Πώς χάθηκαν τα λεφτά των Ταμείων

Υποχρεώθηκαν να καταθέτουν τα διαθέσιμά τους ακόμη και όταν ήταν γνωστό ότι τα ομόλογα θα «κουρευτούν» 

του Γιώργου Παπαϊωάννου, ΒΗΜΑ, 8/4/2012

Σημαντικές ευθύνες για την κυβέρνηση και την Τράπεζα της Ελλάδος προκύπτουν για τις ζημιές που υπέστησαν ασφαλιστικά ταμεία και Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ), όπως νοσοκομεία, πανεπιστήμια κτλ., τα οποία υποχρεώθηκαν να συνεχίσουν να καταθέτουν τα διαθέσιμά τους στην Τράπεζα της Ελλάδος ακόμη και όταν ήταν πλέον γνωστό ότι τα ελληνικά ομόλογα επρόκειτο να «κουρευτούν». Η ζημιά είναι μεγαλύτερη για τα ΝΠΔΔ, τα οποία κατέθεσαν μέρος της κρατικής επιχορήγησης, δηλαδή της ενίσχυσης που παίρνουν από τον προϋπολογισμό, η οποία «κουρεύτηκε», καθιστώντας προβληματική έως αδύνατη τη λειτουργία τους. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει την αδυναμία του συστήματος να προβλέψει εξελίξεις και να ενεργήσει προληπτικά ώστε να αποφύγει τέτοιου είδους καταστάσεις.

Τα χρήματα που υποχρεωτικά κατατίθενται στην Τράπεζα της Ελλάδος μπαίνουν σε έναν κοινό κουμπαρά, το «Κοινό Κεφάλαιο» όπως ονομάζεται, και επενδύονται, όπως προβλέπει ο νόμος, σε ομόλογα του Δημοσίου. Από το αποτέλεσμα της επένδυσης διανέμονται τα κέρδη, όπως συνέβαινε στο παρελθόν, ή οι ζημιές, όπως συμβαίνει σήμερα, μετά το «κούρεμα». Στην ουσία ο λογαριασμός της Τράπεζας της Ελλάδος λειτουργεί ως αμοιβαίο κεφάλαιο, στο οποίο όποιος βάζει λεφτά αγοράζει τα αντίστοιχα μερίδια. Οι τιμές των μεριδίων αυτών διαμορφώνονται ανάλογα με τη συνολική απόδοση της επένδυσης.

Αν για παράδειγμα το «Κοινό Κεφάλαιο» είχε συνολική περιουσία 10.000 ευρώ και ένα Ταμείο έχει καταθέσει 1.000 ευρώ, τότε κατέχει το 1/10 της συνολικής περιουσίας. Από τη στιγμή που η περιουσία αυτή «κουρεύτηκε» κατά 53,5% και διαμορφώθηκε σε 4.650 ευρώ, τότε η αξία του μεριδίου του Ταμείου που αντιστοιχεί στο 1/10 διαμορφώθηκε σε 465 εκατ. ευρώ.

Συνέχιζαν...

Ετσι λοιπόν, ενώ η Τράπεζα της Ελλάδος είχε σταματήσει από τον Μάιο του 2011 να επενδύει τα χρήματα του «Κοινού Κεφαλαίου» σε ομόλογα, ασφαλιστικά ταμεία, νοσοκομεία, πανεπιστήμια κτλ. συνέχισαν τις υποχρεωτικές καταθέσεις των διαθεσίμων τους, με αποτέλεσμα να υποστούν τις απώλειες του «κουρέματος» που ακολούθησε. Στην ουσία όσοι κατέθεσαν λεφτά το τελευταίο διάστημα φορτώθηκαν μέρος των ζημιών των άλλων.

Είχαν άλλη επιλογή; «Ο νόμος υποχρεώνει τα ασφαλιστικά ταμεία και τα ΝΠΔΔ να καταθέτουν στο "Κοινό Κεφάλαιο" της Τράπεζας της Ελλάδος μη επενδεδυμένα τους κεφάλαια και αυτά που δεν χρειάζονται για τις ταμειακές τους ανάγκες» αναφέρει ο διευθυντής της Τράπεζας της Ελλάδος κ. Μιχ. Μιχαλόπουλος, που διαχειρίζεται το «Κοινό Κεφάλαιο». Ειδικότερα, τα ΝΠΔΔ μπορούν να κρατούν σε μετρητά το μέρος της κρατικής επιχορήγησης που χρειάζονται για την κάλυψη των ταμειακών τους αναγκών και το υπόλοιπο μέσα σε ένα 15νθήμερο υποχρεούνται να το καταθέσουν στην Τράπεζα της Ελλάδος.

