Δεκεμβριανά IV

Άφησαν τα παιδιά με τα τουφεκάκια

(Από τη διήγηση του Τάκη Λαζαρίδη: Ευτυχώς ηττηθήκαμε σύντροφοι...)

Ο Μ. Θεοδωράκης, νεαρός Ελασίτης στις αρχές του '40, πολέμησε και τραυματίστηκε στα Δεκεμβριανά. Στα βιβλία του αναφέρεται στο κρίσιμο ερώτημα γιατί η ηγεσία (Σιάντος - Ιωαννίδης) αντί να κηρύξει πανστρατιά και να φέρει στην Αθήνα -όπου υποτίθεται δινόταν η κρίσιμη και αποφασιστική για τη μοίρα αυτού του τόπου μάχη- έστειλαν όλες τις διαθέσιμες δυνάμεις του ΕΛΑΣ να κυνηγούν τον Ζέρβα στα κατσάβραχα της Ηπείρου, αφήνοντας τον εφεδρικό ΕΛΑΣ να τα βγάλει πέρα μόνος του με τα τανκς και τα κανόνια του Σκόμπυ.

Σε μία μάχη στο Κατσιπόδι, Χριστούγεννα του 44, δίπλα στον 1ο λόχο του Μ. Θεοδωράκη πολεμούσε και μία διμοιρία του μονίμου ΕΛΑΣ από το Μεσολόγγι, με διοικητή το δάσκαλο Μαργαρίτη. Και ξαφνικά, πάνω στην πιο κρίσιμη στιγμή, η διμοιρία του Μαργαρίτη εγκαταλείπει απροσδόκητα τις θέσεις της, αφήνοντας ακάλυπτο το λόχο του Θεοδωράκη!

Στους «Δρόμους του Αρχάγγελου», στον Α' τόμο και στη σελ. 214, ο Μ. Θεοδωράκης γράφει συγκεκριμένα:

«Φτάσαμε κακήν-κακώς εκεί που τώρα είναι η Δάφνη και μεις το λέγαμε Κατσιπόδι. Και τι να δουμε! Όλη τη διμοιρία του μόνιμου ΕΛΑΣ πάνω σε καμιόνια, μαζί και τα μυδράλια. Ο Μαργαρίτης που μας γνώρισε, πήδησε και ήρθε κοντά μας και μας είπε αυτά τα καταπληκτικά λόγια που σφραγίζουν όλη την τραγωδία του Δεκέμβρη: "Συγνώμη συναγωνιστές. Όμως φαίνεται ότι ο ΕΛΑΣ δεν έχει δικαίωμα να μάχεται στην Αθήνα. Δηλαδή εμείς του μονίμου. Στη μέση της μάχης ήρθε διαταγή να φύγουμε...".

Θεοδωράκης: "Και γιατί δεν μας ειδοποιήσατε;"
Μαργαρίτης: "Δεν προλαβαίναμε".
Θεοδωράκης: "Ξέρεις πόσοι σωθήκαμε;"
Μαργαρίτης: "Πόσοι;"
Θεοδωράκης: "Εμείς οι τρεις..."».

Στο Β' τόμο, σελ. 232, ο Μ. Θεοδωράκης περιγράφει ως εξής μία σκηνή στη Μακρόνησο, όπου βρέθηκε εξόριστος:

«Το ίδιο εκείνο απόγευμα ήρθε στη σκηνή μας ο στρατηγός του ΕΛΑΣ Μακρίδης να δει τους συμπατριώτες του. Επί μήνες δεν μιλούσε σε κανέναν. Περπατούσε ολομόναχος. Είχε αποπειραθεί να αυτοκτονήσει, και μείς είχαμε εντολή να τον παρακολουθούμε από μακριά, για να επέμβουμε αν χρειαστεί.

Λύθηκε η γλώσσα του. Άλλος δικαιωμένος. Μεγάλος αυτός. Όχι μικρός και ασήμαντος σαν και μένα. Αξιωματικός καριέρας, προσχώρησε στον ΕΛΑΣ και έγινε Επιτελάρχης του Γενικού Στρατηγείου. Ο Σαράφης, ο Άρης κι αυτός άκουσαν από τα χείλη του Σιάντου την απόφαση να μη γίνει παρέμβαση του τακτικού ΕΛΑΣ το Δεκέμβρη και να περιοριστεί η μάχη σε μία εκδήλωση διαμαρτυρίας κόντρα στην εγγλέζικη ταχτική.

"Άφησαν τα παιδιά με τα τουφεκάκια", θυμάμαι τα λόγια του, "και μας έστειλαν στην Ήπειρο να χτυπήσουμε το Ζέρβα". Από τότε χρονολογείται η σιωπή του και η επιθυμία του να δώσει τέλος στη ζωή του».

