωτικά στην ρευστοποίηση.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο το επενδυτικό ενδιαφέρον που –από καιρό- έχει εκδηλωθεί από την Fairfax στην εταιρεία ακινήτων του ομίλου της Eurobank, την Eurobank Properties ή το αντίστοιχα ισχυρό διεθνές επενδυτικό ενδιαφέρον που εκδηλώθηκε για την εξαγορά της ΠΑΝΓΑΙΑ του Ομίλου της Εθνικής…

 

Η δική μου παρέλαση

της Άννας Σίλια, 24/10/2007

28η Οκτωβρίου 1953… Δεκατρία μόλις χρόνια, από το “ΟΧΙ” του Μεταξά, επιχείρησα να πω κι εγώ το δικό μου μεγάλο “ΟΧΙ”…  άσχετα αν… δεν μου “έκατσε”. Αλλά, ας τα πάρω από την αρχή.

Βασικά, εγώ είμαι εκείνο το… πανέμορφο, συνοφρυωμένο κοριτσάκι με τις μεγάλες άσπρες κορδέλες στα μαλλιά, που κάθεται στους ώμους του πατέρα της και παρακολουθεί –ανόρεχτα πια– την παρέλαση, μόνο και μόνο γιατί η Παρέλαση αυτή, είναι α-πο-κλει-στι-κά δική της… Ήταν η πρώτη μου παρέλαση (που παρακολούθησα). Τεσσεράμισυ χρονώ… ίσα που τα θυμάμαι.

Ο μπαμπάς, αφού μου εξήγησε προσεκτικά τί είναι η Παρέλαση και για ποιό λόγο γίνεται, με πήρε φρεσκολουσμένη, με τους απαστράπτοντες άσπρους “φιόγκους” στα μαλλιά και με την μικρή μου ελληνική σημαιούλα (που παρεπιπτόντως, είχε ράψει γκρινιάζοντας –λόγω φόρτου εργασίας– η μάνα μου στην ραπτομηχανή… γιατί πού νάυλον και άλλα πλαστικά εκείνη την εποχή;) και κατεβήκαμε στην… κεντρική πλατεία, όπου και γινόταν η παρέλαση.

Και ήμουν μέσ’ στην τρελή χαρά, έμπλεη ενθουσιασμού, κεφάτη και περήφανη, που θα παρακολουθούσα την πρώτη παρέλασή ΜΟΥ… κι ήταν αυτό το “ΜΟΥ”, που τα έκανε όλα σπουδαία και ήταν αυτό το “ΜΟΥ”, που… τσάκισε όλο το κέφι μου εκείνη την… μοιραία 28η Οκτωβρίου του 1953… Και τότε, ξαφνικά… την είδα…

Στην ηλικία μου αλλά λιγομίλητη, στο ύψος μου, αλλά πιο στρουμπουλή (= πιο όμορφη από μένα… τερτίπια της εποχής), με κορδέλα κι αυτή στα μαλλιά, αλλά μία, και εκείνη από ροζ σατέν (έβγαζε μάτια… ομολογουμένως)… Η… Εμινέ… Την μισούσα, θανάσιμα για τρεις βασικούς λόγους: Γιατί ήταν πιο όμορφη από μένα, πιο πλούσια από μένα και γιατί είχε για μπαμπά τον Εμβέρ Μπέη, που βασικά ήταν μπέης (δεν ήξερα τι σήμαινε, αλλά όλοι εντυπωσιάζονταν απ’ αυτό) και ήταν πανέμορφος και φορούσε και γυαλιά (πολύ sic για την εποχή) και είχε και μοτοσυκλέτα με καλαθούνα (που μας πήγαινε βόλτες) και ήταν και ο πιο καλός φίλος του μπαμπά μου και της μαμάς μου και έκανε και κάτι καταπληκτικό που επίσης δεν το καταλάβαινα, αλλά ήταν καταπληκτικό, γιατί έκανε τη μαμά μου να χαμογελάει και να κοκκινίζει ελαφρά (πράγμα που την έκανε ακόμη πιο όμορφη)… της φιλούσε το χέρι και της έλεγε: “Μπέλλα Αλεξάνδρα… Μπέλλα, μπέλλα σινιόρα”…