Για δε τα Ταμεία, από τον Ιούνιο του 2010 και ενώ η χώρα είχε μπει στο μνημόνιο, με απόφαση του τότε αρμόδιου υπουργού κ. Α. Λοβέρδου ο μόνος τρόπος να επενδύσουν σε ομόλογα του Δημοσίου ήταν μέσω του «Κοινού Κεφαλαίου». Αυτό έγινε ύστερα από το σκάνδαλο των ομολόγων και για να αποφευχθούν περιπτώσεις όπως αυτή της χρηματιστηριακής εταιρείας «Ακρόπολη», που αγόραζε ομόλογα για λογαριασμό Ταμείων σε αμφισβητήσιμες τιμές.

Δεν υπήρξε όμως η ίδια ευαισθησία όταν οι τιμές των ομολόγων κατέρρευσαν. Και εδώ φυσικά τίθεται το ερώτημα γιατί κανείς δεν σταμάτησε τα Ταμεία από το να καταθέτουν υποχρεωτικά τα διαθέσιμά τους στο «Κοινό Κεφάλαιο», δηλαδή σε ομόλογα που επρόκειτο να «κουρευτούν».

«Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος κ. Γ. Προβόπουλος έπρεπε να ζητήσει από την κυβέρνηση μια διάταξη να αλλάξει τον νόμο που υποχρέωνε τα Ταμεία και τα ΝΠΔΔ να καταθέτουν τα διαθέσιμά τους στην κεντρική τράπεζα και η κυβέρνηση να το κάνει. Αλλά και ο υπουργός Οικονομικών κ. Ευ. Βενιζέλος θα μπορούσε να πάρει την πρωτοβουλία. Ομως βόλευε την κυβέρνηση, η οποία δεν υπολόγιζε τα λεφτά των Ταμείων με το σκεπτικό ότι το κράτος εγγυάται τις συντάξεις. Ομως το σκεπτικό αυτό αποδείχθηκε ανεπαρκές» αναφέρει ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ κ. Π. Λαφαζάνης.

«Θα δοθούν πίσω»

Η κυβέρνηση πάντως εμφανίζεται καθησυχαστική. «Δεν χάθηκε τίποτα» λέει ο υπουργός Υγείας κ. Λοβέρδος απαντώντας σε σχετικό ερώτημα του «Βήματος». «Είναι χρήματα που αφορούν τη διαγραφή χρέους της Ελληνικής Δημοκρατίας» εξηγεί και συμπληρώνει ότι «το κράτος θα τα ξαναδώσει πίσω στα νοσοκομεία και τους άλλους οργανισμούς». Σημειώνει δε ότι αυτό «δεν θα επιβαρύνει το έλλειμμα», καθώς πρόκειται για «λογιστική διαφορά». Οσον αφορά την αδυναμία του κράτους να παρέμβει και να άρει την υποχρέωση των Ταμείων και των ΝΠΔΔ να καταθέτουν τα διαθέσιμά τους στην Τράπεζα της Ελλάδος, αναφέρει ότι«πράγματι δεν το κάναμε, θα το κάνουμε τώρα».

Η κυβέρνηση πάντως όλο αυτό το διάστημα χρησιμοποίησε τα λεφτά των Ταμείων για να καλύψει τις δανειακές της ανάγκες και να κλείσει τις τρύπες του προϋπολογισμού. Τα «Κοινό Κεφάλαιο» διαθέτει ομόλογα ονομαστικής αξίας 18,7 δισ. ευρώ σε σύνολο περιουσίας 23,7 δισ. ευρώ. Τα υπόλοιπα είναι κυρίως τοποθετημένα σε έντοκα γραμμάτια. Δηλαδή το «Κοινό Κεφάλαιο» με κεφάλαια ύψους 4-5 δισ. ευρώ είναι ο βασικός πελάτης του Δημοσίου στις δημοπρασίες εντόκων γραμματίων τα τελευταία χρόνια. Ετσι τα λεφτά των Ταμείων, αλλά και αυτά που μέσω του προϋπολογισμού έδωσε το κράτος σε νοσοκομεία, πανεπιστήμια κτλ., μέσω του «Κοινού Κεφαλαίου» έκλεισαν τις τρύπες του προϋπολογισμού, σε βάρος φυσικά των ασφαλισμένων και των δημόσιων οργανισμών.