Η μαρτυρία αυτή του Μ. Θεοδωράκη που έρχεται να επιβεβαιώσει με τον πιο αδιάψευστο τρόπο τα πραγματικά γεγονότα, αποκαλύπτει σ' όλη της την έκταση τη δραματική αλήθεια: Το διώξιμο του μόνιμου ΕΛΑΣ μακριά από την Αθήνα δεν είναι ένα μεμονωμένο «λάθος», μία «κακή εκτίμηση» της ηγεσίας (Σιάντος - Ιωαννίδης). Εντάσσονταν στα πλαίσια μιας γενικής, ρητής και κατηγορηματικής διαταγής: Κανένα τμήμα του μονίμου ΕΛΑΣ δεν επιτρέπεται να πάρει μέρος στη μάχη της Αθήνας.

Κι αν κάποια διμοιρία του μονίμου ΕΛΑΣ βρεθεί κατά τύχη ή κατά λάθος το Δεκέμβρη στην Αθήνα, υποχρεούται πάραυτα να παρατήσει τη θέση της και να φύγει. Όπως ακριβώς συνέβη με τη διμοιρία Μαργαρίτη που υποχρεώθηκε με επείγουσα διαταγή να αποχωρήσει από τη μάχη, αφήνοντας ακάλυπτο τον 1ο λόχο του Μ. Θεοδωράκη με αποτέλεσμα από τους 120 μαχητές να σωθούν μόνο τρεις!

.

Σαββατοκύριακα

ΓΕΜΑΤΑ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ, ΠΡΟΣΜΟΝΕΣ, ΕΝΟΧΕΣ, ΜΟΝΑΞΙΑ

της Ισμήνης

6. ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ

Η Κυριακή τους είναι δικιά τους και κανείς δεν το έχει αμφισβητήσει μέχρι σήμερα. Αν το Σάββατο είναι η ημέρα της διασκέδασης και του ξενυχτιού, η Κυριακή είναι η ημέρα του ποδοσφαίρου. Η Κυριακή του γηπέδου, του ποδοσφαίρου, του μπάσκετ. Φαγητό νωρίς το μεσημέρι και βγαίνουν από τη ντουλάπα το πολύχρωμο κασκόλ και το απαραίτητο καπελάκι. Τα εισιτήρια έχουν αγορασθεί προ πολλού, αν μάλιστα ο αγώνας είναι πρώτης τάξεως, εκεί έχει γίνει πάλη για να βρεις ένα καλό εισιτήριο.

Κυριακή πάμε γήπεδο. Εδώ δεν σηκώνει τσαλιμάκια και δήθεν πάμε γήπεδο. Είναι ιερά η αποστολή. Κρύο, ζέστη τίποτα δεν πτοεί τον ποδοσφαιρόπληκτο. Όχι μόνο στο πανελλήνιο, αλλά και παγκοσμίως. Βρε παιδί μου είναι άλλη μαγκιά το γήπεδο, χώρος εκδήλωσης αντρικών κυρίως ενστίκτων. Εκτονώνεσαι, φωνάζεις, βρίζεις, βγάζεις τα απωθημένα σου, δίνεις και καμιά κλωτσιά δήθεν κατά λάθος στον μπροστινό σου. Δεν συζητάω βέβαια για τα τραγικά γεγονότα που διαδραματίζονται πολλές φορές στα γήπεδα και οι όποιες ποδοσφαιρικές προτιμήσεις και αντιπαλότητες μεταφέρονται από το γήπεδο στις κερκίδες με πολλές φορές ολέθρια αποτελέσματα.

Μιλάμε για υγιείς ποδοσφαιρόφιλους. Και πάνω απ’ όλες τις Κυριακές σχετικά με κάθε αθλητικό γεγονός, κυρίαρχος ο άνθρωπος της Αθλητικής Κυριακής. Ο Γιάννης Διακογιάννης. Τον τραγούδησε ο Κηλαιδόνης (… πως μας ενώνει, πως μας δονεί του Διακογιάννη η φωνή…), ο Μισέλ Πλατινί παρατάει τους πάντες για να του μιλήσει. Το ηχητικό σήμα της κρατικής ΕΙΡΤ, που ακουγόταν πριν την έναρξη της εκπομπής «Αθλητικής Κυριακής» με τον Γ. Διακογιάννη γέμιζε τα Κυριακάτικα βράδια μας επί 10 χρόνια τη δεκαετία του ‘70 παρουσιάζοντας την μακροβιότερη εκπομπή της ελληνικής τηλεόρασης.