Μετά την ανταλλαγή φιλοφρονήσεων ανάμεσα στον μπαμπά μου και τον… Μπέη, αποφάσισαν (τι σου κάνει η Ελληνοτουρκική φιλία) να δούμε την Παρέλαση όλοι μαζί. Και το μαζί συμπεριελάμβανε και τον… Σαήτ, το… χιτλεροειδές, που βλέπετε στην φωτο, δίπλα στον Εμβέρ Μπέη, το καμάρι του… ο γιός του (που επίσης μισούσα, γιατί μια φορά μου έχωσε το κεφάλι μέσα στην –σβυστή ευτυχώς– πορσελάνινή τους σόμπα και μου φώναζε: “Φάε σκόνη και στάχτη, παλιορώσα, που φτύνεις την αδελφή μου”… δηλαδή αν ήξερε πως την έδερνα κιόλας στα κρυφά, τί θα μου έκανε;)… Ε, αυτό πια, πήγαινε πολύ… “ΟΧΙ” ξεστόμισα κι εγώ σαν τον Μεταξά… “Όχι, δεν βλέπω εγώ παρέλαση μ’ ΑΥΤΗΝ…”.

Αντί άλλης απάντησης ο πατέρας μου, με πήρε στους ώμους χαμογελώντας στον Μπέη. Ο Μπέης, πήρε την Εμινέ στους ώμους του, χαμογελώντας κι αυτός… “Παιδιά…” μουρμούρισε μέσα από τα πανέμορφα δόντια του… Από εκεί ψηλά, κοιταχτήκαμε με… ένταση.

- Να φύγεις… της σφύριξα φιδίσια.

- Όχι, δεν φεύγω… αποτόλμησε ξεδιάντροπα.

- Να φύγεις…

- Όχι…

- Ναι…

Η παρέλαση, άρχισε με τα πρώτα βροντερά “ταρατατζούμ”…

- Γιατί να φύγω;;; (Τι θράσος Χριστέ μου ! )

- Γιατί η Παρέλαση είναι δικιά μου !!!

- Είναι ΚΑΙ δικιά μου.

- Όχι είναι μόνο δικιά μου… Γιατί ΕΜΕΝΑ ΜΕ ΛΕΝΕ ΑΝΝΑ… ΕΝΩ ΕΣΕΝΑ, ΕΜΙΝΕ !!! (Μα καλά, δεν καταλάβαινε; )

Τότε, πάνω στην κορύφωση της έντασης, ίσα που είχα πιστεψει ότι την… ρούμπωσα, μπήκε στη μέση ο αχώνευτος βασανιστής αδερφός της:

- Ούτε δικιά σου είναι η Παρέλαση… Θα ήταν δικιά σου, αν σε λέγανε… Αθηνά… ή Άρτεμη… ή Αφροδίτη… (“ψαγμένο” το… χιτλεροειδές).

- Η Παρέλαση είναι… όλων των Ελλήνων… Γιορτάζουμε το “ΟΧΙ”, που είπαμε στους Ιταλούς… (μου χαμογέλασε ο Εμβέρ Μπέης, χαϊδεύοντάς μου το μάγουλο, πράγμα, που κόντεψε να… τσακίσει τον “τσαμπουκά” μου).

- Μπαμπά, να… φύγουμε εμείς… (γκρίνιαξα, με τις ελπίδες μου να εξανεμίζονται).