15 δισ. ευρώ το σύνολο των ζημιών

Το «Κοινό Κεφάλαιο» από τον Μάιο του 2011 σταμάτησε να επενδύει σε ομόλογα

Οι συνολικές ζημιές των Ταμείων και των ΝΠΔΔ που υποχρεωτικά καταθέτουν τα διαθέσιμά τους στο «Κοινό Κεφάλαιο» της Τράπεζας της Ελλάδος υπολογίζονται σε περίπου 15 δισ. ευρώ σε σύνολο περιουσίας 23,7 δισ. ευρώ. Οι ζημιές αυτές προκύπτουν από το χαρτοφυλάκιο ομολόγων ύψους 18,7 δισ. ευρώ, αν ληφθεί υπόψη το «κούρεμα» κατά 53,5% και το γεγονός ότι η αξία των νέων ομολόγων με τα οποία αντικαταστάθηκαν τα παλαιά διαμορφώνεται περίπου στο 20% της ονομαστικής τιμής τους.

Το «Κοινό Κεφάλαιο» πάντως σταμάτησε να επενδύσει σε ομόλογα, όπως υποχρεώνεται από τον νόμο, τον Μάιο του 2011 και ενώ είχε ξεκινήσει η συζήτηση για ενδεχόμενο «κούρεμα» των ελληνικών ομολόγων, κάτι που αποφασίστηκε στη Σύνοδο Κορυφής των ευρωπαίων ηγετών δύο μήνες αργότερα. «Μπορεί η αγορά να συζητούσε ενδεχόμενο "κούρεμα", όμως εγώ άκουγα τον τότε πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Ζαν-Κλοντ Τρισέ ο οποίος ήταν εντελώς αντίθετος στην ιδέα» λέει ο διευθυντής της Τράπεζας της Ελλάδος, αρμόδιος για τη διαχείριση του «Κοινού Κεφαλαίου» κ. Μιχάλης Μιχαλόπουλος, ο οποίος προσθέτει ότι η Τράπεζα της Ελλάδος είναι μέρος του Ευρωσυστήματος του οποίου προΐσταται ο πρόεδρος της ΕΚΤ. Σε κάθε περίπτωση, οι αγορές που έκανε ο κ. Μιχαλόπουλος μετά την είσοδο της Ελλάδας στο μνημόνιο ήταν συνολικού ύψους 400 εκατ. ευρώ, ποσό σχετικά μικρό στο σύνολο των 23,7 δισ. ευρώ που διαχειριζόταν το «Κοινό Κεφάλαιο».

Από το... μηδέν στο «κούρεμα»

Ιστορικά τα Ταμεία καταθέτουν τα διαθέσιμά τους στην Τράπεζα της Ελλάδος. Αρχικά από τη δεκαετία του '50 τα τοποθετούσαν υποχρεωτικά σε άτοκους λογαριασμούς, μέσω των οποίων υποτίθεται ότι χρηματοδοτήθηκε η εκβιομηχάνιση της χώρας. Από το 1994 ο λογαριασμός των διαθεσίμων έγινε έντοκος. Με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ απαγορεύθηκε να δίνει τόκο. Ετσι, από το 1997 τα χρήματα τοποθετούνταν κατά κύριο λόγο σε ομόλογα και η πρόσοδος των Ταμείων ήταν αποτέλεσμα της διαχείρισης του «Κοινού Κεφαλαίου». Οι αποδόσεις του μάλιστα παραδοσιακά ήταν οι υψηλότερες της κατηγορίας στην αγορά. Με το «κούρεμα» όμως τα κέρδη χάθηκαν.