Ο Διακογιάννης με τον πλούτο των γνώσεών του και την αμεσότητα που απέπνεε, είχε γίνει πιο σημαντικός από αυτό που μετέδιδε και τον έκανε να ξεχωρίζει από τους άλλος συναδέλφους του. Είχε κάνει τα αθλητικά νέα να φαίνονται ενδιαφέροντα, ακόμα και σε εκείνους που τα απεχθάνονταν ή τους ήταν αδιάφορα. Πολλοί περίμεναν να ακούσουν από το στόμα του, το ξένο όνομα του τάδε αθλητή, με την χαρακτηριστική γαλλική προφορά ή τα γεωγραφικά στοιχεία της χώρας από την οποία προερχότανε ο αθλητής. Είχε καταφέρει να δώσει χρώμα στην τότε ασπρόμαυρη τηλεόραση με τη ζεστή φωνή του και τις γνώσεις του. Είχε καταφέρει να κάνει μία ολόκληρη γενιά να αγαπήσει τον αθλητισμό, ακόμα και αν επρόκειτο για τοξοβολία!

Το μεσημεριανό κυριακάτικο ποδόσφαιρο είναι το τερπνόν μετά του ωφελίμου και για τα δύο σκέλη που απαρτίζουν το ζευγάρι, αφού το σύνθημα «πάμε γήπεδο» σημαίνει αυτομάτως την ελευθερία κινήσεων και της συζύγου που -θεωρητικά μόνο- μένει στο σπίτι …

.

Χουντοπρόξενοι

... Άλλη μια επιστολή του χουντοπρόξενου Φραγκφούρτης B. Ελευθεριάδη προς την πρεσβεία της Βόννης:

ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ ΒΑΣΙΛΙΚΟΝ ΓΕΝΙΚΟΝ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟΝ ΕΝ ΦΡΑΓΚΦΟΥΡΤΗ Εν Φραγκφούρτη, τη 14η Οκτωβρίου 1971 Ο614/Δ/2/Γ Προς: Την εν Βόννη Βασιλικήν Πρεσβείαν -Υπόψιν Α.Ε. Κυρίου Πρέσβεως Κοιν.: Γραφείον Κυρίου Ακολούθου Ενόπλων Δυνάμεων Θέμα: Διαμαρτυρία κατά ανακοινώσεων Amnesty International Έχω την τιμήν να γνωρίσω υμίν ότι, ως μοι εγνώσθη, εις κεντρικόν σημείον του χωρίου Walldorf, η Amnesty International ανήρτησε προθήκην με ανακοινώσεις, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και τοιαύται περί κρατουμένων εν Ελλάδι. Κατόπιν ημετέρας συνεννοήσεως μετά του Έλληνος εργάτου εις Walldorf, κ. Μ. (αναφέρεται το όνομα), ούτος προέβη εις αυθόρμητον διαμαρτυρίαν εις τα εκεί δημοτικάς αρχάς και το γραφείον της Amnesty International, ζητήσας όπως καταβιβασθούν αι αναρτηθείσαι ανακοινώσεις. Συνημμένως διαβιβάζω σχετικόν δημοσίευμα της εφημερίδος Frankfurter Rundschau της 1ης Ιανουαρίου 1971. Ευπειθέστατος (υπογραφή) Β.Ν. Ελευθεριάδης Γενικός Πρόξενος Α’ (από το αρχείο του Τάκη Κωνσταντινόπουλου)

Ερμηνευτικές σημειώσεις:

• Βόννη: Η Βόννη ήταν πρωτεύουσα της τότε Δυτικής Γερμανίας, πριν ενοποιηθεί με την τέως Ανατολική (για τους νεότερους αυτό).
• Βασιλική Πρεσβεία, Βασιλικόν Γενικόν Προξενείον: Όλες οι δημόσιες υπηρεσίες είχαν τότε το πρόθεμα βασιλικός/ή/όν, μετά το δημοψήφισμα που έγινε επί χούντας το 1973 και καθαιρέθηκε ο βασιλικός «συνεταίρος», καταργήθηκε και ο χαρακτηρισμός.
• A.Ε. Κύριος Πρέσβης: Αυτού Εξοχότης... μεγαλεία!

Το κείμενο είναι αποκαλυπτικό, τόσο για τις μεθόδους όσο και για τη βλακεία του χουντοπροξένου: γράφει στην προϊσταμένη Αρχή ότι «κατόπιν συνεννοήσεως προέβη ... εις αυθόρμητον διαμαρτυρίαν». Πέρα από τον υποβοηθούμενο αυθορμητισμό του όμως, ο συγκεκριμένος εργάτης ούτε σωστά ελληνικά δεν ήξερε, πόσο μάλλον γερμανικά, για να υποβάλλει διαμαρτυρία στο Δήμο και στη «Διεθνή Αμνηστία». Ο Ελευθεριάδης προσπαθεί να γλείψει το στρατιωτικό ακόλουθο, προβάλλοντας φανταστικές «επιτυχίες».

βλέπε επίσης >>>

(Στέλιος Φραγκόπουλος, Stelios Frangopoulos)