- Δεν έχουμε να πάμε πουθενά… Θα δούμε την Παρέλαση, όποιου κι αν είναι…(η φωνή του ήταν κοφτή)… Να, να… περνάνε οι Τσολιάδες και οι Αμαλίες… (δεν με ένοιαζε τίποτε πια)… Εϊ, Ντικράν (έτσι λέγανε τον πλανόδιο, φαλακρό φωτογράφο), έλα… βγάλε μας μια φωτογραφία, μπας και πάψουν να μαλώνουν τα κορίτσια…

Άννα-Σίλια

---

Η δική μου προσωπική ανάμνηση από ανάλογο γεγονός είναι που καθόμουν στο ρείθρο του πεζοδρομίου στη Βασιλίσσης Σοφίας, απέναντι από τα ανθοπωλεία της Βουλής και ρώταγα βαριεστημένος τον πατέρα μου: "Μπαμπά, πότε θα περάσει;" Αυτός με καθησύχαζε, "Έρχεται σε λίγο..." Και γύρω κόσμος πολύς. Μέχρι που πέρασε, ο βασιλιάς, μέσα σε φέρετρο πάνω σε πυροβόλο! Ήταν η κηδεία του Γεώργιου Β', το 1947… Τεσσάρων ετών εγώ! Αργότερα έμαθα ότι στήθηκε εκεί ο πατέρας μου με τρία παιδιά, μήπως και δεν τον θεωρούσαν εθνικόφρονα… Δυστυχώς δεν βγάλαμε φωτογραφία!

.

Πελατειακές σχέσεις και λαϊκισμός

Ερευνα για την οικονομική ύφεση και την ανεργία στη χώρα μας δημοσιεύει η ηλεκτρονική έκδοση του Spiegel.

 

Καθημερινή, 27/10/2013

Η οικονομική ύφεση πλήττει ιδιαίτερα την μεσαία τάξη στην Ελλάδα υποστηρίζεται σε έρευνα που δημοσιεύει στα γερμανικά η ηλεκτρονική έκδοση του Spiegel Online.

Στην έρευνα που έκαναν η Φραγκίσκα Μεγαλούδη και ο Στέλιος Παπαρδέλας αναφέρονται μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:

 

«Ηράκλειο 2013. Ο Γιώργος Κουτσογιάννης δεν έχει χρόνο για πολιτική. Είναι πολύ απασχολημένος προσπαθώντας να σώσει την οικογενειακή του επιχείρηση. Το εμπορικό του κατάστημα βρίσκεται σε μια από τις παλαιότερες οδούς του Ηρακλείου, πρωτεύουσα της Κρήτης. Άδεια μαγαζιά και άνθρωποι που ψάχνουν στα σκουπίδια για τροφή δεν είναι πλέον σπάνιο φαινόμενο για τον δημοφιλή τουριστικό προορισμό. Και ο σαραντατριάχρονος πρέπει να δώσει τη δική του μάχη για να μην χρεοκοπήσει η επιχείρηση που κληρονόμησε από τον πατέρα του.

«Το πραγματικό πρόβλημα ξεκίνησε το 2010», διηγείται ο Κουτσογιάννης. «Τότε ο τζίρος μειώθηκε κατά 90%. Σε ένα καλό μήνα το μαγαζί αποφέρει 500 ευρώ, ενώ έχει πάγια μηνιαία έξοδα 1300 ευρώ. Δεν έχω τη δυνατότητα πια να πληρώνω τις εισφορές στο ασφαλιστικό μου ταμείο και δεν τις πληρώνω». Με τη γυναίκα του και τα τρία του παιδιά μετακόμισαν στο σπίτι της μητέρας του, ενώ έχουν μειώσει δραστικά τα έξοδα τους. Γάλα αγοράζουν μόνο σε προσφορά και δεν έχουν τη δυνατότητα για κάτι τόσο απλό, όπως ένα παγωτό για τα παιδιά. «Νιώθω», λέει, «σαν να γλίστρησε η ζωή μου μέσα από τα δάχτυλά μου».

Σαν τον Κουτσογιάννη είναι πολλοί, καθώς η οικονομική ύφεση διανύει τον έκτο χρόνο και η κρίση πλήττει τη μεσαία τάξη στην Ελλάδα. Από το 2009, το εισόδημα έχει μειωθεί κατά 30% και ο αριθμός των φτωχών μέσα σε δύο χρόνια, από το 2009 έως το 2011, αυξήθηκε κατά 200,000 αγγίζοντας τα 2,3 εκατομμύρια, σε ένα πληθυσμό δέκα εκατομμυρίων. Το ένα τρίτο των ανθρώπων είναι άνεργοι.