Όργιο διαφθοράς στις Πολεοδομίες της Αθήνας

του Β.Γ.Λαμπρόπουλου, ΒΗΜΑ, 6/4/2012

Οι υπάλληλοι πολεοδομιών άρχισαν να βάζουν πρόστιμα για αυθαίρετα, μόλις άρχισε ο έλεγχος για παρανομίες τους. 

Μέσα σε τρεις μήνες, μόλις ξεκίνησε σε πολεοδομίες ο έλεγχος του Σώματος Επιθεωρητών Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης και της ΕΛ.ΑΣ, επέβαλαν ξαφνικά πρόστιμα τεσσάρων εκατομμυρίων ευρώ ενώ τα προηγούμενα έξι χρόνια τα πρόστιμα που είχαν βάλει ήταν μόλις 3,5 εκατομμύρια ευρώ. 

Προϊστάμενοι πολεοδομιών μείωναν πρόστιμα χωρίς να υποβάλλονται σχετικές αιτήσεις από τους ιδιοκτήτες αυθαιρέτων. Επιπλέον άλλοι υπάλληλοι πολεοδομιών εξαΰλωναν πρόστιμα δεκάδων χιλιάδων ευρώ με βάσει... ένορκες δηλώσεις ιδιοκτητών των αυθαιρέτων, που δήλωναν ότι δεν έχουν προχωρήσει σε παρανομία.

Αυτά είναι ορισμένα από τα αποκαλυπτικά στοιχεία για τις παρανομίες δεκάδων υπαλλήλων πολεοδομιών στην Αττική, που περιέχονται σε πολυσέλιδα πορίσματα του Σώματος Επιθεωρητών Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης (ΣΕΕΔΔ) που αποκαλύπτει «Το Βήμα» και τα οποία οδήγησαν, σε συνεργασία με την ΕΛ.ΑΣ, σε σχηματισμό δικογραφίας και στην άσκηση ποινικών διώξεων σε βάρος 65 υπαλλήλων.

Είκοσι εκ των εμπλεκόμενων υπαλλήλων είναι από την Πολεοδομία του Δήμου Αθηναίων, 22 από τις υπηρεσίες Πολεοδομιών Βορείου και Νοτίου Τομέα Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Ανατολικής Αττικής και οι υπόλοιποι 23 από την Διεύθυνση Πολεοδομίας Ανατολικού Τομέα της πρώην νομαρχίας Αθηνών. 

Στην έρευνα των ελεγκτών του Δημοσίου αποκαλύπτεται σωρεία παράνομων ενεργειών και καθυστερήσεων στην διαδικασία ελέγχου των αυθαιρέτων που σημαίνει απώλεια για το ελληνικό δημόσιο δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ.

Πιο αναλυτικά τα πορίσματα για κάθε πολεοδομική Υπηρεσία αναφέρουν ανάμεσα στα αλλά τα εξής:

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ

«Επί 279 εξετασθεισών υποθέσεων, των ετών 2004, 2005, 2006, 2007, 2008 και του πρώτου τριμήνου του 2009, εντοπίσθηκαν:

Α. Εξήντα τέσσερις, ήτοι ποσοστό 22,94%, για τις οποίες δεν έχουν συνταχθεί εκθέσεις αυτοψίας, δικαιολογημένα για 39 εξ αυτών, ποσοστό 13,98%, και αδικαιολόγητα για είκοσι πέντε (25) εξ αυτών, ποσοστό 8,96%.

Β. Εκατόν εννέα, ήτοι ποσοστό 39,07%, για τις οποίες δεν έχουν συνταχθεί χρηματικοί κατάλογοι, δικαιολογημένα για 59 εξ αυτών, ποσοστό 21,15%, και αδικαιολόγητα για πενήντα εξ αυτών, ποσοστό 17,92%.

Επί των 170 υποθέσεων αυθαιρέτων των ετών 2004, 2005, 2006, 2007, 2008 και του πρώτου τριμήνου του 2009, για τις οποίες έχουν συνταχθεί και διαβιβασθεί αρμοδίως χρηματικοί κατάλογοι, προς βεβαίωση των αναλογούντων προστίμων, δεν έχουν επαναβεβαιωθεί πρόστιμα, μέχρι το έτος 2009, συνολικού ύψους 317.772,88 ευρώ για 78 υποθέσεις αυθαιρέτων, ήτοι ποσοστό 45,88%. Σημαντικές καθυστερήσεις παρατηρούνται, όσον αφορά στο χρόνο έκδοσης των αποφάσεων της Επιτροπής επί των υποβληθεισών ενστάσεων, με αποτέλεσμα την καθυστέρηση της βεβαίωσης των προστίμων».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΑ

Ερευνήθηκαν 324 χρηματικοί κανονισμοί για αυθαίρετα από την συγκεκριμένη Πολεοδομία.

Από αυτούς 192 είχαν εκδοθεί προ του ελέγχου Σ. Ε. Ε. Δ. Δ. (από 1.4.2004 έως 17.2.2010) με συνολικό ύψος προστίμων 3.495.821,87 €, και 132 εκδόθηκαν κατά τη διάρκεια του ελέγχου (από 18.2.2010 έως 5.5.2010) με συνολικό ύψος προστίμων 3.796.791,53 €! Δηλαδή μόλις άρχισε ο έλεγχος οι υπάλληλοι της Πολεοδομίας άρχιζαν να γίνονται ιδιαίτερα αυστηροί.

Αντίστοιχα, από την ηλεκτρονική καταγραφή για το σύνολο των προστίμων που βεβαιώθηκαν από 1.6.2005 έως 30.9.2010, με 3945 ΧΚ, προκύπτει ότι: προ του ελέγχου του Σ. Ε. Ε. Δ. Δ., δηλαδή, από 1.6.2005 έως 17.2.2010 είχαν βεβαιωθεί πρόστιμα συνολικού ύψους 13.863.482,66 €, με 2.996 χρηματικούς κανονισμούς,. Μετά την έναρξη του ελέγχου (από 18.2.2010 έως 30.9.2010), βεβαιώθηκαν πρόστιμα συνολικού ύψους 7.494.027,68 € με 949 χρηματικούς κανονισμούς.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΤΟΜΕΑ της ΝΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ

«Σημειώθηκε μεγάλη καθυστέρηση στην πρόοδο και ολοκλήρωση της προβλεπόμενης από τις κείμενες πολεοδομικές διατάξεις διαδικασίας. Ο μέσος χρόνος διεκπεραίωσης των υποθέσεων αυτών δεν μπορεί να θεωρηθεί εύλογος. Οι καθυστερήσεις αυτές έχουν ως αποτέλεσμα την υστέρηση είσπραξης κρατικών εσόδων, που πάντως δεν έχουν παραγραφεί. 

Το συνολικό ύψος των προστίμων, για το εξετασθέν χρονικό διάστημα, που είχαν βεβαιωθεί μέχρι την έναρξη της παρούσας επιθεώρησης, ανήλθε στο ποσό των 1.558.453.68 €. Ειδικότερα, καθυστερήσεις σημειώθηκαν:

Στη σύνταξη και αποστολή των χρηματικών καταλόγων, μετά την οριστικοποίηση των προστίμων (ανέγερσης και αρχικών διατήρησης). Στην έκδοση των προβλεπόμενων αποφάσεων της Επιτροπής Κρίσεων Ενστάσεων Αυθαιρέτων (ΕΚΕΑ). 

Στην τροποποίηση - ανασύνταξη των εκθέσεων αυτοψίας και στον επανυπολογισμό των προστίμων, κατόπιν σχετικών αποφάσεων της ΕΚΕΑ. Στην ετήσια επαναβεβαίωση των οφειλόμενων προστίμων διατήρησης.

Κατά τη διάρκεια του ελέγχου έπεσαν στην αντίληψη του κλιμακίου ελέγχου περιπτώσεις μειώσεων των προστίμων με αποφάσεις της ΕΚΕΑ ή ακόμα και πλήρους απαλλαγής των υπόχρεων από πρόστιμα που είχαν υπολογιστεί βάσει ελέγχου αυθαίρετων χωρίς εμφανή ή επαρκή αιτιολογία. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν: Περιπτώσεις μειώσεων προστίμων λόγω αποδοχής του χρόνου ανέγερσης των αυθαιρέτων ως προγενέστερου του έτους 1983 ή προγενέστερου της ισχύος του Ν. 3212/2003 (μέχρι 31-12-2003), χρονικά σημεία που ασκούν σημαντικότατη επιρροή στο ύψος των επιβαλλόμενων προστίμων. 