Στην έρευνα τονίζεται πως αν κάποιος στην Ελλάδα θέλει να κατανοήσει τις αιτίες της σημερινής κρίσης, πρέπει να ανατρέξει στη δεκαετία του ΄70. Το τέλος της επτάχρονης δικτατορίας, τον Ιούλιο του 1974, καταγράφεται ως η πιο σημαντική ημερομηνία στη νεότερη ελληνική ιστορία. Τότε δημιουργήθηκαν νέες πολιτικές ελίτ που διεκδικούσαν σταθερή εκλογική βάση. Το κλειδί γι’ αυτό ήταν οι πελατειακές σχέσεις και ο λαϊκισμός.

Μάλιστα το δημοσίευμα συνεχίζει κάνοντας αναφορά στην κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή.

«Η πρώτη εκλεγμένη συντηρητική κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή κρατικοποίησε τράπεζες, μέσα μεταφοράς και ναυπηγεία. Το αποτέλεσμα ήταν ένας δημόσιος τομέας στον οποίο έβρισκαν θέση οι κομματικοί φίλοι. Ο διάδοχος του Κ. Καραμανλή, ο σοσιαλιστής Ανδρέας Παπανδρέου συνέχισε την πελατειακή πολιτική από το 1981, ενώ παράλληλα είχε υποσχεθεί και ριζικές κοινωνικές μεταρρυθμίσεις.

Οι πολιτικοί μοίραζαν δώρα. «Παράλληλα υπήρχαν ήδη από τις δεκαετίες του εβδομήντα και του ογδόντα πολλά προβλήματα: πληθωρισμός, δύο πετρελαϊκές κρίσεις, αποβιομηχάνιση. Οι οικονομικές ελίτ της χώρας στερέωσαν ένα σύστημα προβληματικό», λέει ο Ευστράτιος Τσοτσορός καθηγητής οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνικής μεταρρύθμισης στο Πάντειο πανεπιστήμιο. «Και το έκαναν αυτό εις βάρος της ανταγωνιστικότητας για να εξασφαλίσουν το προσωπικό τους όφελος».

Οι Έλληνες έγιναν πλουσιότεροι, αλλά αυτό είχε ελάχιστη σχέση με την αύξηση της παραγωγικότητας».

Όλα αυτά συνέβαιναν πολύ πριν την είσοδο στο ευρώ, που σηματοδοτεί και την υποτιθέμενη πτώση. Όταν εισήχθη το ενιαίο νόμισμα, το δημόσιο και το ιδιωτικό χρέος εκτοξεύτηκαν. Ο δανεισμός στη δεκαετία του ενενήντα αυξήθηκε κατά μέσο όρο 4% του ΑΕΠ φτάνοντας πλέον το 10%. Το ευρώ έφερε την ψευδαίσθηση της ευημερίας, αλλά οι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης ήταν στο πλαίσιο των αναποτελεσματικών πολιτικών που εφάρμοσαν οι πολιτικοί στη δεκαετία του εβδομήντα. Παρόλα αυτά η ανάπτυξη στην Ελλάδα είχε θεωρηθεί θετική. «Οι οικονομικές προοπτικές στην Ελλάδα φαίνονται καλές», έγραφαν οι Times το 2007.

Οικονομολόγοι και αναλυτές αισιοδοξούσαν ότι η Ελλάδα θα διατηρήσει τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης. Μόλις στο τέλος της δεκαετίας του 2000 και όταν ξεκίνησε η κρίση, άρχισε και η κριτική για τον δήθεν πολυτελή τρόπο διαβίωσης των Ελλήνων.

«Ο φόβος και η οργή του κόσμου πηγάζει από το γεγονός ότι οι πολιτικές και οι οικονομικές ελίτ δείχνουν να μην έχουν επηρεαστεί από την κρίση» τονίζεται στην έρευνα.