Σε αρκετές από τις περιπτώσεις αυτές η ΕΚΕΑ έχει αποδεχθεί το χρόνο ανέγερσης των αυθαιρέτων στηριζόμενη σε υπεύθυνες δηλώσεις ή ένορκες βεβαιώσεις ιδιοκτητών ή τρίτων προσώπων ή σε βεβαιώσεις Δημάρχων, στοιχεία που, κατά την άποψη του κλιμακίου ελέγχου, μπορούν μεν να συνεκτιμηθούν από την Επιτροπή, δεν κρίνονται όμως από μόνα τους επαρκή αποδεικτικά στοιχεία και πάντως η αποδοχή των στοιχείων αυτών ως μόνα αποδεικτικά στοιχεία δεν υποστηρίζεται από συγκεκριμένη διάταξη της πολεοδομικής νομοθεσίας».

Δ/ΝΣΗ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ Ν. ΤΟΜΕΑ Ν. Α. ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ

«Σε 15 υποθέσεις (ποσοστό 37%), η αρμόδια επιτροπή για μέρος ή το σύνολο των αυθαιρέτων κατασκευών για τις οποίες αποκαταστάθηκε η νομιμότητα μετά τη σύνταξη της Έκθεσης, αποφάσισε εσφαλμένα τη μη επιβολή προστίμων (ανέγερσης ή διατήρησης ή και των δύο), 

Πέραν των καθυστερήσεων στη βεβαίωση των προστίμων, σημειώθηκαν καθυστερήσεις και σε όλα τα προηγούμενα στάδια της διαδικασίας περί αυθαιρέτων (συμπεριλαμβανομένων και των ενεργειών προς αναζήτηση των απαραίτητων στοιχείων ορισμένων ιδιοκτητών), οι οποίες υπερβαίνουν όχι μόνον τις οριζόμενες προθεσμίες, αλλά και τον εύλογο χρόνο εντός του οποίου τα διοικητικά όργανα οφείλουν να ενεργούν. 

Επίσης σε 19 υποθέσεις, για τις οποίες έχουν συνταχθεί χρηματικοί κατάλογοι για μέρος ή το σύνολο των κατασκευών που κρίθηκαν οριστικά αυθαίρετες, εκκρεμεί η βεβαίωση μέρους των οφειλόμενων προστίμων διατήρησης που εσφαλμένα παραλείφθηκε, είτε διότι αυτά δεν επιβλήθηκαν από την ημερομηνία ανέγερσης είτε διότι αυτά δεν επιβλήθηκαν μέχρι την αποκατάσταση της νομιμότητας».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ

«Σε όλα τα στάδια (τοιχοκόλληση της έκθεσης αυτοψίας κι εκδίκαση ενστάσεων - αιτήσεων θεραπείας) της διαδικασίας των αυθαιρέτων δεν τηρούνται οι προβλεπόμενοι από την σχετική νομοθεσία χρόνοι μέχρι την οριστικοποίηση των προστίμων. 

Οι μεγαλύτερες αποκλίσεις παρατηρούνται στα πρώτα έτη (2004-2006) που αφορά ο διενεργηθείς έλεγχος με σαφή βελτίωση της εικόνας στα τελευταία έτη (2007-2009),. Χωρίς, όμως και πάλι, να τηρούνται ανά στάδιο οι χρόνοι, πλην του χρόνου μεταξύ της ημερομηνίας της έκθεσης αυτοψίας και της τοιχοκόλλησης της έκθεσης που πλέον, μετά το 2006, ταυτίζονται. 

Το χρονικό εύρος που κυμάνθηκε τόσο η εκδίκαση των ενστάσεων από την Ε. Κ. Ε. Α., (από 11 ημέρες έως 27 μήνες, σε ποσοστό 98,5% των περιπτώσεων του δείγματος), όσο κι η γνωμοδότηση επί των χορηγούμενων αναβολών (από 2 έως 24 μήνες, σε ποσοστό 61% των περιπτώσεων), υπερβαίνει κατά πολύ τόσο τις προβλεπόμενες προθεσμίες των 10 ημερών και των δύο μηνών αντίστοιχα, όσο και τον εύλογο χρόνο.

Στις 214 εκθέσεις αυτοψίας τα οριστικοποιημένα πρόστιμα ανέγερσης και διατήρησης εμφανίζουν μείωση σε σχέση με τα επιβληθέντα, της τάξης του 40% και 47% αντίστοιχα. 

Η υπαγωγή των αυθαιρέτων κατασκευών στα προ του 2004 πρόστιμα έγινε, κατόπιν μερικής αποδοχής ενστάσεων Ποσοστό 83% των ενστάσεων που έγιναν μερικά δεκτές από την Ε. Κ. Ε. Α. από την Ε. Κ. Ε. Α. βάσει αποδεικτικών στοιχείων που προσκόμισαν οι ενιστάμενοι σχετικά με το χρόνο ανέγερσής τους, τα οποία, σε ορισμένες περιπτώσεις περιορίζονται μόνο σε υπεύθυνες δηλώσεις ή ένορκες βεβαιώσεις των ιδίων ή ομόρων ιδιοκτητών. 

Ωστόσο, η αποδοχή από την Ε. Κ. Ε. Α. μόνο των ανωτέρω υπεύθυνων δηλώσεων - βεβαιώσεων ως αποδεικτικών στοιχείων για την παλαιότητα των κτιρίων δεν αναφέρεται στην ισχύουσα περί αυθαιρέτων νομοθεσία».

Δέκα λόγοι για αναθεώρηση του Συντάγματος

Του Γιώργου Σταυρόπουλου*

Οι συνταγματικές ρυθμίσεις ασκούν πολιτική, νομική ακόμη και παιδευτική επιρροή. Κάτι τέτοιο είναι εύλογο να μεγεθύνεται σε συνθήκες οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής κρίσης, όπως είναι αυτές που διάγουμε στις μέρες μας. Οι αστοχίες ορισμένων συνταγματικών διατάξεων που σήμερα ισχύουν έχουν έντονα αρνητική επίδραση σε κάθε προσπάθεια για την ανόρθωση της χώρας. Προς την κατεύθυνση της επισήμανσής τους καταθέτω ορισμένες γενικές σκέψεις μου.

1. Η αναζήτηση των ποινικών ευθυνών των υπουργών με το σημερινό συνταγματικό πλαίσιο δυσχεραίνεται ουσιωδώς, σε βαθμό που συχνά προκαλεί το κοινό περί δικαίου αίσθημα. Οι υπουργοί, για όσα εγκλήματα κατηγορούνται, δεν πρέπει να έχουν διαφορετική ποινική μεταχείριση από εκείνη των άλλων πολιτών. Τυχόν αποκλίσεις σε επιμέρους τομείς μπορεί να στηρίζονται μόνο στη μέριμνα για την αποτροπή διώξεων για κομματικούς λόγους.

2. Στην ίδια κατεύθυνση το Σύνταγμα πρέπει να ρυθμίσει εξαρχής τα θέματα της βουλευτικής ασυλίας, η οποία δικαιολογείται αν περιορισθεί μόνο στην έκφραση γνώμης και στη δράση που συνδέονται στενά με την άσκηση των βουλευτικών καθηκόντων. Για όλες τις άλλες δραστηριότητες των βουλευτών, η ασυλία πρέπει να καταργηθεί.

3. Μολονότι η θητεία της Βουλής είναι τετραετής, σχεδόν ποτέ δεν τηρείται ο χρόνος για τον οποίο δίνεται από τον λαό η σχετική εντολή. Η θητεία όμως της Βουλής οφείλει να είναι σταθερή, όπως και οι κυβερνήσεις που αναδεικνύει. Η πρόωρη διάλυση της Βουλής μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις πρέπει να επιτρέπεται.

4. Ο ήδη ισχύων στενός θεσμικός εναγκαλισμός της εκτελεστικής στη νομοθετική εξουσία βλάπτει τόσο την πρώτη, αφού υπονομεύει την ανάπτυξη αντιστάσεων στις μικροκομματικές επιρροές ή συναλλαγές, όσο και τη δεύτερη, η οποία αδυνατεί συχνά να λειτουργήσει με εσωτερική αυτάρκεια, καθώς συνήθως απλώς εγκρίνει τις επιλογές της κυβέρνησης. Η πρόβλεψη για τον διορισμό σε μεγάλη έκταση -όχι, αναγκαστικά, αποκλειστικά- υπουργών, που δεν θα είναι βουλευτές, θα υπηρετήσει, ισορροπημένα, την ανάγκη για μεγαλύτερη ανεξαρτησία, αλλά όχι και την αποξένωση των δύο εξουσιών.

5. Η δικαστηριακή οργάνωση και λειτουργία που προβλέπει το Σύνταγμα είναι πολυτελής σε αριθμό άρθρων χωρίς συχνά ιδιαίτερο λόγο. Το Σύνταγμα, το οποίο, γενικώς, πρέπει να γίνει περισσότερο λιτό, οφείλει και για τα θέματα αυτά να επιτρέπει στον κοινό νομοθέτη να παρεμβαίνει πιο αποτελεσματικά στο μεγάλο εθνικό πρόβλημα της καθυστέρησης στην απονομή της Δικαιοσύνης.

6. Είναι απολύτως αναγκαία η ενίσχυση των αρμοδιοτήτων του Προέδρου της Δημοκρατίας ως εξισορροπητικού παράγοντα του πολιτεύματος, ακόμα και σε θέματα Δικαιοσύνης (π.χ. με τη συμμετοχή του σε όργανο που θα επιλέγει εκείνους που θα καταλαμβάνουν τις κορυφαίες θέσεις στα όργανα απονομής της). Αξίζει να μελετηθεί και αν ο Πρόεδρος πρέπει να εκλέγεται άμεσα από τον λαό. Επίσης, θα πρέπει να ερευνηθεί αν πρέπει να διατηρηθεί ο κανόνας της απονομής σ’ αυτόν (με πρόταση των αρμόδιων υπουργών) της νομοθετικής εξουσιοδότησης, με την έκδοση προεδρικών διαταγμάτων, λόγω του δυσκίνητου της αντίστοιχης διαδικασίας.

7. Οι αυστηρότατες συνταγματικές διατάξεις για τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων επιβλήθηκαν για ιστορικούς λόγους εκατό χρόνια πριν. Στις μέρες μας, λειτουργούν κατά βάση μάλλον αποτρεπτικά για την εύρυθμη λειτουργία της δημόσιας υπηρεσίας. Θα μπορούσε να μελετηθεί ο περιορισμός της μονιμότητας, ή η πρόσδωση σ’ αυτήν διαφορετικού περιεχομένου.

8. Η μονοπωλιακή ανώτατη δημόσια παιδεία δεν πέτυχε όσο θα έπρεπε τον σκοπό της. Η υπό όρους λειτουργία και της ιδιωτικής, παράλληλα με τη δημόσια, φαίνεται ότι θα εξυπηρετούσε το δημόσιο συμφέρον, αφού θα δημιουργούσε συνθήκες άμιλλας μεταξύ τους.

9. Η σχέση Κράτους-Εκκλησίας έχει ιστορικές ρίζες και με ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να αναθεωρηθεί. Προϋπόθεση είναι η σύμφωνη γνώμη και των δύο μερών, προκειμένου να μη δημιουργηθούν άσκοπες αναταράξεις. Φαίνεται ότι η Εκκλησία έχει ανάγκη μεγαλύτερης ελευθερίας στη δράση της, αλλά και το Κράτος πρέπει να περιοριστεί στον δικό του ξεχωριστό ρόλο.

10. Τέλος, η ίδια η διαδικασία της αναθεώρησης του Συντάγματος πρέπει ν’ αλλάξει. Η ισχύουσα ρύθμιση, με την πρόβλεψη της ύπαρξης δύο διαδοχικών βουλευτικών περιόδων και της παρόδου μεγάλου χρόνου από την προηγούμενη αναθεώρηση, αποτρέπει την επικαιροποίηση των συνταγματικών ρυθμίσεων.

Ο παραπάνω δεκάλογος -που δεν είναι βέβαια αποκλειστικός στη θεματολογία του- αποβλέπει στο να προκαλέσει την έναρξη μιας ουσιαστικής συζήτησης για τα θέματα της συνταγματικής αναθεώρησης, η οποία, έτσι κι αλλιώς, δεν είναι πολύ μακριά.

* Ο κ. Γιώργος Σταυρόπουλος είναι υπουργός Επικρατείας, επίτιμος αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας.